Dalanews.kz پورتالى «كارجىلىق كەڭەسشٸ» ايدارى اياسىندا جەكە قارجى مەنەدجمەنتٸ, اقشانى جيناۋ مەن پايدالانۋ, نەسيە تٷرلەرٸنە ارنالعان ماقالالار سەريياسىن جارييالاي باستادى.
بٷگٸن بٸز «دۇرىس» جەنە «بۇرىس» نەسيەلەرگە توقتالماقپىز. ولاردىڭ ادام ٶمٸرٸنە تيگٸزەتٸن ەسەرٸ قانداي? قاي نەسيە دۇرىسقا جاتادى? ال قاي نەسيە تٷرٸنەن بويدى اۋلاق ۇستاعان جٶن?
نەسيەنٸڭ فورماسى ەمەس, ماقساتى ماڭىزدى
دۇرىستىلىق نەمەسە بۇرىستىلىق – ەش ۋاقىتتا نەسيەنٸڭ قارجىلىق, تەحنيكالىق پارامەترٸنە بايلانبايدى. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, نەسيەنٸڭ تٷر-تٷرٸ بار. مىسالى, كەپٸلزاتسىز نەسيە, كەپٸلزات قويىلاتىن نەسيە, تاۋارلى نەسيە, قولما-قول اقشالاي بەرٸلەتٸن نەسيە جەنە يپوتەكا. ونىڭ كەز-كەلگەنٸ بٸز ٷشٸن «دۇرىس» نەمەسە «بۇرىس» بولىپ شىعۋى مٷمكٸن. بەرٸ – ونىڭ ماقساتتى قولدانۋىنا بايلانىستى.
«دۇرىس» نەسيە
سٸزدٸڭ نەمەسە جاقىن وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ دامۋىنا, ياعيني قازٸرگٸدەن جاقسىراق بولا تٷسۋٸنە باعىتتالعان قارجى – ينۆەستيتسييالاردىڭ تٶرەسٸ بولىپ سانالادى. مىسالى, جاقسى بٸلٸم الۋعا, دەنساۋلىقتى جاقسارتۋعا, پروفەسسيونالدى بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ٷشٸن قوسىمشا وقۋعا الىنعان نەسيە ەش ۋاقىتتا بەكەر كەتپەيدٸ. ٶزٸڭٸزگە سالىنعان ينۆەستيياتسييانى سٸزدەن ەشكٸم تارتىپ الا المايدى.
سٸزگە بولاشاقتا پايدا ەكەلەتٸن, ياعني بيزنەس, كەسٸپ اشۋعا باعىتتالعان نەسيەلەر.
كەسٸپتٸڭ بيزنەس-جوسپارىن الدىن-الا جاساپ, نارىقتى تەرەڭ زەرتتەپ, ٸسكە «جەتٸ ٶلشەپ, بٸر كەسكەندەي» كٸرٸسسەڭٸز, بيزنەس نەسيە سٸزدٸ ٷلكەن جەڭٸستەرگە جەتەلەيتٸنٸ سٶزسٸز.
تۇرعىن ٷي جايىن جاقسارتۋ. باسپانا مەسەلەسٸنە قاتىستى نەسيە, بٸر سٶزبەن ايتقاندا يپوتەكا «دۇرىس نەسيە» باعىتىنا جاتادى. سەبەبٸ – ازاماتتىڭ ٶز مەنشٸگٸندەگٸ باسپانا ونىڭ بولاشاققا دەگەن سەنٸمٸن, ودان ەرٸ وتباسىن قۇرىپ, ٶمٸرگە بالا ەكەلٸپ, تۇراقتى ٶمٸر سٷرۋگە دەگەن ىنتاسىن نىعايتادى. جالپى, ٶز ٷيٸنٸڭ بولماۋى وتانداستارىمىزدىڭ پسيحوەموتسيونالدى جاعدايىنا قاتتى ەسەر ەتەتٸن فاكتور. يپوتەكا ول مەسەلەنٸ شەشە الادى.
