ماقتاارالدىڭ تاريحى دا, كەشەگٸ ەرلٸك كٷرەسٸ دە, ادامدارىنىڭ قايتپاس قايسارلىعى مەن مۇقالماس جٸگەرٸ دە بارلىعى بٸزدٸڭ ەسٸمٸزدە. كيەلٸ مىرزاشٶل دالاسىن يەگرۋدٸڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ بولدى. عاسىرلار بويى جاۋىن مەن قار سۋىنان باسقانى كٶرمەگەن سايىن دالاعا كانال قازىپ, سۋ ەكەلۋ – ەلەكتٸڭ ەلەگٸ, قيىننىڭ قيىنى ەدٸ. دەگەنمەن, اتا-بابالارىمىزدىڭ ەرەن ەڭبەگٸ مەن ۇشقىر ويى شٶلگە سۋ دارىتىپ, مىرزاشٶلدٸ جازيرالى جەننەتقا اينالدىردى.
اعا-اپالارىمىزدىڭ ماقتاۋعا, ماقتانۋعا تۇرارلىق ەڭبەگٸ زور. ٶتكەن تاريحتىڭ ەلٸ دە جازۋدى قاجەت ەتەتٸن قانشاما يگٸ ٸستەرٸ بار. بٸر عانا مىسال: 1957 جىلى سول كەزدەگٸ يليچ اۋدانىنىڭ 16 ەڭبەك وزاتتارىنا بٸر كٷندە سوتسياليستٸك ەڭبەك ەرٸ دەگەن قۇرمەتتٸ اتاق بەرٸلدٸ. بۇل نە دەگەن قۋانىشتى وقيعا ەدٸ. مۇنداي تاڭعاجايىپ وقيعا بۇرىن سوڭدى بولماعان. سوندىقتان, قاسيەتتٸ ماقتاارالدىڭ تٶسٸ – ٶرلٸك پەن ەرلٸكتٸڭ, قايسارلىق پەن قاھارماندىقتىڭ قۇتتى مەكەنٸ.
قارا شاڭىراعىمىزدان ەنشٸ الىپ, العاشىندا كيروۆ, كەيٸننەن اسىقاتا, يليچ, جەتٸساي اۋداندارى بوي كٶتەردٸ. سول جەرلەردە 30-دان اسا شارۋاشىلىقتار قۇرىلىپ, جٷزدەگەن ٶندٸرٸس ورىندارى اشىلدى. بەرٸ دە حالقىمىزدىڭ ەكونوميكالىق-ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن جاقسارتۋ جولىندا ۇيىمشىلدىقپەن ەڭبەك ەتتٸ.
1997 جىلى ماقتالى ٷش اۋدان (اسىقاتا, جەتٸساي, ماقتاارال) تاراتىلىپ, ولاردىڭ اۋماعىندا ەكٸمشٸلٸك ورتالىعى - جەتٸساي قالاسى بولاتىن ماقتاارال اۋدانى قۇرىلدى. ەندٸ عانا تەۋەلسٸزدٸگٸن الىپ, ەسٸن جييا الماي جاتقان جاس مەملەكەت اۋدانداردى بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى بيۋدجەت قارجىسىن ٷنەمدەگەن بولاتىن.
وسىلايشا ٷزدٸكتەردٸڭ قاتارىندا بولعان قارا شاڭىراق, ونىڭ ٸشٸندە مىرزاكەنت پەن اتاكەنت كەنتتەرٸ 21 جىل بويى شەتتە قالىپ, دامۋدان كەشەۋٸلدەدٸ. الايدا, بيىل اۋدان ورتالىعى قايتادان مىرزاكەنت بولىپ, بۇرىنعى ماقتاارال اۋدانى تاريحي قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ.
اعىمداعى جىلدىڭ 6-ماۋسىم كٷنٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ «وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىسىنداعى ٶزگەرٸستەر تۋرالى» جارلىققا قول قويدى. تاريحي ماڭىزى بار قۇجاتتىڭ ارقاسىندا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنداعى ٸرٸلەنگەن سارىاعاش اۋدانىنىڭ ورنىنا سارىاعاش پەن كەلەس اۋدانى, ٸرٸلەنگەن ماقتاارال اۋدانىنىڭ ورنىنا ماقتاارال مەن جەتٸساي اۋداندارى قۇرىلدى. سونىمەن قاتار, وبلىس ورتالىعى بولعان شىمكەنت قالاسى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا اتانىپ, وبلىس ورتالىعى تٷركٸستان قالاسى بولاتىن جاڭا تٷركٸستان وبلىسى پايدا بولدى.
اۋدانىمىزعا بٸرنەشە رەت كەلگەن ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ: «ماقتاارال – وڭتٷستٸك قازاقستاننىڭ جٷرەگٸ» دەپ جوعارى باعا بەرگەن. راسىمەن دە, بٷگٸنگٸ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەڭ قيىر وڭتٷستٸك نٷكتەسٸندە تۇرعان ماقتاارال – گەوگرافييالىق ورنالاسۋى مەن باسقارۋ ەرەكشەلٸگٸ ٶزگەشە اۋدان. اق ماقتانى التىن قولدار ٶسٸرەدٸ دەمەكشٸ, بٸزدٸڭ باستى بايلىعىمىز – اق التىن مەن التىن قولدى ادامدار.
ۇلى ويشىل, دانىشپان تسيتسەرون: «ٶزٸڭە دەيٸنگٸ دٷنيەدەن حابارىڭ بولماسا, ٶمٸر بويى نەرەستە بولىپ ٶتەسٸڭ» دەگەن ەكەن. ٶتكەنٸمٸزدٸ ەسكە الۋ – ەرلٸك پەن ەڭبەككە تولى عۇمىردى ەسكە الۋ. سوندىقتان, اۋدانىمىزدىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ٶتۋدٸڭ ماڭىزى زور. ٶتكەنٸمٸزدەن ساباق الىپ, جاڭا قۇرىلعان اۋدانىمىزدىڭ بولاشاعىن دۇرىس باعىتقا باعدارلاۋ – مەرەكەمٸزدٸڭ باستى ماقساتى.
جاڭادان قۇرىلىپ, تاريحي قالپىنا كەلگەن ماقتاارال اۋدانىنىڭ قايتادان ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەرٸ بويىنشا وق بويى وزىپ شىعۋ ٷشٸن بٸرٸگٸپ ەڭبەك ەتەيٸك!
كيەلٸ قارا شاڭىراعىمىز ماقتاارال اۋدانىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويى قۇتتى بولسىن!!!
باقىت اسانوۆ, ماقتاارال اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ
