كونفەرەنتسييا جۇمىسى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ المازبەك اتامباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ سٶزٸمەن اشىلدى. كونفەرەنتسييا بارىسىندا نۇرلان ەرمەكباەۆ المازبەك اتامباەۆقا جەنە وسىنداي ماڭىزدى شارانى ۇيىمداستىرعان قىرعىز ٷكٸمەتٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸنە العىس بٸلدٸرە وتىرىپ, ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جان-جاقتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ ٶز سٶزٸندە راديكاليزم كٶرٸنٸستەرٸنە قارسى كٷرەس باعىتىن كٶرسەتە وتىرىپ, دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمدار يدەيالارىنىڭ ناسيحاتتالۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ.
– كەڭەس ٷكٸمەتٸ كەزەڭٸنٸڭ ٶزٸندە بٸزدٸڭ حالىقتارىمىزدىڭ اراسىندا ادامداردىڭ دٸنگە دەگەن كٶزقاراسىنا قاراماستان, بەيبٸتشٸلٸك پەن تولەرانتتىلىققا باعىتتالعان دٸني دەستٷرلەر قالىپتاسقان بولاتىن. بٸز دٸني مۇرالارىمىزدى زامان تالاپتارىنا سەيكەس بەيٸمدەپ, بٷگٸنگٸ جەنە كەلەشەك ۇرپاققا جەتكٸزۋگە تيٸسپٸز. تەك زايىرلى قوعام عانا كٶپكونفەسسييالى ورتادا ٶزٸنٸڭ دٸني تەڭدٸگٸن قامتاماسىز ەتە الادى, – دەدٸ مينيستر.
مينيستر حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جەنە دٸني نەگٸزدە ەكسترەميزمنٸڭ الدىن الۋ سالاسىندا تەجٸريبە الماسۋ مەن بٸرلەسكەن شارالاردى قابىلداۋ ماقساتىندا دٸني قىزمەت سالاسىن رەتتەيتٸن ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ۆەدوموستۆولارى اراسىندا حالىقارالىق كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەس قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس بٸلدٸردٸ. «بٸز, مەملەكەت قايراتكەرلەرٸ, عىلىم مەن دٸن جولىنداعى تۇلعالار – بەرٸمٸز دٸني ەكسترەميزم مەن راديكاليزم تاراپىنان تۋىندايتىن قاۋٸپ-قاتەرلەرگە قارسى بٸرٸگۋٸمٸز كەرەك... مۇنداي كەڭەس ٶڭٸرلٸك فورماتتا بٸرلەسكەن تيٸمدٸ جۇمىس تەتٸكتەرٸن قالىپتاستىرۋعا جول اشادى. بٸرلەسٸپ شەشٸمدەردٸ جٷزەگە اسىرۋ ارقىلى دەسترۋكتيۆتٸ كٷشتەرگە قارسى تۇرا الامىز», – دەپ اتاپ ٶتتٸ قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ نۇرلان ەرمەكباەۆ.
سونداي-اق, ول كونفەرەنتسييا قاتىسۋشىلارىن مەملەكەتتٸڭ جەنە دٸندەردٸڭ ٶزارا ەرەكەتتەسۋٸنٸڭ قازاقستاندىق مودەلٸن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا قازاقستان ٷكٸمەتٸ تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان شارالارمەن تانىستىردى. زاڭدى تٷردە جۇمىس ٸستەيتٸن بارلىق دٸني بٸرلەستٸكتەرمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ ار-وجدان بوستاندىعىن, سەنٸم مەن ەركٸندٸگٸن قورعاۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالاردى, زاڭدىق نورمالاردى, مەملەكەت قولعا الىپ وتىرعان جۇمىستار تۋرالى ايتتى. مينيستر قازاقستاندىق قوعام ەتنوسارالىق جەنە دٸنارالىق كەلٸسٸمدٸ ساقتاۋدىڭ بٸرەگەي ٷلگٸسٸن ۇزاق جىلدىق تەجٸريبەسٸ ارقىلى قالىپتاستىرعانىنا نازار اۋداردى. مينيستردٸڭ پٸكٸرٸنشە, دەستٷرلٸ قوعامنىڭ ەڭ ٷلكەن ەرەكشەلٸگٸ – ٶزارا سىيلاسىمدىلىق پەن جاۋاپكەرشٸلٸك. ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن تولرانتتىلىقتى ٷنەمٸ اقپارات ارقىلى كەڭٸرەك ناسيحاتتاۋدىڭ, ەسٸرەسە جاستارعا تٷسٸندٸرۋدٸڭ ماڭىزى زور.
