Freedom Inside '26

ەكسترەميزممەن كٷرەس قالاي جٷرۋٸ كەرەك?

ەكسترەميزممەن كٷرەس قالاي جٷرۋٸ كەرەك?
ەكسترەميزممەن كٷرەستٸ ەڭ الدىمەن اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋدان باستاۋ كەرەك. وسى ماقساتتا استانادا ٶڭٸرلٸك اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ مٷشەلەرٸنە ارنالعان «حالىقتىڭ دٸنتانۋ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ» تاقىرىبى بويىنشا ەكٸ كٷندٸك وقۋ سيمينارى ٶتتٸ.

ٸس-شارانى قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸننٸڭ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ ۇيىمداستىردى. سەمينارعا100-گە جۋىق ادام قاتىستى. ونىڭ ٸشٸندە قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸنٸڭ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ باسشىلىعى, قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ, قر ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تەرروريزمگە قارسى ورتالىعىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, مەدەنيتەتتەر مەن دٸندەردٸڭ حالىقارالىق ورتالىعى, ٶڭٸرلٸك دٸن ٸستەرٸ باسقارمالارى جەنە دٸن پروبلەمالارىن  زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىلارى, اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ مٷشەلەرٸ, بارلىق ٶڭٸردەن عالىمدار, تەولوگتار, دٸنتانۋشىلار قاتىستى.

سەميناردىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى ە.ا وڭعارباەۆ ٶز سٶزٸندە: «ەكسترەميزممەن كٷرەستٸڭ باستى قۇرالى رەتٸندە اقپاراتتىق تٷسٸندٸرۋ توپتارى جۇمىستارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ قاجەت», – دەدٸ. ول سەميناردا العان بٸلٸمدٸ ٶڭٸرلەردەگٸ ارنايى توپتارمەن جۇمىس جٷرگٸزۋدە پايدالانۋدى ۇسىندى.

سونداي-اق, «اڭسار» كەڭەس بەرۋ-وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ا.ق. سابدين قاج مەكەمەلەرٸندەگٸ سوتتالعاندار مەن دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمداردىڭ قۇرباندارىن وڭالتۋ تاقىرىبىندا ترەنينگ ٶتكٸزدٸ.

– ترەنينگتە دە راديكاليزاتسييانى قۇراۋشى ارگۋمەنتاتسييا جەنە كونترارگۋمەنتاتسييا تاقىرىبى قوزعالدى. ارگۋمەنتاتسييا دەگەنٸمٸز  – دەستٷرلٸ دٸني تانىمىمىزدى كٷشەيتەتٸن جەنە قوعامىمىزدا باسىم بولعان قۇندىلىقتاردى راستايتىن دەلەلدەر جيناعىن جاساۋ. ال كونترارگۋمەنتاتسييا بۇل – تەرٸس دٸني اعىمداردىڭ كٷمەندٸ يدەيالارىنا جاۋاپ بەرٸپ جوققا شىعارۋ. بۇل ەكٸ ەدٸس راديكالدى سەكتالاردىڭ جەتەگٸندە كەتكەن ادامداردى وڭالتۋدىڭ نەگٸزگٸ ەدٸستەرٸ. وسى رەتتە, اتالعان سالاداعى دٸنتانۋشى ماماندار جەنە دە ساراپشىلارمەن تەورييالىق نەگٸزدە بٸرشاما جۇمىستار اتقارۋ كەرەك دەپ سانايمىن, –  دەدٸ. ا.ق. سابدين

ونىڭ ايتۋىنشا, ەلەم ەلدەرٸ ٷشٸن ەكسترەميزم قاۋٸپٸ تولىقتاي سەيٸلە قويعان جوق. تٸپتٸ, كٶپتەگەن ەلدەردە تەرروريستٸك قاۋٸپ-قاتەرلەر كٷن ساناپ ارتىپ كەلەدٸ.

– ۋاقىت ٶتكەن سايىن دٸني ەكسترەميزم كەڭٸنەن قانات جايۋدا. وعان دەلەل, جات اعىمدى ناسيحاتتاۋشى ۇيىمدار مەن توپتاردىڭ ٶز اۋماقتارى, رەسۋرستارى قالىپتاسقان. ولار ٶز ماقساتتارىنا جەتۋ ٷشٸن زاماناۋي تەحنولوگييالار مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ قولدانادى. يدەولوگييالارىن ناسيحاتتايتىن ەدٸستەمەلەرٸن جەتٸلدٸرٸپ, قىسىم جاساۋعا شاقىرادى. بۇل رەتتە, ساياساتكەرلەر مەن زەرتتەۋشٸلەر لاڭكەستٸككە قارسى سوعىس تەك ۋاقىت ۇزارتقانىن, ونىڭ پايداسىنا قاراعاندا زييانى كٶبٸرەك بولعاندىعىن مويىندادى. وسى ورايدا, ەكسترەميستەر مەن دٸني راديكالدارعا ارنالعان دەراديكاليزاتسييا جەنە ەلەۋمەتتٸك وڭالتۋ باعدارلاماسى قولعا الىنۋدا. ونىڭ ەلەم دەڭگەيٸندە نەتيجەسٸ دە جوق ەمەس, – دەدٸ ساراپشى.



