2024 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تاپشىلىعى 3,6 ترلن تەڭگەنٸ, ال مۇناي تٷسٸمدەرٸمەن بايلانىستى ەمەس تاپشىلىق مٶلشەرٸ 10,8 ترلن تەڭگەدەن استى. بۇل مەسەلەگە سەنات تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ "ۆرەميا" باسىلىمىنداعى "لوگيكا رەفورم 2.0: ۆ فارۆاتەرە ەپوحي" اتتى ماقالاسىندا كەڭٸنەن توقتالعان, دەپ جازادى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى سالىق تٷسٸمدەرٸنەن ەكٸ ەسە ارتىق. بۇل رەتتە ول مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ فيسكالدىق جەنە مونەتارلىق ساياساتتى كەشەندٸ تٷردە قاراستىرىپ, وعان ٶزارا ٷيلەسٸمدٸلٸگٸ مەن سەيكەستٸگٸ تۇرعىسىندا بايىپپەن كەلۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى ايتقانىن ەسكە سالادى.
"بۇل ارادا دا ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بٸرٸ – بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸس بٶلٸگٸن حالىق پەن بيزنەسكە ارتىق جٷك سالماي ۇلعايتۋ. بۇل, بٸر جاعىنان, سالىق سالۋ بازاسىن كەڭەيتۋگە جەنە ەكٸنشٸ جاعىنان سالىقتىق ٸس جٷرگٸزۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ەرٸ دۇرىس ويلاستىرىلعان كٷردەلٸ سالىق رەفورماسىن قاجەت ەتەدٸ. وندا دا وسىنىڭ بارلىعى ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ جەنە ينۆەستيتسييالاردىڭ كەلۋٸن ىنتالاندىرۋ ٷشٸن تەڭگەرٸمدٸ جاعدايدى ساقتاي وتىرىپ جاساۋ كەرەك", - دەيدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ ٶز ماقالاسىندا.
سەنات تٶراعاسى وسى جاعىنان العاندا, بٸزدٸ الدا كٷرمەۋٸ كٷردەلٸ, بٸراق اسا قاجەت سالىق رەفورماسى كٷتٸپ تۇرعانىن ەرەكشە اتاپ ٶتەدٸ.
"بٸزدٸ قيىن, بٸراق اسا قاجەتتٸ سالىق رەفورماسى كٷتٸپ تۇر جەنە ەڭ باستى مٸندەت – مەملەكەت باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, بارلىق تاراپتار ٷشٸن وڭتايلى شەشٸمدەردٸ ەزٸرلەي وتىرىپ, وعان تەڭگەرٸمدٸ تٷردە قاراۋ كەرەك", - دەيدٸ ەشٸمباەۆ.
سونداي-اق, ماقالادا ەكونوميكالىق تەڭگەرٸمدٸ قالىپتاستىرۋدا بيۋدجەتتٸڭ شىعىس بٶلٸگٸن وڭتايلاندىرۋ ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنى دا باسا ايتىلادى. رەسۋرستاردى تيٸمدٸ قايتا بٶلۋ, مەملەكەتتٸك شىعىستاردى باقىلاۋ جەنە ولاردىڭ باسىمدىعىن ايقىنداۋ, سپيكەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, بيۋدجەت تاپشىلىعىن قىسقارتۋعا جەنە قارجى جٷيەسٸنٸڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
"تەڭگەرٸمدٸ بيۋدجەت ينفلياتسييانى باقىلاۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى بولىپ تابىلادى. تاپشىلىقتى ازايتۋ اقشا-نەسيە ساياساتىنا قىسىمدى تٶمەندەتەدٸ جەنە پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەردٸ بٸرتٸندەپ تٶمەندەتۋدە ماڭىزدى رٶل اتقارادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە بيزنەستٸڭ نارىق جاعدايىندا ۇزاق اقشاعا قول جەتكٸزۋٸنە جول اشىپ, نەسيە رەسۋرستارىنىڭ ارزانداۋىنا ەسەر ەتەدٸ. وسىلايشا, فيسكالدىق جەنە مونەتارلىق ساياسات اراسىنداعى تيٸمدٸ ٶزارا ٸس-قيمىلدى قۇرۋ ماڭىزدى ستراتەگييالىق ماقسات بولىپ تابىلادى", – دەلٸنگەن ماقالادا.
ولاردى ٷندەستٸرۋ ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸ ٷشٸن قولايلى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋگە جەنە مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنا دەگەن سەنٸمدٸ ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, دەپ سٶزٸن قورىتىندىلايدى ەشٸمباەۆ.
ايتا كەتسەك, بۇعان دەيٸن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ ققس مٶلشەرلەمەلەرٸن سارالاۋدىڭ كەلەسٸ تەتٸگٸن ۇسىنعان بولاتىن:
- جالپىعا بٸردەي بەلگٸلەنگەن 16 % ققس مٶلشەرلەمەسٸن بەلگٸلەۋ;
- بٸرنەشە سالالار ٷشٸن 10 % كٶلەمٸندە ارالىق مٶلشەرلەمە بەلگٸلەۋ;
- اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەردٸ ققس-تان تولىقتاي بوساتۋ.