«بۇرىس» نەسيە
توي, تۋعان كٷن, كەز كەلگەن كٶڭٸل كٶتەرۋ شارالارىن اتقارۋ ٷشٸن الىنعان بانك نەسيەسٸ – «بۇرىس» نەسيە بولىپ سانالادى. ەسٸلٸ, وندايعا قارىز الماعان دۇرىس. توي جاساۋعا قارجىلىق جاعداي كەلمەسە, سول تويدى جاساماۋعا دا بولادى. بۇل جاعدايدا سٸزدٸ اينالاڭىزداعى ادامداردىڭ پٸكٸرٸ ەمەس, بولاشاق قارجىلىق قاۋٸپسٸزدٸگٸڭٸز مازالاۋى كەرەك. مۇنداي نەسيە ەش ۋاقىتتا پايدا ەكەلگەن ەمەس. بٸر كٷندە ٶتٸپ كەتەتٸن شارا ٷشٸن, ايلاپ-جىلداپ نەسيە سوماسىن ٶتەۋ كەز-كەلگەن ادامدى كٷيزەلٸسكە ۇشىراتادى.
قارجىلىق پيراميدا, تٷرلٸ لومبارد, كريپتوۆاليۋتالىق الاياقتاردىڭ سحەماسىنا الدانىپ, سوعان نەسيە الۋ. نەسيەنٸڭ ەڭ اۋىر فورماسى وسى.
بٸز وسىنىڭ الدىندا تەك ٶزٸڭٸز بەن ەتەنە جاقىنىڭىزدىڭ بٸلٸم الۋىنا, بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋىنا, ەمدەلۋٸنە باعىتتالعان نەسيەنٸڭ دۇرىس ەكەنٸن ايتتىق. ال باسقا ماقساتقا, مىسالى سٸز نەمەسە سٸزدٸڭ جاقىنىڭىزعا بٸر سەتتٸك زور پايدانى ايتىپ, ۋەدە بەرٸپ وتىرعان ەلدەكٸمنٸڭ سٶزٸنە سەنٸپ, ەشقاشان نەسيە الۋعا بولمايدى.
الدىنداعى نەسيە, قارىزداردى جابۋ ٷشٸن تاعى دا نەسيە الۋ. ەگەر قايتا قارجىلاندىرۋ, ياعني شارتتارى اۋىرلاۋ, پايىزدارى جوعارى باستاپقى نەسيەنٸ اناعۇرلىم تيٸمدٸ شارتتارعا بار نەسيەگە اۋىستىرۋ بولماسا, بۇل دا نەسيەنٸڭ «بۇرىس» تٷرٸ. سەبەبٸ, ول ازاماتتىڭ قارجىلىق جٷكتەمەسٸن ارتتىرا بەرەدٸ.
قورىتا كەلگەندە
ەگەر بانككە بەرٸبٸر جٷگٸنۋ كەرەك بولسا, وندا تەك «دۇرىس» نەسيەنٸ تاڭداڭىز. سونىمەن بٸرگە, ونىڭ شارتتارىنا نازار اۋدارىڭىز. ٶزٸڭٸزگە تيٸمدٸسٸن عانا ٸرٸكتەپ الىڭىز.
بٸر قۋانتارلىعى, قازٸر بانكتەر ازاماتتار ٷشٸن نەسيە شارتى مەن ونى رەسٸمدەۋدٸ بارىنشا قولايلى قىلۋعا تىرىسۋدا. كٶپتەگەن رەسٸمدەر ونلاين فورماتقا كٶشٸرٸلدٸ. ٷيدەن شىقپاي-اق, نەسيەگە ٶتٸنٸشتٸ بانك سايتىنان دا بەرۋگە بولادى.
سونىمەن بٸرگە, كەپٸلزاتسىز نەسيەنٸڭ شارتتارى دا ازاماتتارعا بارىنشا قولايلى بولا تٷستٸ. مىسالى, بانك ۆتب (قازاقستان) كەزەكتٸ رەت ٶز كليەنتتەرٸ ٷشٸن نەسيە شارتتارىن جاقسارتىپ وتىر. بانك ۆتب (قازاقستان) ۇسىناتىن كەپٸلزاتسىز نەسيە شارتتارىندا نەسيە سوماسى 5 ميلليون تەڭگەدەن 6 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايسا, مەرزٸمٸ 5 جىلدان 7 جىلعا دەيٸن ۇزارتىلدى.
Dalanews.kz قارجى كەڭەسشٸسٸ سٸزدٸڭ جەكە اقشا مەنەدجمەنتٸڭٸزدٸ جاقسارتۋعا ارنالعان. قارجىلىق ساۋاتتىلىق سٸزدٸ الاياقتاردان قورعاپ, نەسيەنٸ بارىنشا جەڭٸل شارتتارمەن الۋعا جەنە اقشاڭىزدى تيٸمدٸ جۇمساۋعا جول اشادى.
2020 جىلعى 3 اقپانداعى №1.2.14/39 قر قنردا ليتسەنزيياسى.
