Freedom Inside '26

جاڭا مەرەكەلەر: قازاقستاندىقتار قانداي داتالاردى ەنگٸزۋدٸ ۇسىنىپ جاتىر?

جاڭا مەرەكەلەر: قازاقستاندىقتار قانداي داتالاردى ەنگٸزۋدٸ ۇسىنىپ جاتىر?
ساۋتينك كز سايتى

سوڭعى بٸرنەشە جىلدا قازاقستاندا جاڭا مەرەكەلەردٸ ەنگٸزۋ تۋرالى بٸرنەشە رەت باستاما كٶتەرٸلدٸ. دەپۋتاتتار, مينيسترلٸكتەر مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸ ٶز ۇسىنىستارىن ايتۋدا. قوعام قازاقستاندا قانداي داتالاردى تويلاۋدى ۇسىنىپ جاتىر, شولىپ كٶرسەك.

ۇلتتىق كيٸم كٷنٸ. بۇل باستامانى مەجٸلٸس دەپۋتاتى دەۋلەت مۇقاەۆ كٶتەردٸ. حالىق قالاۋلىسى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كيٸمٸن دەرٸپتەۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتكە ۇلتتىق كيٸم كٷنٸن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە بەكٸتۋ قاجەتتٸگٸن جەتكٸزدٸ. مەجٸلٸسمەننٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, دەستٷرلٸ كيٸم قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلتتىق كودىن تاماشا ايشىقتايدى. ول ٶزٸنٸڭ ەرٸپتەستەرٸن مەجٸلٸستە ۇلتتىق كيٸم ەلەمەنتتەرٸن جيٸ كييۋگە شاقىردى. الداعى ۋاقىتتا تەك ناۋرىز مەرەكەسٸ مەن تاقىرىپتىق شارالارمەن شەكتەلٸپ قالماي, ۇلتتىق كيٸم كييۋ دەستٷرٸن ٷردٸسكە اينالدىرۋ قاجەت.

دەپۋتاتتىڭ ۇسىنىسى 2024 جىلدىڭ 21 اقپانىندا جاسالعان. ەزٸرگە ٷكٸمەتتەن جاۋاپ بولعان جوق.

جاڭا جىلدىڭ ورنىنا ەز-ناۋرىز (كٶكتەمدەگٸ جاڭا جىل) مەرەكەسٸن جوعارى دەڭگەيدە تويلاۋ دا سوڭعى جىلدارى جيٸ ايتىلىپ جاتىر. مۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا قولدايتىنىن بٸلدٸردٸ. «...بٸر جاعىنان, جاڭا جىل مەن ٷشٸن قاستەرلٸ مەرەكە ەمەس. ونىڭ ٷستٸنە, ٶزٸمٸزدٸڭ تٶل جاڭا جىلىمىز – ەز-ناۋرىزدى ەستەن شىعارماعان جٶن. بۇل مەيرام – تٸرشٸلٸكتٸ تٷلەتە كەلەتٸن ناعىز تابيعي جىل باسى», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى. ول ناۋرىز – جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋدىڭ سيمۆولى ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, تٶل مەرەكەمٸزدٸڭ مازمۇنىن بايىتىپ, ونى بارىنشا ەرەكشەلەپ, جاڭاشا اتاپ ٶتۋٸمٸز كەرەك ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ. «بۇل قادام قوعامدى ۇيىستىرىپ, ۇلتتىق بٸرەگەيلٸگٸمٸزدٸ ايشىقتاپ, ەل بٸرلٸگٸن نىعايتا تٷسۋگە ىقپال ەتەدٸ دەپ سەنەمٸن», – دەگەندٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى.

سەنات دەپۋتاتى ەلي بەكتاەۆتىڭ ناۋرىز مەرەكەسٸن جاڭا جىل مەرەكەسٸمەن سالىستىرعانى بار. ونىڭ مەلٸمەتٸنشە, جاڭا جىلدى تويلاۋ كٷردەلەنٸپ, وتباسىلىق مەرەكەدەن «ماتەريالدىق» شاراعا اينالعان. دەپۋتات قازاقستاندا جاڭا جىلدى تويلاۋدىڭ ەرەكشە ەلەۋمەتتٸك-يدەولوگييالىق دەستٷرٸن قالىپتاستىرۋ قاجەتتٸگٸن جەتكٸزدٸ. ول ەلٸمٸزدە ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋدىڭ ۇلتتىق تۇجىرىمداماسىن قابىلداۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ.

