كودتالعان يدەيالار (Coded ideas) by Den Brown
دەن براۋننىڭ جاڭا تريللەرٸ «ينفەرنو» وقيعاسى گارۆاردتىق سيمۆوليست روبەرت لەنگدوننىڭ باسىنان العان قاتتى جاراقاتىنان كەيٸن فلورەنتسييادا ەس -تٷسسٸز ويانعان جەرٸنەن باستالدى. ول قارۋلانعان قۋعىنشىلاردان قاشىپ, ٷكٸمەت باسقارماسىنا جەتۋگە تىرىسادى. ول نيۋ يوركتان رەداكتورى يوناس كاۋفماندى شاقىرتادى دا, ودان حالىق ٷيٸنٸڭ رەاكتيۆتٸ ۇشاقتارىن ٶزٸنٸڭ تاپسىرماسىن جالعاستى ورىنداۋى ٷشٸن پايدالانا الۋىنا قانشالىقتى مٷمكٸندٸك بار ەكەنٸن سۇرايدى. رەداكتورى قىسقا جاۋاپ قايتارادى: «اۆتوردىڭ دٸندەر تاريحىنىڭ توم- توم كٸتابٸن جازۋى ٷشٸن جەكە ۇشاقتار پايدالانۋعا بٸزدە ەشقانداي جول جوق. ال, بٸراق, ەگەر سٸز يكونوگرافييانىڭ ەلۋ كٶلەڭكەسٸن جازۋدى شىنداپ قالاساڭىز, وندا ەڭگٸمە باسقا.»
روماننان الىنعان بۇل ٷزٸندٸلەرگە براۋن شىنايى ٶمٸردەن سٸلتەمە جاساپ بەرە سالعانداي, سەبەبٸ جوعارىدا ايتىلعان يوناس كاۋفمان راسىندا «Doubleday»- دىڭ رەداكتورى, ال «ەلۋ كٶلەڭكە» شىعارماسى ەروتيكالىق بەستسسەلەر جازۋشى ە. ل. دجەيمسدىڭ 70 ميلليون دانامەن ساتىلعان ەيگٸلٸ كٸتابٸ بولاتىن. براۋننىڭ قاعىلەز حاراكتەرلٸ روبەرت لەنگدوننىڭ شىتىرمان وقيعالى زەرتتەۋٸنە ارنالعان تاعى دا وسى سيياقتى روماندارى «دا ۆينچي كودى» نەمەسە «پەرٸشتەلەر مەن پەرٸلەر» اتتى كٸتاپتارى 50- دەن استام تٸلگە اۋدارىلىپ, 200 ميلليون دانامەن ساتىلدى.
[caption id="attachment_16014" align="alignright" width="699"]
«Doubleday» باسپاسى «ينفەرنودان» دانتەنٸڭ توزاقتى كٶرۋٸنٸڭ جۇمباق زەرتتەۋلەرٸ, گەندٸك ينجەنەرييا, ترانسگۋمانيزم, مۋلتۋزياندىق اقىرزامان ستسەنارييٸ سيياقتى ٷلكەن دٷنيەلەر كٷتتٸ. براۋننىڭ كٷشەيتپەلٸ بايانداۋ تەسٸلٸمەن جازىلعان, قويۋلانعان اۋىر پروزاسىنىڭ كەيٸپكەرٸ لەنگدون دانتەنٸڭ ٶمٸرٸ مەن جۇمىسىنا نەگٸزدەلگەن ٶلتٸرۋشٸ ۆيرۋستار كودىن اشۋ جولىنداعى كەزەكتٸ قۇپييا ەرەكەتٸن باستايدى. «Doubleday» بۇل كٸتاپتٸ نارىققا شىعارعان العاشقى كٷنٸ باسپا جۇمىسىنا 4 ميلليون داناعا سۇرانىس كەلدٸ.
