اتىشۋلى قازاق رەپەرٸ ٶزٸن زاماناۋي جىراۋ دەپ تانىستىراتىن جان احماديەۆ «قالا مەن دالا» گازەتٸنە سۇحبات بەردٸ.
– رەپەرلٸكپەن اينالىسقالى ارتىما ٶتە ىقپالدى ادام شىراق الىپ تٷسكەن سيياقتى. كٶرەالمايتىنداردان بۇرىن, مەنٸڭ ەندەرٸمدەگٸ ٶتكٸرلٸكتٸ كٶتەرە المايتىندار كٶپ. بۇل ۆيدەو – سونىڭ دەلەلٸ. بٸراق, تەز ٶشٸرٸلٸپ تاستالدى.
دەمەك, بۇل تاپسىرىسپەن جاسالعان دەگەن سٶز.
باستىسى, ماعان دەگەن حالىقتىڭ كٶزقاراسى ٶزگەرگەن جوق. كەرٸسٸنشە, اتالعان ۆيدەونىڭ قارالاۋ ماقساتىندا جاسالعانىن كٶزٸقاراقتى قاۋىم بٸردەن اڭعاردى.
مۇنداعى ايتىلعان دٷنيەلەردٸڭ بارلىعى جالعان. بەرٸنەن بۇرىن ەلٸ كٷنگە دەيٸن مەنٸڭ ەكە-شەشەمنٸڭ سۋرەتتەرٸن قايدان تاۋىپ العانىنا تاڭعالىپ جٷرمٸن. سەبەبٸ, ەشبٸر جەردە جارييالاماعام. سوعان قاراعاندا, تاپسىرىس بەرۋشٸلەر بۇل ۆيدەونى جاساۋدا تىڭعىلىقتى دايىندالعان سيياقتى.
– سٸز ٶزٸڭٸزدٸ زاماناۋي جىراۋ دەپ اتايسىز. نەگە?
– مەنٸڭ ەندەرٸمنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جٷگٸ بار دەپ سانايمىن. مىسالعا, ماحاببات تۋرالى ەندەر مەنٸڭ ستيلٸمە, بىلايشا ايتقاندا پوزيتسيياما كەلمەيدٸ.
ەگەر ٶز ستيلٸمٸزدٸ اۋىستىرىپ, «سٷيدٸم, كٷيدٸم» دەگەن ەندەردٸ ايتىپ كەتەتٸن بولساق, حالىق بٸزدٸ دۇرىس تٷسٸنبەي قالاتىن سيياقتى. بۇعان كٶزٸمٸز جەتتٸ. اباي بەگەيمەن بٸرٸگٸپ «كٷت مەنٸ» دەپ اتالاتىن ەن جازدىرعانبىز. حالىق قابىلداعان جوق. تىڭدارماندارىم: «بٸزگە وسى ستيلٸڭ جەنە وسى باعىتىڭ ۇنايدى», – دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
– شىعارماشىلىعىڭىزدا قانداي جاڭالىقتار بار?
– ناۋرىز ايىندا «قازاقپىز عوي» ەنٸنٸڭ بەسٸنشٸ بٶلٸمٸن تانىستىرامىز. بۇل جولى ەننٸڭ دە, بەينەباياننىڭ دا اۋقىمى كەڭ بولادى. ونىڭ قايىرماسىن ايتۋعا تٶرەعالي تٶرەەلٸ مەن بەيبٸت قورعان نيەت بٸلدٸرٸپ وتىر.
– بۇل ەن دە العاشقىلارىنا ۇقساس قوي?
– ەرينە. سونىمەن قاتار, نەگٸزگٸ ماماندىعىم جۋرناليست بولعاندىقتان ٶزٸمنٸڭ جەكە ينتەرنەت-تەلەارنامدى اشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن.