سەناتوردىڭ ساۋالى ٷكٸمەت باسشىسىنا قاڭتار ايىندا جٸبەرٸلگەن بولاتىن. بۇعان پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى تامارا دٷيسەنوۆا جاۋاپ بەردٸ. ۆيتسە-پرەمەر دەپۋتات كٶتەرگەن مەسەلەنٸ ٶزەكتٸ دەپ سانايدى. تيٸستٸ تاپسىرما مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸنە بەرٸلگەن كٶرٸنەدٸ.

«اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ۇيىمداستىرىلاتىن نەگٸزگٸ ٸس-شارالار ازاماتتاردىڭ رۋحاني تەربيەسٸن ارتتىرۋعا, قازاق جەرٸندەگٸ تاتۋلىق پەن دوستىقتى نىعايتۋعا, ۇلتتىق بٸرەگەيلٸك پەن كەلٸسٸمدٸ ساقتاۋعا, وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا, قورشاعان ورتانى, تابيعاتتى قۇرمەتتەۋگە, ادامگەرشٸلٸككە تەربيەلەۋگە باعىتتالعان. قوعامدا ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋ مەدەنيەتٸ جاڭاشا قالىپتاسا باستايدى. ٶز كەزەگٸندە مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋ بويىنشا ٸس-شارالار جوسپارىن ەزٸرلەۋدە», – دەلٸنگەن حابارلامادا.

ساپا كٷنٸ. بۇل مەرەكەنٸڭ پايدا بولۋىنا ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸنٸڭ تەحنيكالىق رەتتەۋ جەنە مەترولوگييا كوميتەتٸ باستاماشى بولدى. مەرەكەنٸ قاراشانىڭ ەكٸنشٸ بەيسەنبٸسٸندە اتاپ ٶتۋ ۇسىنىلدى. ساپا كٷنٸندە دٷنيە جٷزٸندەگٸ كومپانييالار بيزنەس-سەمينارلار, پرەزەنتاتسييالار سيياقتى تٷرلٸ شارالارعا قاتىسادى, قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان ۆيكتورينالار مەن كونكۋرستار ٶتكٸزەدٸ, جەڭٸمپازداردى اتاپ ٶتەدٸ.

دٷنيەجٷزٸلٸك ساپا كٷنٸ 1989 جىلى ەۋروپالىق ساپا ۇيىمى, اقش جەنە جاپونييا باستاماسىمەن جىل سايىن قاراشانىڭ ەكٸنشٸ بەيسەنبٸسٸندە بەلگٸلەنەدٸ. ونى العاش رەت 1990 جىلى بۇۇ ساپانىڭ تابىستى دامۋعا قول جەتكٸزۋدەگٸ ماڭىزدى رٶلٸ تۋرالى حالىقارالىق حاباردارلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا جارييالادى.

الايدا, ساپا كٷنٸ قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا بەكٸتٸلگەن مەرەكە كٷندەرٸنٸڭ تٸزٸمٸندە جوق.

مەملەكەتتٸك قىزمەت قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كٷنٸ. بۇل كەسٸبي مەرەكەنٸ ەنگٸزۋ تۋرالى باستامانى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ 2023 جىلدىڭ اقپانىندا كٶتەرگەن بولاتىن. ماقسات – مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸن قولداۋ. مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ولاردىڭ جالپى سانى 20 مىڭنان استام ادامدى قۇرايدى. 15 سەۋٸردە مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرٸ كٷنٸن اتاپ ٶتۋ ۇسىنىلدى.

قازٸرگٸ ۋاقىتتا مەرەكە كٷندەرٸنٸڭ بەكٸتٸلگەن تٸزبەسٸنە مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋشٸلەر كٷنٸ كٸرمەيدٸ.

تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كٷنٸ. 2022 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ 16 سەۋٸردٸ تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرٸ كٷنٸن ەنگٸزۋ تۋرالى قاۋلى جوباسىن دايىندادى. ۇسىنىسقا قاتىستى تٷسٸندٸرمە جازبادا تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ ەل تۇرعىندارىن تەۋلٸك بويى جىلۋمەن, ەلەكترمەن, سۋمەن قامتاماسىز ەتٸپ, كٶشە تازالىعىن قاداعالاپ, سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدٸڭ تۇرعىن ٷي قورىن باسقارىپ, كٷتٸپ-باپتاپ, سول ارقىلى جاعداي تۋعىزاتىنى اتاپ ٶتٸلگەن. ولار بارلىق ازاماتتار ٷشٸن قولايلى جەنە جايلى ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن بارىن سالىپ, ەڭبەك ەتەدٸ.

سونداي-اق ۆەدومستۆو بۇعان دەيٸن كەڭەس وداعى كەزٸندە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كٷنٸ دەستٷرلٸ تٷردە شٸلدە ايىنىڭ تٶرتٸنشٸ جەكسەنبٸسٸندە اتالىپ ٶتەتٸنٸن ەسكە سالادى. وداق ىدىراعاننان كەيٸن بۇل مەرەكە رەسەيدە, بەلورۋسسييادا, ۋكراينادا جەنە ٶزبەكستاندا ساقتالىپ قالعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بەكٸتٸلگەن مەرەكەلەر تٸزٸمٸندە جوق.

الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ كٷنٸ. 2022 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا مەجٸلٸس الاش كٷنٸن جىل سايىن 12 جەلتوقساندا مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە اتاپ ٶتۋدٸ ۇسىنعان بولاتىن. ۇسىنىس الاش وردا قايراتكەرلەرٸنٸڭ رٶلٸن ەرەكشە اتاپ ٶتۋ قاجەتتٸلٸگٸنەن تۋىنداپ وتىر. بۇل ۇسىنىسقا ەكس-پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆ بۇل مەسەلە ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييانىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلاتىنىن ايتتى. الاش كٷنٸ قازٸر بەكٸتٸلگەن مەرەكەلەر تٸزٸمٸندە جوق.

سپورت جاتتىقتىرۋشىسى كٷنٸ. بۇل ۇسىنىستى «قازاقستاندىق سپورتشىلار وداعى» قاۋىمداستىعى جاسادى. ۇيىم قازٸرگٸ ۋاقىتتا مەرەكە بەيرەسمي تٷردە 30 قازاندا تويلانىپ جاتقانىن, بٸراق كەسٸپوداق 7 سەۋٸردە - كٶرنەكتٸ سپورتشى قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆتىڭ تۋعان كٷنٸن جاتتىقتىرۋشىلار كٷنٸ رەتٸندە اتاپ ٶتۋدٸ ۇسىنىپ وتىرعانىن مەلٸمدەدٸ.

قازٸرگٸ ۋاقىتتا بەكٸتٸلگەن مەرەكەلەر تٸزٸمٸندە جوق.

ايتا كەتەيٸك, قازاقستاندا مەرەكەلەر ۇلتتىق, مەملەكەتتٸك, كەسٸبي جەنە باسقالارعا بٶلٸنەدٸ:

- ۇلتتىق مەرەكەلەر – قازاقستان مەملەكەتتiلiگiنiڭ دامۋىنا ەرەكشە ەسەر ەتكەن تاريحي ماڭىزى بار وقيعالاردى اتاپ ٶتۋ ٷشiن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بەلگiلەنگەن مەرەكەلەر. ۇلتتىق مەرەكەلەردٸ تويلاۋ ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردا رەسمي ٸس-شارالارمەن (جالعىز ۇلتتىق مەرەكە – 25 قازاندا اتاپ ٶتٸلەتٸن رەسپۋبليكا كٷنٸ) بٸرگە جٷرەدٸ;

- مەملەكەتتٸك مەرەكەلەر – قوعامدىق-ساياسي ماڭىزى بار وقيعالارعا ارنالعان, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى دەستٷرلٸ تٷردە اتاپ ٶتەتٸن مەرەكەلەر. مەملەكەتتٸك مەرەكەلەردٸ تويلاۋ رەسمي ٸس-شارالارمەن قاتار جٷرۋٸ مٷمكٸن;

- كەسٸبي جەنە ٶزگە دە مەرەكەلەر – ۇلتتىق جەنە مەملەكەتتٸك مەرەكە مەرتەبەسٸ بەرٸلمەگەن, ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى تويلايتىن مەرەكەلەر.