مانحەتتەندەگٸ باسپا كەڭسەسٸندە بەرگەن سۇحباتىندا ول ٶزٸنٸڭ وسى ۋاقىتقا دەيٸن ەلەمنٸڭ نازارىن اۋدارىپ كەلە جاتقان قالامگەرلٸك قۇپيياسىنىڭ سىرى مەن كٷتپەگەن شيەلەنٸستەرگە تولى سيۋجەتتەرٸنٸڭ قالاي قۇرالاتىنى تۋرالى اشىق ەڭگٸمەلەپ بەردٸ.
– بۇل كٸتاپ وقىرماندارعا كٷڭگٸرٸت كٶڭٸل- كٷي سىيلايتىن سيياقتى. سەبەبٸ, ٶتە اۋىر, تٸپتٸ, جانتٷرشٸگەرلٸك تاقىرىپتار قوزعالعان, اشىعىن ايتقاندا, ادامزاتتىڭ تەگٸن قۇرتۋ تۋرالى.
– سٸز ەگەر دانتە تۋرالى بٸردەمە جازام دەسەڭٸز ول دٷنيەنٸڭ كٷڭگٸرتتەۋ, كٶڭٸلسٸز بولماۋى مٷمكٸن ەمەس. ينفەرنونىڭ بار قۋاتتىلىعى ونى ۇستاپ تۇرعان ٷش نەگٸزگٸ يدەيالىق ۇرانىندا جاتىر. بۇل شىعارمانىڭ جوباسى باستالعاندا- اق مەن سونشالىقتى قۇمارلىقپەن بۇل تاقىرىپقا بەرٸلٸپ كەتتٸم. بۇل جەردە تازا, ەسەم ٶنەر تۋرالى جازدىم, ەشقانداي ەدەبيەت تۋرالى ەمەس. دانتە مەنٸ العاشقىدان باستاپ جاڭا بٸردەمەگە قاراي تارتا كەتتٸ, بٸراق بۇل روماندا دا باس كەيٸپكەر لەنگدون ٷشٸن وقيعالار ٶتەتٸن بۇرىنعى جەرلەر ساقتالىپ قالا بەردٸ. بۇل ەدەبيەت ەلەمٸنٸڭ مونا ليزاسىنا ۇقسايدى.
– سٸز جەنە سٸزدٸڭ باسپاڭىز جارىققا شىققان كٷنگە دەيٸن بۇل كٸتاپتٸڭ سيۋجەتٸن كٶپشٸلٸكتەن جاسىرىن ۇستاپ كەلدٸ. فلورەنتسيياداعى وقيعا ٶتەتٸن جەرلەر, اتاپ ايتقاندا, پالاتستسو ۆەككو جەنە باپتيستتٸك سان-دجوۆانني, سٸز ارنايى وسى شىعارما ٷشٸن بۇل ورىنداردا جۇمىس ٸستەدٸڭٸز بە?
[caption id="attachment_16015" align="alignright" width="186"]
– بۇل سەمسەردٸڭ جٷزٸندەي ەكٸ ۇشتى نەرسە. جاقسى جاعىنان الساق, ييا, قازٸر مەندە وقيعالارىمنىڭ ٶتەتٸن ورىندارىنا بارۋىما, تٸپتٸ, تۇرعىندارىمەن سٶيلەسۋٸمە ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەر بار, بۇرىن بۇلاردىڭ بٸرەۋٸ دە بولماعان. ەكٸنشٸ بٸر ىنتالاندىراتىن جاعى, ەگەر مەن بولاشاق جازاتىن شىعارمام تۋرالى ولارعا ايتقىم كەلمەسە دە, بٸراق كەيدە بۇل مٷمكٸن بولماي كەتەدٸ.
«و, قۇدايىم-اۋ, سەن بٷگٸن مۇندا كٸم كەلگەنٸن بٸلەسٸڭ بە, جەنە ول مەنەن نە سۇرادى دەسەڭشٸ?!». سٶيتٸپ, بۇل ساياحاتتىرىم كەيدە ۇزاققا سوزىلىپ كەتەدٸ, دەگەنمەن, مەن تاپقان ون دەرەك بولسا, كٸتاپ جازۋىما سونىڭ تەك بەسەۋٸ عانا جاراپ جاتادى. شىندىعىندا, جارتىسىنان استامى مەن ويلاعانداي ەشنەرسەگە جاراماي قالادى. سوعان قاراماستان كٶپ ۋاقىتىمدى حالىقپەن ەركٸن سٶيلەسۋگە جەنە بارىنشا قولمەن جازىلعان ەسكٸ قولجازبالاردى قاراۋمەن ٶتكٸزۋگە تىرىسامىن.
