[caption id="attachment_9635" align="alignright" width="254"]
– اسقار ەلٸراحىمۇلى, ەۋەلگٸ ەڭگٸمەمٸزدٸ «دينامو» دەنە شىنىقتىرۋ – سپورت قوعامىنىڭ 90 جىلدىق تاريحتاعى جەتٸستٸكتەرٸنەن باستاساڭىز.
– «دينامو» دەنە شىنىقتىرۋ-سپورت كوعامىنىڭ تاريحى حح عاسىردىڭ باسىنان – قازاق دالاسىنا كەسٸبي سپورتتىڭ ەنگەن كەزٸنەن باستالادى. سودان بەرٸ 90 جىل ۋاقىت ٶتٸپتٸ. بٸر عاسىرعا جۋىق تاريحى بار سپورت قوعامىنىڭ دەۋٸرلەگەن شاعى دا, قيىن كەزەڭٸ دە بولدى. العاش جۇمىسشىلاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا, «دينامو» اتاۋى بەرٸلەدٸ. بٸراق ول كەزدە ەشقانداي بازالىق, قارجىلىق, تەجٸريبەلٸك مٷمكٸندٸگٸ جوق بولاتىن. سوعان قاراماستان, ازداعان جىلدىڭ ٸشٸندە ٶزٸندٸك باعىت-باعدارىن انىقتاپ, سپورت جەنە دەنە تەربيەسٸ سالاسىنداعى ٶزٸندٸك جولىن تابا بٸلدٸ. 1925 جىلدارى قازاقستاندا العاشقى دينامولىق ۇياشىقتار قۇرىلا باستادى. بۇل ۇيىمدار پەتروپاۆل, شىمكەنت, سەمەي, اقمولا, قىزىلوردا, ورال قالالارىندا پايدا بولدى. ٶزٸڭٸز كٶرٸپ وتىرعان الماتى قالاسىنداعى مىنا ستاديون حالىقتىڭ كٷشٸمەن, قاجىرلى ەڭبەگٸمەن 1931 جىلى اشىلعان. ودان كەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸنەن «دينامونىڭ» فيليالدارى بوي كٶتەردٸ. 1961 جىلى كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتٸپ, قازٸرگٸ قالپى جاسالىندى. سودان بەرٸ حالىقتىڭ يگٸلٸگٸنە جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. مۇندا تەك كەسٸبي سپورتشىلار عانا كەلمەيدٸ, سپورت جانكٷيەرلەرٸ, قالا حالقى جەنە بولاشاق يەلەرٸ جاستارىمىز وسىندا كەلٸپ, تٷرلٸ ويىندار, جاتتىعۋلار ٶتكٸزٸپ تۇرادى.
– قيىن كەزدەردٸ دە باستان ٶتكەردٸ دەپ قالدىڭىز. وسى جاعىن ناقتى ايتا كەتەسٸز بە?
– ەۋەلٸ, وسى كەشەننٸڭ ايرىقشا بٸر تاريحىن ايتا كەتەيٸن. ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس باستالعاندا قازاقستاندىق ساربازداردى حالقىمىزدىڭ ەيگٸلٸ جىراۋى جامبىل جاباەۆ وسى ستاديوندا رۋحتى جىرىمەن تەربەپ, باتا بەرٸپ شىعارىپ سالعان. اقىننىڭ ستاديون تولى ساربازدارعا ارناعان جىرى ۇمىتىلماس تاريح دەسەك بولادى. سوعىس كەزٸندە سپورت قوعامى اۋىر كەزەڭدٸ باستان كەشتٸ. بٸراق, جۇمىسىن توقتاتپادى. ديناموشىلار اۋىل, سەلو جەنە قالا تۇرعىندارى اراسىندا دەنەكەر بولا بٸلدٸ, سونىمەن بٸرگە ولاردى سپورتتىق تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىردى. رەسپۋبليكا بويىنشا سپارتاكيادالار, جارىستار ٶتكٸزۋگە مۇرىندىق بولىپ, ساڭلاق سپورتشىلاردى باۋلىدى.
