جاساندى ينتەللەكت قازاقستاننىڭ ەڭبەك نارىعى مەن ەكونوميكاسىنا قانداي مٷمكٸندٸك پەن قاۋٸپ ەكەلۋٸ مٷمكٸن?

جاساندى ينتەللەكت قازاقستاننىڭ ەڭبەك نارىعى مەن ەكونوميكاسىنا قانداي مٷمكٸندٸك پەن قاۋٸپ ەكەلۋٸ مٷمكٸن?
فوتو: gov.kz

قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ (جي) ەنگٸزٸلۋٸ الداعى ون جىلدا ەڭبەك نارىعىنا ايتارلىقتاي ەسەر ەتپەك. ەڭبەك مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, وسى كەزەڭدە 400 مىڭعا دەيٸن ادام جۇمىسىنان ايىرىلۋى مٷمكٸن. بۇل — ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستٸڭ بەلگٸسٸ. بۇعان قاتىستۆ Qazaq Expert Club ساراپشىسى, قارجىگەر سايدا تلەۋلەنوۆا پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz. tengrinews.kz-كە سٸلتەمە جاساپ. 

"قازٸر قازاقستان ەكونوميكاسىندا شامامەن 9,8 ميلليون ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. 400 مىڭ جۇمىس ورنىنىڭ قىسقارۋى – ەلدەگٸ جالپى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ شامامەن 4 پايىزى. ەڭبەك نارىعى ٷشٸن بۇل – ايتارلىقتاي ماڭىزدى كٶرسەتكٸش", – دەيدٸ ساراپشى.

سونىمەن بٸرگە ونىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكت قازاقستان ەكونوميكاسىنا تەك قاۋٸپ ەمەس, سونىمەن قاتار جاڭا دامۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن دە الىپ كەلەدٸ.

"PwC باعالاۋىنشا, 2030 جىلعا قاراي جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ ەلەمدٸك ەكونوميكاعا قوساتىن ٷلەسٸ 15 تريلليون دوللاردان اسۋى مٷمكٸن", – دەيدٸ ول.

ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا جاساندى ينتەللەكت قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى نەگٸزگٸ قۇرىلىمدىق مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ سانالاتىن ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورىنا اينالۋى ىقتيمال.

بيزنەس ٷشٸن جي ەنگٸزۋ وپەراتسييالىق شىعىنداردى ازايتىپ, پروتسەستەردٸ جىلدامداتۋعا, تالداۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا جەنە رەسۋرستاردى تيٸمدٸ باسقارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

بۇل ەسٸرەسە بانك سالاسى, لوگيستيكا, تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸ, ساۋدا جەنە مەملەكەتتٸك باسقارۋ ٷشٸن ماڭىزدى. سايدا تلەۋلەنوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, قۇجات اينالىمى مەن كٷندەلٸكتٸ قايتالاناتىن وپەراتسييالاردى ٸشٸنارا اۆتوماتتاندىرۋدىڭ ٶزٸ مەملەكەت پەن بيزنەسكە جىل سايىن جٷزدەگەن ميلليارد تەڭگە ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

"جاساندى ينتەللەكت ەكونوميكانى اشىق جٷرگٸزۋدٸڭ دە قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالۋى مٷمكٸن. پروتسەستەر تسيفرلىق فورماتقا كٶشكەن سايىن جەمقورلىققا, كٶلەڭكەلٸ سحەمالارعا جەنە ادامي فاكتورعا ورىن ازايادى. بۇل مەملەكەت ٷشٸن سالىق تٷسٸمدەرٸنٸڭ ارتۋىنا جەنە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىنا ىقپال ەتەدٸ", – دەيدٸ قارجىگەر.

ساراپشى مەملەكەتتٸك سەكتورداعى ىقپالعا دا ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان دەستٷرلٸ تٷردە جوعارى ەكٸمشٸلٸك شىعىندار مەسەلەسٸمەن بەتپە-بەت كەلەدٸ. ال مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ, تالداۋ جٷيەلەرٸن جەنە دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋدٸ اۆتوماتتاندىرۋ بيۋروكراتييانى ازايتىپ, شەشٸم قابىلداۋ پروتسەسٸن جەدەلدەتٸپ, حالىققا كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرا الادى.

"سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت جاڭا سالالار مەن ماماندىقتاردىڭ پايدا بولۋىنا جول اشۋى مٷمكٸن", – دەيدٸ ساراپشى.

قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلەمدە دەرەكتەردٸ تالداۋ, كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك, جي شەشٸمدەرٸن ەزٸرلەۋ, تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم جەنە بيزنەس-پروتسەستەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ سالالارىنداعى ماماندارعا سۇرانىس قارقىندى ٶسٸپ كەلەدٸ.

"ەگەر قازاقستان بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ مەن كادر دايارلاۋ سالاسىن ۋاقىتىلى بەيٸمدەي السا, ەل تەك تەحنولوگييا تۇتىنۋشىسى بولىپ قالماي, ايماقتاعى جاڭا تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالۋعا مٷمكٸندٸك الادى", – دەپ اتاپ ٶتتٸ ساراپشى.

ماكروەكونوميكالىق تۇرعىدان العاندا, جاساندى ينتەللەكتٸگە تەز بەيٸمدەلگەن مەملەكەتتەر قوسىمشا بەسەكەلٸك ارتىقشىلىققا يە بولادى. بۇل قازاقستان ٷشٸن اسا ماڭىزدى, سەبەبٸ شيكٸزاتتىق ەكونوميكا مودەلٸ بٸرتٸندەپ ٶزٸنٸڭ جوعارى ٶسٸم بەرۋ ەلەۋەتٸن جوعالتىپ كەلەدٸ.

"جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالىق ەرٸ ەرتاراپتاندىرىلعان ەكونوميكاعا كٶشۋ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن. بٸراق بۇل جەردە تەحنولوگييانى ەنگٸزۋ جىلدامدىعى عانا ەمەس, ەكونوميكا مەن بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ ٶزگەرٸستەرگە بەيٸمدەلۋ قابٸلەتٸ دە ماڭىزدى", – دەپ تٷيٸندەدٸ سايدا تلەۋلەنوۆا.