– ەدەتتە, سٸز بۇنداي ۋاقىتتاردا ولاردان ٶزٸڭٸزگە كٶبٸرەك پايدالى دٷنيە الۋ ٷشٸن قانداي ەدٸس- تەسٸلدەر پايدالاناسىز?
– مەن كٶپ ۋاقىتىمدى داۆيد مونۋمەنتٸن جەنە ۋففيتسيداعى گٷلدەر مەن ٶسٸمدٸكتەر ەلەمٸن تاماشالاۋمەن ٶتكٸزدٸم. ۋففيتسي قازٸر مەن ٷشٸن تەك ٶتكەندٸ ەسكە الۋ عانا. مەن دانتە تۋرالى جازىپ جٷرگەندە كٶپ كٸسٸلەر بۇنى شٸركەۋلٸك سىننىڭ ٸشٸندە جازىلادى دەپ ويلادى, سودان كەيٸن دە مەن دانتەنٸڭ شٸركەۋلٸك كٶزقاراستارى تۋرالى كٶپ سۇراستىردىم, كٶپ ٸزدەندٸم. بٸراق, شىعارما اياقتالعاننان كەيٸن جاڭاعى ادامدار قولدارىنا تٷسكەن رومان ٸشٸنەن ٶزدەرٸ ويلاعانداي دٷنيە كٶرە الماعاندىقتان ولارعا كٸتاپپەن تانىسقان بۇل كٷن كٷنتٸزبە بويىنشا سونشالىقتى باقىتتى ۋاقىت بولىپ ەسەپتەلمەي قالدى.
– سٸزدٸ كٶپشٸلٸك ۋاقىتىن ٶتە جوسپارلى تٷردە ٶتكٸزەتٸن قاتاڭ تەرتٸپتٸ جازۋشى دەپ ەسەپتەيدٸ, كٷندەلٸكتٸ جۇمىس پروتسەسٸڭٸز تۋرالى بٸزبەن بٶلٸسە الاسىز با?
– مەن كٷندەلٸكتٸ تاڭەرتەڭ ساعات 4:00-دە ويانامىن. بۇل ۋاقىتتا ادام تەتتٸ تٷس كٶرٸپ جاتاتىن نە شىعارماشىلىق تەتٸكتەرٸ اشىلاتىن كٶڭٸل-كٷي اراسىندا پاراللەل جاتادى. مەن دەل وسى ۋاقىتتا ويانىپ, جازۋعا وتىرامىن. بۇل پروتسەسس ەشقانداي تەلەفونسىز, حابارلامالار مەن ينتەرنەتسٸز تٷسكە دەيٸن سوزىلادى. بۇل ۋاقىتتا ماعان سىرتقى ەلەممەن ارالاساۋعا جول جوق, ەڭ ماڭىزدىسى, ولاردىڭ مەنٸ مازالاۋىنا ەشقانداي مٷمكٸندٸك جوق. سٶيتٸپ, تال تٷسكە دەيٸن جازامىن, مەنٸڭشە, بۇل شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋعا جەتكٸلٸكتٸ ۋاقىت. بٸراق كەيدە سول جازعان ماتەرييالدارىمنىڭ كٶبٸسٸن لاقتىرىپ جٸبەرەتٸن سەتتەر دە بولادى. مەن جازىپ وتىرىپ بەرٸنە ٷش تٷرلٸ كٶرۋ نٷكتەسٸمەن قارايمىن, كەيدە جازۋ بارىسىندا ەرەكشە بٸر قۇمارلىقتان تۋاتىن سٶيلەمدەر بولادى, ال كەيدە اشىپ جازباۋعا مٷمكٸندٸگٸڭ بار اقپارات بولسا, ونى جاسىرىپ قالۋعا تىرىسامىن. ال, جازۋ كٷنٸنٸڭ ەڭ سوڭىندا, بەرٸن جيناپ ٶزٸم قايتا وقىپ شىققاندا بۇل جازعاندارىم مەنٸڭ وقىرماندارعا ايتقىم كەلگەن نەرسەلەر ەمەس, كەرٸسٸنشە, جاسىرىپ قالۋعا تىرىسقان دٷنيەلەر كٶركەم تۋىندىعا اينالا باستاعانىن كٶرەمٸن.