كٷردەلٸ ەكونوميكالىق احۋالدا قالعانىنا قاراماستان, «دينامو» سپورت قوعامى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جەكە قۇرامدارىن دەنە تەربيەسٸ دايارلىعىنان ٶتكٸزۋ, دەنە تەربيەسٸ ۇجىمدارىنداعى قىزمەتتٸك-قولدانبالى سپورت تٷرلەرٸن دامىتۋ, قىزمەتكەرلەر دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ٸسٸندەگٸ قالىپتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ بويىنشا اتقارىلاتىن جۇمىستارىن جالعاستىرۋدا.
– «دينامو» قازٸرگٸ ۋاقىتتا حالىققا ناقتى قانداي قىزمەت كٶرسەتٸپ كەلەدٸ?
– «دينامو» دەنە شىنىقتىرۋ-سپورت قوعامىنىڭ قازٸرگٸ باستى باعىتى – ٸشكٸ ٸستەر, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, كەدەن جەنە ٸشكٸ ەسكەر قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ دەنە شىنىقتىرۋ جەنە ارنايى دايىندىقتارىن دامىتۋ, سونىمەن قاتار, بۇقارالىق سپورتتى, بالالار سپورتىن قولعا الىپ, جەتٸلدٸرۋگە جەردەمدەسۋ. قازٸرگٸ تاڭدا بۇل سپورت قوعامى ەلٸمٸزدٸڭ 18 ايماعىندا ٶز قىزمەتٸن اتقارۋدا جەنە ونىڭ قۇرامىندا 100 مىڭعا جۋىق ادام بار.
– ايماقتاعى بٶلٸمشەلەردٸڭ جاعدايى قالاي?
– جوعارىدا ايتىپ ٶتكەنٸمدەي, توقىراۋ كەزەڭٸندە سپورت قوعامىن ساقتاپ قالۋ وڭايعا تٷسكەن جوق. ەسٸرەسە, ايماقتارداعى بٶلٸمشەلەردٸڭ سپورتتىق كەشەندەرٸ, ستاديوندار سپورت باسقارمالارىنىڭ قۇرامىنا ٶتٸپ كەتتٸ. سولاردىڭ كەيبٸرٸن سوتتاسىپ جٷرٸپ, كەرٸ قايتارىپ الدىق. ەلٸ دە بٸزگە ٶتپەگەن كەشەندەر جەتەرلٸك. جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ كەزەكتٸ تولقىنى بارىسىندا سول كەشەندەر جەكەمەنشٸكتٸڭ قولىنا ٶتٸپ كەتە مە دەگەن قاۋٸپ تە بار. «دينامو» قوعامدىق ۇيىم بولعاندىقتان, مەملەكەتتەن ەشقانداي قارجىلاي كٶمەك المايدى. سپورت قوعامى ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنە قاراعاندىقتان, تالاي سىناقتان امان ٶتتٸك. مينيسترلٸكتٸڭ بٸزگە جاساعان كٶمەگٸ ۇشان-تەڭٸز. ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ قالمۇحانبەت قاسىموۆ مىرزا سپورت قوعامىنىڭ دامۋىنا وراسان زور ەڭبەك ەتٸپ, بٸزگە قولدان كەلگەن جاقسىلىعىن اياماۋدا. بىلتىردان بەرٸ ستاديون مەن عيماراتتى كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸپ جاتىرمىز. سەۋٸردٸڭ اياعىندا تولىقتاي اياقتالادى دەپ وتىرمىز.
بٸز مىنا ستاديوننىڭ ارقاسىندا كٷن كٶرٸپ وتىرمىز. وسى ستاديوندى جالعا بەرٸپ, سودان تٷسكەن قارجىمەن قىزمەتكەرلەردٸڭ جالاقىسىن تٶلەيمٸز. كەزٸندە مالتۋ كٶلشٸگٸ, ماشىق زالدارى بار ەدٸ, قازٸر ول دا جوق. ەيتكەنمەن, بارىمىزدى سالىپ, ۇلتتىق سپورتتىڭ دامۋىنا وراسان زور ىقپال جاساپ كەلەمٸز. بٸزدٸڭ جالعا بەرۋ قۇنىمىز حالىق ٷشٸن تيٸمدٸ. ديناموشىلاردىڭ وليمپيادا ويىندارى مەن ەلەم چەمپيوناتتارىندا, قىسقى جەنە جازعى سپارتاكيادالاردا جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸ سٶزٸمٸزگە دەلەل.