وسىنداي وڭتايلى تەجٸريبەنٸڭ نەگٸزٸندە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلەمدٸك دەستٷرلٸ دٸن كٶشباسشىلارىنىڭ سەزٸن ٶتكٸزۋ تۋرالى باستاما جاسادى. قازٸرگٸ زايىرلى مەملەكەتتەردە يسلامنىڭ ورنى مەن رٶلٸن تالقىلاۋ كونفەرەنتسييانىڭ باستى تاقىرىبىنا اينالدى. ەرمەكباەۆ قازاقستاندىق زايىرلى قوعامدى قالىپتاستىرۋدا مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ايرىقشا ىقپالى بولعانىن, پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ دٸني مەسەلەگە جٸتٸ نازار اۋدارىپ, قوعامدى ۇيىستىرۋعا ايرىقشا ٷلەس قوسقانىن جەتكٸزدٸ. زايىرلى قوعام دٸنٸي ىنتىماقتاستىقتى قالىپتاستىراتىنىنا توقتالعان مينيستر, كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشى ەلدەر ٶكٸلدەرٸن الداعى ۋاقىتتا ٶزارا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋگە شاقىردى.
«يسلام – ەجەلدەن زايىرلىلىقتى جاقتاۋشى دٸن. تەرروريستەر مەن ەكسترەميستەر يسلام اتىن جامىلىپ, ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ مٷددەسٸن ويلايتىن توپتارعا ەرگەندەر. يسلام مەن تەرروريستٸك ٸس-قيمىل بٸر-بٸرٸمەن قابىسپايتىن كەرەعار ۇعىم». بۇل وسى كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلاردىڭ ورتاق بايلامى.
[caption id="attachment_31410" align="aligncenter" width="1025"]
قاتىسۋشىلار مەملەكەتتەردٸڭ ۇلتتىق مەدەني ەرەكشەلٸكتەرٸن ساقتاۋ, تەرٸس دٸني قۇندىلىقتاردىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ جەنە دٸني سالادا دەموكراتييالىق باسقارۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ قاجەتتٸلٸگٸن ەڭگٸمە ارقاۋى ەتتٸ. ولار, سونداي-اق, ەكسترەميزممەن بٸرلەسٸپ كٷرەسۋدٸڭ ورتاق ٷلگٸسٸن قالىپتاستىرۋ تۋرالى دا ايتتى.
كونفەرەنتسييانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ورتالىق ازييا بويىنشا ەۋروپالىق كەڭەستٸڭ ارنايى ٶكٸلٸ پەتەر بۋريان, ٷندٸستاننىڭ سىرتقى ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك مينيسترٸ مۋشابار اكبار, ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸنٸڭ كەڭەسشٸسٸ رۋستام كاميلوۆ, مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت مينيسترٸ حەلمي نامنام, تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى سۋلايمون داۆلاتوۆ جەنە ەزەربايجان, بەلگييا, بۇۇ, ەقىۇ كەلگەن باسقا دا مەرتەبەلٸ مەيماندار ٶز ويلارىن ورتاعا سالدى. ەر ەل ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ جەنە ايماقتىق پروبلەمالارىن بٷكپەسٸز ايتىپ, دٸني ەكسترەميستٸك توپتاردىڭ اقپاراتتىق مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانىپ, ەرتٷرلٸ قاۋٸپ-قاتەردٸ ٷنەمٸ ۋشىقتىرۋعا كٷش سالاتىنىن جەتكٸزدٸ. وعان قارسى تۇرار شارا – اقپاراتتىق اعىندى باقىلۋ ەرٸ ەر ەل ٶزٸنٸڭ دەستٷرلٸ قوعامىن قورعاۋ جولىندا بارىنشا جٸتٸ جۇمىس ٸستەۋ. مەيمانداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ اسا ماڭىزدىلىعىن اشالاپ ايتتى. ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ ايماقتاعى دٸني احۋالدى بٸرلەسٸپ باقىلاۋعا ۋاعدالاستى.
كونفەرەنتسييا جۇمىسىنا 19 ەلدٸڭ دٸن سالاسىنداعى ۋەكٸلەتتٸ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى, بەدەلدٸ حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ جەنە تانىمال شەتەلدٸك يسلامتانۋشى ساراپشىلار قاتىسىپ, يسلام ەلەمٸندەگٸ كٷردەلٸ دە ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ تالقىعا سالدى. ولار بٷگٸنگٸ تاڭداعى ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلە – جات اعىمدارمەن كٷرەس كەزٸندە اعارتۋشىلىق باعىتتى دۇرىس پايدالانا بٸلۋدٸڭ اسا قاجەت ەكەندٸگٸن اڭعارتتى.