– شىعارمانىڭ سوڭىنا دەيٸن جازىلىپ بٸتكەن كەزدە سيۋجەتتٸ قايتا ٶزگەرتەتٸن كەزدەرٸڭٸز بولا ما?
– مەن شىعارمانى الدىمەن بٸر قاتاڭ جٷيەگە تٷسٸرمەي تۇرىپ ەشقاشان جازۋدى باستامايمىن. ييا, كەيدە, مەن ٷش جىلىمدى سارپ ەتٸپ, ەبدەن قاجىپ بٸتٸردٸم-اۋ دەگەن كەزدە دە شىعارما ٸشٸنەن ەلٸ اياقتالماعان نەرسەلەردٸ كٶرٸپ قينالاتىن شاقتار دا بولىپ تۇرادى. «دا ۆينچي كودى» رومانىنا دايىندىق كەزٸندە قۇرىلعان جوسپار مەن شيماي سىزبالاردىڭ ٶزٸ جٷز بەتتەن اسىپ كەتكەن. ايتا بەرسە بۇعان ۇقساس مىسالدار كٶپ عوي.
[caption id="attachment_16016" align="alignright" width="314"]
– مەن جازۋشىلارعا ارنالعان بلوكتان مىنانداي قىزىق نەرسە وقىدىم. ول جەردە «ەگەر بەرٸلگەن تاقىرىپقا قالامىڭىز تارتپاي جاتقان سەتتە جاسالاتىن ەرتٷرلٸ جاتتىعۋلار تٸزٸمٸ» دەپ بەرٸلٸپتٸ. سونىڭ ٸشٸندە مەنٸ قاتتى تاڭعالدىرعانى, تارتىلىس اياق كيٸمٸمەن (gravity boots) جاتتىعۋ جاساعان جازۋدى باستاۋعا كٶپ كٶمەكتەسەتٸنٸ تۋرالى ايتىلعان كەڭەس بولدى.
– ەرينە, بۇلار جازۋشىلارعا ارنالعان ٶمٸر سٷرۋ تەسٸلٸ سيياقتى بەرٸلگەن دٷنيەلەر عوي. بٸراق, مەن ٶز باسىم جازۋشىلارعا ارنالعان سايت دەگەندەرگە ەشقاشان كٸرگەن ەمەسپٸن. مەن ٶز يدەيالارىممەن ارپالىستا جٷرٸپ, بۇندايلاعا ۋاقىت تا تابا المايمىن. بەلگٸلٸ بٸر شىعارمانىڭ جوباسى باسىڭا كٸرگەننەن كەيٸن شيەلەنٸسكەن سيۋجەتتەردٸ قالاي شەشۋ كەرەك, سول باعىتتا جۇمىس باستالادى. مەنٸڭ كەيٸپكەرٸم لەنگدون قيىن جاعدايلارعا تاپ بولادى, سودان كەيٸن ونى بۇل تىعىرىقتان دۇرىس جول تابۋ ارقىلى الىپ شىعۋ كەرەك. بۇل جەردە جازۋشىعا ەلەمدٸ جان-جاقتى كٶزقاراسپەن كٶرە بٸلۋ تەجٸريبەسٸ اسا قاجەت. مەن ەگەر ميعا وتتەگٸ جاقسى جەتسە, نەمەسە باسقا بٸر ەرەكشە نەرسەمەن اينالىسساڭ تاماشا ويلار تۋادى دەگەن سيياقتى جازۋشىلىق ايلا ەدٸستەر تۋرالى ەشتەڭە بٸلمەيمٸن. ماعان كەرەمەت يدەيالار تەك جوعارىدان كەلەدٸ جەنە سودان كەيٸن مەنٸڭ ەرەكشە بٸر ارپالىس سەتتەرٸم باستالدى.