– مىسالى, قانداي نەتيجەلەردٸ ايتار ەدٸڭٸز?
- ەگەمەندٸك العان جىلداردان باستاپ دينامولىق سپورتشىلار حالىقارالىق دودالاردا ٷلكەن جەتٸستٸكتەرگە جەتٸپ جٷر. تەك قانا وليمپيادالىق ويىنداردىڭ ٶزٸندە 46 مەدالدٸ ديناموشىلار الدى. ونىڭ 13-ٸ التىن, 15 كٷمٸس جەنە 18-سٸ قولا. ەڭ سوڭعى وليمپيادالىق مەدالدٸ دەنيس تەن سوچيدە ٶتكەن قىسقى وليمپيادا ويىندارىندا سىيلادى. دەنيستٸڭ قولا مەدالٸ بٸزدٸڭ ەل ٷشٸن ايرىقشا جەتٸستٸك دەۋگە بولادى. قىتايدا ٶتكەن وليمپيادا دا العان 13 مەدالدٸڭ 11-ٸ بٸزگە تيەسٸلٸ. لوندوندا 5 التىن, 1 كٷمٸس, 5 قولا مەدال الىپ, ديناموشىلار ناعىز مايتالمان سپورتشىلار ەكەنٸن دەلەلدەدٸ. بيىل ٶتكەن قىسقى ۋنيۆەرسادانىڭ 1 التىنىنان باسقاسىنىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ ساڭلاقتاردىڭ ەنشٸسٸندە. قىسقاشا قايىرعاندا, حالىقارالىق جارىستارداعى مەدالداردىڭ 70 پايىزىن ديناموشىلار ەلگە تارتۋ ەتتٸ. مۇنداي جارىستاردىڭ ەل رۋحىن سەرپٸلتەتٸنٸن ەسكە الساق, «دينامو» سپورت قوعامىنىڭ حالىق ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەنٸن بٸلۋگە بولادى.
– «دينامونىڭ» 90 جىلدىق مەرەكەسٸن قالاي اتاپ ٶتۋدٸ جوسپارلاپ وتىرسىزدار?
– وسىدان 5 جىل بۇرىن الماتىدا «دينامونىڭ» 85 جىلدىعىن ٶتكٸزدٸك. وعان 12 ەلدەن سپورتشىلار, بۇرىنعى ديناموشىلار, حالىقارالىق باپكەرلەر مەن قوناقتار قاتىستى. بيىل 17 ەلدەن كەلەدٸ دەپ وتىرمىز. بۇل مەرەيتويدى ەلٸشٸلٸك شارا قىلماي, حالىقارالىق دەڭگەيدە ٶتكٸزۋگە كٷش سالۋدامىز. حالىقارالىق ۇيىمداستىرۋ كەڭەسٸ قۇرىلىپ, سپورت قوعامىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسادى, ارنايى كونفەرەنتسييا ٶتەدٸ. 85 جىلدىعىندا رەسەيدٸڭ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەن قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ بوكسشىلارىنىڭ جولداستىق كەزدەسۋٸ رەسەيدە ٶتٸپ, بٸز جەڭٸسكە جەتكەنبٸز. وسى جولى سول جارىس الماتىدا ٶتەدٸ. ودان بٶلەك, «دينامونىڭ» تاريحىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقان سپورت قايراتكەرلەرٸن, وليمپيادا جٷلدەگەرلەرٸن, باسشىلىق قىزمەت اتقارعان ارداگەرلەرٸمٸزدٸڭ باسىن قوسىپ, سىي-سيياپات جاساماق ويىمىز بار. بۇدان دا ٶزگە جوسپارلارىمىز جوق ەمەس.
– جۇمىستارىڭىزعا سەتتٸلٸك تٸلەيمٸز.
ەڭگٸمەلەسكەن ت. ٶسكەنباي.