–يە, ٶزٸم جازامىن. «ٶزٸم جازامىن» دەگەندٸ كٶپشٸلٸك تٷسٸنبەيدٸ. ٶتكەندە عانا اسحات تارعىنوۆ دەگەن ەنشٸمەن بٸر باعدارلامادا وسى مەسەلەگە قاتىستى ۇزاق ايتىستىق. «سەنٸڭ ەندەرٸڭنٸڭ سٶزٸ دۇرىس ەمەس» دەيدٸ.
مەن بولسام: «اسحات مىرزا, الدىمەن ٶزٸڭٸزدٸڭ «چيپ-چيپٸڭٸزدٸ» تٷزەپ العانىڭىز جٶن عوي», – دەپ جاۋاپ بەردٸم. جالپى بۇل ٶنەردە ٶز سٶزٸڭدٸ ٶزٸڭ جازباساڭ سەن رەپەر سانالمايسىڭ, تٷسٸنەسٸز بە?
بٸز قازاق رەپٸن قابىلدايتىن جاعدايعا جەتتٸك پە?
– يە, سىنشىل حالىقپىز. قانداي دا بٸر دٷنيەنٸ ٶتكٸزۋ ٶتە اۋىر. بٸراق, بٸزدٸڭ رەپتٸڭ ٶزٸ قازاقي.
قازاقشا رەپ دەگەندە بٸز مۇنىڭ اتاۋىن عانا الىپ وتىرمىن. ايتالىق, اقش-تاعى رەپتٸڭ مەنٸ دە مازمۇنى دا قابىلداۋعا اۋىر. بٸزدەر ٷشٸن. ولاردىڭ اراسىندا تٷرمەنٸ, ناشانى ناسيحاتتايتىن, جاستاردى جامان جولعا يتەرمەلەيتٸن ەندەر ٶتە كٶپ. بٸر قىزىعى, بٸزدە دە سونداي رەپەرلەر بولدى. تٸپتٸ, ايتۋعا اۋىز بارمايتىن ۇياتسىز كليپ تٷسٸرگەن رەپەرسىماقتاردى كٶردٸك. الايدا ولاردىڭ بٸردە-بٸرٸ تيٸستٸ دەڭگەيدە تانىلعان جوق.
سەبەبٸ, قازاقى رەپتٸڭ قانداي بولاتىنىن, بٸر ەلدٸڭ دٷنيەسٸن بٸر ەلگە سول قالپىندا كٶشٸرٸپ ەكەلۋگە بولمايتىنىن تٷسٸنبەدٸ.
بٸز رەپتٸ باسقا جاعىنان الىپ كەلدٸك. سوندىقتان دا مەن ٶزٸمدٸ رەپەر ەمەس, زاماناۋي جىراۋ رەتٸندە تانىستىرۋدى سۇرايمىن.
يە, بٸزدٸ دە سىنايدى. بٸراق, تىڭدايتىن قاۋىم بار. كەرەك دەسەڭٸز, كەيبٸر جيىن-شارالاردا ەلۋ-الپىستاعى اعالارىمىزدىڭ ٶزٸ: «ەي بالا, ەلگٸ «قازاقپىز عوي» دەگەن ەنٸڭدٸ ورىنداشى», – دەپ ٶتٸنەدٸ.
– سٸزدەردٸ تويعا شاقىرا ما? قالاي بولعان كٷندە قازٸرگٸ قازاق شوۋ-بيزنەسٸندە ەنشٸلەردٸڭ تەك توي ارقىلى كٷن كٶرەتٸنٸ بەلگٸلٸ عوي?
– رەپ ايتىپ تا كٷن كٶرۋگە بولادى. باستىسى ٶنەرٸڭدٸ باعالاي بٸلەتٸندەر بولۋى كەرەك. جاقىندا عانا قىتايداعى قانداستارىمىزدىڭ شاقىرۋىمەن ٷرٸمشٸ قالاسىندا بولىپ كەلدٸك.
يە, تويعا شاقىرۋلار تٷسٸپ تۇرادى. بٸراق, كٶپ ايالدامايمىز. كەيبٸرەۋلەرگە ۇقساپ ەلمەن بٸرگە ٸشٸپ, جۇرتپەن بٸرگە جاساپ قادٸرٸمٸزدٸ كەتٸرگٸمٸز كەلمەيدٸ. كٶبٸنەسە, «قازاقپىز عوي» ەنٸن ورىندايمىز. سونىمەن قاتار جاقىندا «جىراۋ پروداكشن» اتتى ٶزٸمٸزدٸڭ جەكە ۇيىم قۇرىلادى. بۇل جەرگە رەپ ايتاتىن قابٸلەتٸ بار جاستاردى توپتاستىرماقپىز.
– قىتايداعى قانداستارىمىز قالاي قارسى الدى?
– ول جاقتا رەپ مەدەنيەتٸ ەرەكشە دامىعان ەكەن. ەل بٸزدەگٸدەي وتىرىپ المايدى, تٷرەگەپ تۇرادى. ەنشٸ ەنشٸمەن بٸرگە قوسىلىپ ايتادى. كٶرەرمەن «تٸرٸ». بەلسەندٸ. بٸزدە قالاي? كەيدە «مەدەنيەت ٷيلەرٸندە» كونتسەرت بەرەمٸز. بٸراق, كونتسەرت بەرگەنٸڭ سەزٸلمەيدٸ, كەرٸسٸنشە, ٶزٸڭدٸ كوميسسييانىڭ الدىندا تۇرعانداي سەزٸنەسٸڭ.
– ايتسا, ايتا بەرسٸن. مىنانى تٷسٸنٸڭٸزدەر, مەنٸڭ ەندەرٸم جاستارعا باعىتتالعان. بٷگٸنگٸ قوعامداعى كەمشٸلٸكتەردٸ كٶرسەتە وتىرىپ, ولاردى وسىنداي جولعا تٷسپەۋگە ٷندەيمٸن. جاستارعا قوعامداعى قانى سورعالاپ تۇرعان مەسەلەلەردٸ وسىنداي جولمەن تٷسٸندٸرسەك جاقسى جەتەدٸ. بۇل دا ولاردى تەربيەلەۋدٸڭ بٸر ەدٸسٸ.
ال ارتىندا ىقپالدى توپتار بار دەگەن ەڭگٸمەلەر تٸپتەن قيسىنسىز. بٸراق, وندايلاردىڭ اۋزىنا قاقپاق قويا المايسىڭ, ولاردىڭ سٶزٸنە مەن بەرەر بولسام, شىعارماشىلىعىم توقىراپ قالادى. باستىسى بٷگٸنگٸ باعىتىمنان اداسپاي جۇمىس جاساۋىم كەرەك.
– سٸزدٸ تەلەارنادان سيرەك كٶرەمٸز, نەگە?
– سەبەبٸ, شاقىرمايدى. قورقادى. قورىققان سەبەپتٸ, شىعارا المايدى. ەستۋٸمشە, بٸزدٸ وپپوزيتسييا دەپ سانايدى ەكەن... مۋزىكالىق تەلەارنالار بٸزدٸ ماڭىنا جۋىتپايدى. تاعى دا, بۇعان بٸزدٸڭ شىعارماشىلىق باعىتىمىز سەبەپ.
جاقىندا عانا نۇرلان قويانباەۆتىڭ «تٷنگٸ ستۋدييا» باعدارلاماسىنا قوناق رەتٸندە شاقىرتۋ العانبىز. بٸراق, استاناعا بارعان كەزدە بٸزدٸ ەسٸكتەن كەرٸ قايتاردى.
بٸراق, تەلەارناعا شىعۋ سونشالىقتى ماڭىزدى ماقسات ەمەس. قازٸر عالامتور دەۋٸرٸ. بٸر عانا Youtube جەلٸسٸنەن بٸزدٸڭ بەينەكليپتەرٸمٸزدٸ 3 ميلليوننان اسا ادام تاماشالاعان ەكەن.
– قازٸرگٸ قوعامعا قانداي باعا بەرەسٸز?
جاقسىلار ازايىپ, جاعىمپازدار كٶبەيٸپ بارادى. بار ايتارىم وسى.
ەڭگٸمەلەسكەن, ال فرەدو