بٸردە ٷيگە سۇحباتتاسۋعا بٸر تٸلشٸ كەلدٸ. ييا, مەنٸڭ دەنە جاتتىعۋىنا ارنالعان تارتىلىس اياق كيٸمٸم بار بولاتىن. جاڭاعى تٸلشٸ سول زاتتى كٶرە سالىپ, «مەنٸڭ مىنا اياق كيٸمدٸ كيٸپ سەل جاتتىعۋ جاساپ الۋىما بولا ما?» دەپ سۇرادى. مەن وعان «ەرينە, رۇقسات, بٸراق بۇل سٸزدٸڭ بٷگٸنگٸ كەزدەسۋ تۋرالى كەرەمەت بٸردەمە جازىپ كەتەتٸنٸڭٸزگە كەپٸلدٸك بەرمەيدٸ.» دەدٸم دە, ونىڭ جاتتىعۋ جاساۋىنا كٶمەكتەستٸم. جاڭاعى تٸلشٸگە تۋرنيككە 60 سەكۋندتان كەم اسىلۋعا بولمايدى دەپ شارت قويدىم. بٸراق ول جاتتىعۋدى باستاماستان «ٶتٸنەم, مەنٸ تەز تٷسٸرٸڭٸزشٸ, مەن بۇنى جاقسى كٶرمەيتٸن سيياقتىمىن» دەپ ابىرجىپ كەتتٸ. بۇل بٸر ٶتە كٶڭٸلدٸ كەزدەسۋ بولدى.
– سونىمەن بۇل جاتتىعۋ وعان كەرەمەت يدەيا سىيلاي الدى ما?
– جوق. باسىندا وعان تاماشا ەرٸ قىزىق بوپ كٶرٸنگەن بۇل جاتتىعۋ ونىڭ جٷرەگٸن اينىتىپ, اينالىسقانىنا ٶكٸندٸرٸپ جٸبەردٸ.
– سٸز روماندار جازىپ باستاماستان بۇرىن پوپ مۋزىكا ٶنەرٸندە تىرىسىپ كٶردٸڭٸز. تٸپتٸ بٸراز حالىق سٸزدٸ بارري مانيلوۋمەن سالىستىرىپ جاتتى. ەگەر سٸز تابىستى بوپ بارا جاتساڭىز قايتادان مۋزىكاعا ورالار ما ەدٸڭٸز?
– مەن كوللەدج وقىپ جٷرگەندە مۋزىكامەن ەۋەستەندٸم. سوسىن, وقۋدى بٸتٸرگەننەن كەيٸن مەندە ٸشكٸ ٶزگەرٸس پايدا بولدى. مۋزىكا بۇل جەڭٸل ەرٸ كٶڭٸلدٸ, ال مەنٸڭ باسقا بٸر سالماقتى شىعارماشىلىق جولدا جۇمىس ٸستەگٸم كەلدٸ. بٸراق ۇزاق ۋاقىت ٶمٸرٸمدٸ مۋزىكامەن ٶتكٸزگەنٸم راس.
[caption id="attachment_16019" align="alignright" width="184"]
– ٶزٸڭٸز قالاي ويلايسىز, بۇل جول نەگە جالعاسىن تاپپاي قالدى?
– مٷمكٸن, تالانت جەتپەدٸ. مەن گولليۆۋدتا ٶتە تانىمال پروديۋسسەرلەرمەن بٸراز ۋاقىت بٸرگە جۇمىس جاسادىم جەنە سول كەزدە ٷلكەن ەكٸ جوبانى ٶندٸرٸسكە شىعاردىق. شىندىعىندا, ەشكٸم اق جٸگٸتتٸڭ باللادا ورىنداۋىن ەستٸگٸسٸ كەلگەن جوق. بۇل ٶزٸمە دە سونشالىقتى جاعىمدى بولا قويعان جوق.