بٷگٸندە دٸننٸڭ قوعام الدىنداعى, ٶمٸردەگٸ رولٸن بەلگٸلەپ ناقتىلاۋ ايتارلىقتاي  ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. بۇل رەتتە,الماتى وبلىسى الاكٶل اۋدانى ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى م.سٷلەيمەنوۆ.

– بەسەكەگە بەس تٸگٸپ, قازاقستاننىڭ كەمەل كەلەشەگٸ مەن باياندى بولاشاعىن قالىپتاستىرۋدا ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن ەزٸرلەنٸپ, بەكٸتٸلگەن, اسا ماڭىزدى ستراتەگييالىق قۇجات سانالاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتىنىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى اتالعان سالانىڭ دامۋىنا تەمٸرقازىق بولماق. بۇل - قۇجات  مەملەكەت ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ار-وجدان بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتٸپ, ەلٸمٸزدە تٸركەلگەن دٸني بٸرلەستٸكتەردٸڭ الاڭسىز جۇمىس ٸستەۋٸ ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساۋدا. سونداي-اق مەملەكەت پەن دٸن اراسىنداعى جٷيەنٸ قالىپتاستىرىپ, قارىم-قاتىناستار پەن كٶزقاراستاردى ايقىندايدى,  ̶ دەپ ٶز ويىن بٸلدٸردٸ.

جيىنعا قاتىسقان مەشٸت يمامدارى جەنە دٸن ٸستەرٸ بٶلٸمٸنٸڭ ماماندارى دٸني ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان وسىنداي شارالاردىڭ بەرەرٸ مول دەگەن پٸكٸردە.

اقتٶبە وبلىسى دٸن ٸستەرٸ باسقارماسى باسشىسى قالماعامبەتوۆ جولداس نۇرلانۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەن سەميناردان رەسپۋبليكا بويىنشا اقپاراتتىق تٷسٸندٸرۋ توپتارى جۇمىستارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ, ٷيلەستٸرۋ تەسٸلدەرٸ بويىنشا كەڭٸنەن اقپارات الىندى.

̶ بٸلٸكتٸ دٸنتانۋشى مامانداردىڭ پٸكٸرٸن, ۇسىنىستارىن تىڭدادىق. تەرٸس اعىمنىڭ جەتەگٸنە كٸرٸپ كەتكەن ازاماتتارمەن سٶيلەسۋدٸڭ ەدٸس-تەسٸلدەرٸن, دەيەكتەرٸن مەڭگەردٸك. بۇل العان بٸلٸمدٸ ٶز ٶڭٸرٸمٸزدە قولدانىپ, اتقارار جۇمىستاردان وڭ نەجيجە شىعارۋ باستى ماقساتىمىز. ايتا كەتەرلٸگٸ, اقتٶبە وبلىسىندا 205 مٷشەدەن تۇراتىن اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبى جۇمىس جاسايدى. سونىمەن قاتار, دٸني باعىتتا وڭالتۋ جۇمىستارىمەن اينالىساتىن 22 ادامنان قۇرالعان «اڭسار» اقپاراتتىق تالداۋ ورتالىعى دا ٸسكە قوسىلعان. بۇعان قوسا, وبلىس ەكٸمٸ ب. ماشبەكۇلىنىڭ تاپسىرماسىمەن دٸني احۋالدى ودان ەرٸ تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن وبلىستىڭ بەس اۋدانىندا كوممۋنالدىق مەكەمەلەر اشىلدى»,  ̶  دەدٸ وبلىسى دٸن ٸستەرٸ باسقارماسى باسشىسى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلى اقتٶبە وبلىسى بويىنشا 346 ادام يسلامنىڭ دەستٷرلٸ باعىتىنا اۋىسقان. ال بيىل 9 اي ٸشٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 535 ادامعا تولىقتى. جولداس نۇرلانۇلى ٶڭٸردە بۇرىنعىداي جاپپاي توپتالىپ جات اعىمنىڭ ەتەگٸنە كٸرۋ قازٸرگٸ كەزدە توقتالعاندىعىن, وسىنىڭ بارلىعى ٶڭٸر باسشىسىنىڭ اتالعان باعىتتاعى جۇمىستاردى تيٸمدٸ ۇيىمداستىرۋدىڭ نەتيجەسٸ ەكەندٸگٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.

ەكٸ كٷندٸك سەمينار بارىسىندا اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ توبىنىڭ قىزمەتٸنٸڭ تٷيٸتكٸلدٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا پٸكٸر الماسۋلار ٶتتٸ. ٶزەكتٸ مەسەلەلەر انىقتالدى.

ٸس-شارا سوڭىندا قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ اتىنان ٶڭٸرلٸك دٸن ٸستەرٸ باسقارماسىنىڭ بەلسەندٸ مٷشەلەرٸنە العىس حاتتار جەنە قازٸرگٸ زامانعى گادجەتتەر تابىس ەتٸلدٸ.

 

https://dalanews.kz/31419