Freedom Inside '26

ٸليياس جانسٷگٸروۆتىڭ «ٶتٸرٸك» اتتى بٸرەگەي جىر جيناعى تابىلدى

ٸليياس جانسٷگٸروۆتىڭ «ٶتٸرٸك» اتتى بٸرەگەي جىر جيناعى تابىلدى
ٶمٸرٸن ۇلت مٷددەسٸنە قىزمەت ەتۋگە ارناعان قالامگەردٸڭ بۇل ەڭبەگٸ - قازاقستانداعى جالعىز باسىلىم. ەل رۋحانيياتىنا ولجا بولعان جاعىمدى جاڭالىق جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸندە ٶتكەن «جانسٷگٸروۆ وقۋلارى» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسيياسىندا ايتىلدى. تالدىقورعانداعى وبلىستىق ەدەبي مۇراجايدىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ نۇرگٷل جاۋىنباەۆا قالامگەرگە قاتىستى حاباردى كٶپشٸلٸككە سٷيٸنشٸلەدٸ.

الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى, كينورەجيسسەر ەربول بورانشاۇلىنىڭ جەكە كٸتاپحاناسىنان ٸليياس جانسٷگٸروۆتٸڭ 1927 جىلى مەسكەۋ باسپاسىنان شىققان «ٶتٸرٸك» اتتى بٸرەگەي ٶلەڭدەر جيناعى تابىلدى. كٸتاپ مۇراجاي قورىنا تاپسىرىلدى. عىلىمي قىزمەتكەردٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, بۇل – قازاقستانداعى جالعىز باسىلىم. تٶتە جازۋمەن تەرٸلگەن تۋىندىنى مۋزەي قىزمەتكەرلەرٸ الداعى ۋاقىتتا كيريلليتسامەن قايتا باسىپ شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. 1927 جىلى مەسكەۋدە 4500 تارالىممەن شىققان كٸتاپتا اقىننىڭ شىمشىما ٶلەڭدەرٸ دە توپتاستىرىلعان.

شاراعا ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن ٸليياستانۋشى عالىمدار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى. جيىن تاقىرىبى اقىننىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىن تالقىلاۋعا ارنالدى. سونىڭ ٸشٸندە پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت شارا قيياحمەتوۆا بايانداما جاساپ, فيلولوگ مامانداردى دايارلاۋ مەسەلەسٸ بويىنشا بۇعان دەيٸنگٸ زەرتتەۋ جۇمىستارىندا انىقتالعان بٸرقاتار قاتەلٸكتەردٸ اتاپ ٶتتٸ.

– باتىر قالمىرزاەۆتىڭ «جانسٷگٸروۆ جەنە «قازاق» گازەتٸ» اتتى ماقالاسىندا وسى باسىلىمنىڭ 1914-1916 جىلدار ارالىعىنداعى ساندارىندا «قاپتاعاي» بٷركەنشٸك اتىمەن جارىق كٶرگەن جازبالار قامتىلعان. ولاردىڭ دەنٸندە قازاقتاردىڭ سوعىسقا ارالاسۋىن اتاپ كٶرسەتكەن ٸليياس جانسٷگٸروۆتٸڭ يمپەرياليستٸك سوعىستاعى ادامدار جەنە سوعىس سالىقتارىن تٶلەۋ تٶڭٸرەگٸندە وي قوزعايدى. الايدا, بۇل ماقالالار بٸلەل سٷلەەۆتٸكٸ. ٶيتكەنٸ اقىن ٶزٸنٸڭ ەستەلٸگٸندە 1921 جىلى 22 ناۋرىزدا «جاس الاش» گازەتٸندە جارييالانعان تۇڭعىش جازباسىن «زامانداستارعا جولداۋ» دەپ اتايدى. بۇل تۋرالى «جاڭا ەدەبيەت» جۋرنالىنىڭ 1931 جىلعى 6-7 سانىندا جارييالانعان ٶمٸربايانىندا دا ايتىلادى. جانسٷگٸروۆ جازۋدى 1920 جىلى باستاعانىن جازعان, - دەيدٸ ش.قيياحمەتوۆا.

باياندامادا تاريحي فوتوسۋرەتتەردە بەينەلەنگەن تۇلعالاردىڭ كٸم ەكەنٸ دە سارالاندى. 1934 جىلى مەسكەۋدە تٷسٸرٸلگەن فوتوسۋرەتتە ماكسيم گوركيي مەن ٸليياس جانسٷگٸروۆپەن بٸرگە بەينەلەنگەن ەيەلدٸڭ ليدييا سەيفۋللينا دەپ اتالاتىنى بٸرنەشە دەرەككٶزدەردە كٶرسەتٸلگەن. الايدا, ش.قيياحمەتوۆا سۋرەتتە جانسٷگٸروۆتٸڭ ەيەلٸ فاتيما عابيتوۆا بەينەلەنگەنٸنە بۇلتارتپاس دەلەل كەلتٸردٸ. ۇسىنىلعان دەلەلدەر مەن مۇراعاتتىق فوتوسۋرەتتەر بۇل سەيكەستەندٸرۋگە قاتىستى سەنٸمدٸ دەرەكتەردٸ ۇسىنادى.

پلەنارلىق وتىرىسقا ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورى, ف.ع.د. ساۋلە ەرجانوۆا, ف.ع.د., «ٸليياستانۋ» عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ پروفەسسور مۇراتبەك يمانگازينوۆ, ف.ع.ك., قازۇقىزپۋ پروفەسسورىنىڭ م.ا., لەززات ەدٸلبەكوۆا قاتىسىپ, ٸليياس شىعارمالارىنىڭ عىلىمي-تەورييالىق مەسەلەلەرٸن كٶتەردٸ.

جيىن سوڭىندا ش.قيياحمەتوۆانىڭ «ٸليياستانۋ» وقۋلىعىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ ٶتتٸ.