– وسىدان ون جىل بۇرىن سٸزدٸڭ «دا ۆينچي كودى» رومانىڭىز جارىققا شىققاندا بۇل سٸزدٸڭ ەڭ العاشقى بەستسسەلەر اتانعان كٸتابٸڭٸز بولدى. جەنە بۇل تۋىندى قوعامداعى حريستيانشىل توپتاردىڭ شامىنا تيٸپ, ٷلكەن تالاس تۋدىردى. بٸراق, ەركٸندٸكتٸڭ ٶلشەمٸنە سالىپ قاراعاندا, بۇل جاعداي سٸزدٸ تاڭعالدىرعان شىعار?
– ەرينە, شىندىعىندا سولاي بولدى. ييا, مەنٸڭ شىعارمامداعى جاسالعان كٶركەم وبراز دٸنشٸل توپتاردىڭ ىزاسىن كەلتٸردٸ, مەنٸڭ ويىمشا, ەگەر يسا قۇدايدىڭ ۇلى بولماعاندا نە بولادى دەگەن سۇراق تٶڭٸرەگٸندە ويلانۋعا بەرٸمٸزدٸڭ ەركٸندٸگٸمٸز بار. مەنٸڭشە, يسانىڭ بٸز سيياقتى قاراپايىم ادام بولعانىن ايتۋ جامان نەرسە دەپ ەسەپتەمەيمٸن. مەن كٶپ ادامداردىڭ وسى كٸتاپ ٷشٸن دولدانىپ, اشۋلانعاندارىنا قاتتى تاڭعالدىم.
– كٸتاپتٸڭ سيۋجەت جەلٸسٸ دٸن تاريحىنا تٸكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان ەرٸ سٸز ولارعا ويلاۋدىڭ ٶزٸ قورقىنىشتى كٶرٸنەتٸن ساۋالدى تۋرا قويعاندىقتان حالىق بٸردەن قارسى شىقتى. بۇل شىعارما قانداي فاكتٸگە سٷيەنگەن?
– مەن كٸتاپ شىققاننان كەيٸن وتتىڭ ٸشٸندە قالعانداي بولدىم. مەنٸڭشە, «دا ۆينچي كودى» رومانىنداعى وقيعالار مەن وقىعان جەكسەنبٸلٸك مەكتەپتەن (بالالار مەن جاستارعا ارنالعان حريستياندىق وقىتۋ ينستيتۋتى) ٷيرەنگەن ناقتى فاكتٸلەردەن گٶرٸ, مەيٸلٸنشە سەزٸمگە جاقىن.
– «ينفەرنو» رومانىندا سٸز وسىعان ۇقساس ساۋال تاستادىڭىز. بارلىق ٶنەر, عىلىم جەنە تاريح ٸشٸندە كٶلەڭكەلٸ, جاسىرىن كونسورتسيۋم دەگەن ەلەمدٸك كريمينالدىق قوعامىنىڭ جۇمىس ٸستەپ جاتقانى تۋرالى ايتتىڭىز.
– كونسورتسيۋم, سٸرە, ولاردىڭ شىنايى اتى بولماۋى دا مٷمكٸن. جالپى, بۇل جەردە ايتىلعان قوعامدىق ۇيىمدار وسى كونسورتسيۋمنىڭ قىزىمەتٸ سيياقتى ەرەكەتتەرمەن اينالىساتىنى تۋرالى باياندالادى. ولاردى زەرتتەۋ, شىندىعىندا, ٶتە جەڭٸل. مەن وسى روماندى جازىپ باستاماس بۇرىن ولار تۋرالى ەشقاشان ەستٸگەن ەمەسپٸن.
– سٸز وسى قوعامنىڭ بٸر مٷشەسٸمەن بولسىن كەزدەسۋ, سۇحبات جاسادىڭىز با?
– جوق, بۇل تاقىرىپ سٸز بٸلەتٸندەردەن ەلدەقايدا الىس. مەن ەشقاشان ولاردىڭ قىزمەتتەرٸن پايدالانعان ەمەسپٸن.
– سٸزدٸڭ ەكەڭٸز ماتەماتيكا مۇعالٸمٸ بولدى. سٸزدٸڭ جۇمباقتار مەن كودتارعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸڭٸزدٸڭ پايدا بولۋىنا وسى كٸسٸ ەسەر ەتكەن جوق پا?
– مەنٸڭ ەكەم ٶتە جۇمباق ادام بولدى. قازىنالاردى ٸزدەۋ مەنٸڭ بالالىق شاعىمنىڭ بٸر بٶلشەگٸ سيياقتى ەستەلٸك. تۋعان كٷنٸمدە جەنە روجدەستۆو مەرەكەسٸندە مەن مٸندەتتٸ تٷردە جاسىرىنعان ٶز سىيلىقتارىمدى ٸزدەپ تاباتىنمىن. بۇل دەستٷر بٸزدە ەلٸ ساقتالىپ كەلەدٸ, ەكەم ەندٸ بۇل ويىندى نەمەرەلەرٸمەن ويناۋعا كٶشتٸ.
– سٸز بۇرىن بەرگەن سۇحباتتارىڭىزدا, اياقتالعان كٸتابٸڭٸزدٸ قايتا وقۋدان قاشاتىنىڭىز تۋرالى ايتقان ەكەنسٸز, بۇل قانشالىقتى راس?
– ٶز جازعانىڭدى ٶزٸڭ وقۋ قىزىق نەرسە عوي, مەنٸشنە, بۇل تاڭداۋ اۆتوردىڭ ٶز تەوريياسى نە جوسپارىنا بايلانىستى دەر ەدٸم. ەگەر سٸز حالىقتىڭ سٸزدٸ جاقسى كٶرەتٸنٸنە سەنسەڭٸز, وندا ولاردىڭ سٸزدٸ جەك كٶرە دە الاتىنىنا سەنۋٸڭٸز كەرەك. ەگەر سەن ٶزٸڭدٸ كٶپ ادامدار جاقسى كٶرەتٸنٸن بٸلسەڭ, كٶڭٸلٸڭ جايبىراقاتتانىپ, جالقاۋ بولا باستايسىڭ, ال سول ۋاقىتتا سەنٸڭ بارلىق جۇمىسىڭ ازاپتى دەۋٸرٸن باستايدى. ەگەر سەن حالىقتىڭ ٶزٸڭدٸ جاقسى كٶرمەيتٸنٸن بٸلسەڭ, قاۋٸپ پەن قوبالجۋدىڭ ٸشٸندە جەنە جۇمىستاعى جاعىمسىز سەتتەردە سەن ٶزٸڭە سانالى تٷردە بۇل قيىندىقتاردان شىعۋعا جول تابا الاسىڭ.
– سٸزدٸڭ جۇمىستارىڭىزدان ٷنەمٸ قاراما-قايشىلىق بايقالادى. حالىق روماندارىڭىزدى نە قاتتى جاقسى كٶرەدٸ, نە قاتتى جەك كٶرٸپ كەتەدٸ.
– ەگەر «دا ۆينچي كودى» 10,000 دانامەن ساتىلعاندا, مۇنداي مەسەلە تۋماس ەدٸ. بۇل شىعارماعا ٶتە كٶپ سىندار جازىلدى, سەبەبٸ بۇل بٸردەن ٶتە تانىمالدىققا يە بولىپ, ەلەمنٸڭ تٷكپٸر تٷكپٸرٸنە كەڭ تارالىپ كەتتٸ. ادامدار وسى رومانعا ۇقساس تۋىندىلاردى نە سەبەپتٸ جاقسى كٶرەدٸ? جەنە سوسىن بۇل ماعان قاتال شابۋىل بولدى, حالىقتىڭ نە ٷشٸن جاقسى كٶرگەنٸن ايتپاي -اق قويايىن.
– سٸزدە روبەرت لەنگدون تريللەرٸنە ارنالعان ەلٸ ون شاقتى يدەيا بار ەكەنٸ راس پا?
– ييا, بار, بٸراق مەندە سونىڭ بەرٸن تٷگەلدەي جازىپ بٸتٸرۋگە ۋاقىت بولمايتىن شىعار.
– سٸزدٸڭ شەكسپيردٸڭ تابىنۋشىسى ەكەنٸڭٸزدٸ جاقسى بٸلەمٸز. ونىڭ پەسالارىندا كٷدٸكتٸ جاسىرىن سٶز بايلاسۋلار تەوريياسى ٶتە كٶپ قولدانىلادى. شەكسپيردٸڭ تريللەر جانرىنداعى تاقىرىپتارى تۋرالى نە ويلايسىز?
– شەكسپير مەن ٷشٸن يدەيانىڭ كەنٸ, مەن ۇزاق ۋاقىتتار بويى سول قورمەن ٶمٸر سٷرٸپ كەلەمٸن. شەكسپير ەكەۋٸمٸزدەگٸ ۇقساستىق – ول دا ٶز دەۋٸرٸندە ٶتە قاتتى تالاس تۋدىرعان جەنە ونىڭ جازعان تاقىرىپتارى دا تاماشا ەدٸ.
مەنٸڭ شەكسپير تۋرالى ەلٸ بٸر شىعارما جازباۋىمنىڭ سەبەبٸ, مەن «شەكسپير كٸم بولعان?» دەگەنگە قىزۋ تالاس تۋدىرارداي دەلەل تاپپاي جٷرمٸن جەنە بولماعان نەرسەنٸ قۇر قييالدان شىعارۋدى جەك كٶرەمٸن. ال بۇل تاقىرىپتا بٸردەمە باستاۋ ٷشٸن الدىمەن بٸراز تەورييالار مەن قۇجاتتار باسىڭدى تىرنالاپ, ميعا ازداپ العاشقى يدەيا ۇشقىنى پايدا بولۋ كەرەك. بٸراق مەن «جوعالعان سيمۆول» رومانىنىڭ بٸرٸنشٸ تومىندا شەكسپير تۋرالى ازداپ ىمداپ ايتىپ كەتتٸم. مەن بۇل تاقىرىپ تۋرالى ويلانىپ جٷرمٸن, بٸراق ەلٸ تولىق رومان جوق, دەگەنمەن يدەيانىڭ كٸشكەنتاي عانا بٶلشەكتەرٸ بار.
– سٸزدٸڭ «ينفەرنو» شىعارماڭىزداعى دجەيسون كاۋفمان ەسٸمٸن اناگراممالىق شەشٸمگە قۇرعانىڭىزدى مەن باسا ايتقىم كەلەدٸ. سٸز بۇنداي جاسىرىن كٸلتتەردٸ كٸتاپتارىڭىزدا پايدالانۋ ارقىلى حالىق الدىنا نە اشىپ بەرگٸڭٸز كەلدٸ?
– كٸتاپتاعى اناگراممالىق كٸلتتەردٸ قاراپايىم ادام ەشقاشان كٶرە المايدى. ەگەر بايقاساڭىز, كودتار مەن تسيفرلاۋ جەنە باسقا دا زاتتار كٸتاپ بەتتەرٸندە اشىق رول ويناپ تۇر. بۇل مەن ٷشٸن ٶزٸمنٸڭ جاساعان قۋانىشىم, ويىن-ساۋىعىم. مەنٸڭشە, بۇل وقىرمانداردىڭ دا كٸتاپتى تىنىمسىز پاراقتاۋىنا جەنە سودان شىنايى راحات الۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەپ ويلايمىن.
[caption id="attachment_15641" align="alignright" width="209"]
سٸز دجەيسون كاۋفماندى ەسكە الدىڭىز. «پەرٸشتەلەر پەن پەرٸلەر» دەگەن روماندا تٶرت كەيٸپكەردٸڭ ەسٸمدەرٸ شىنايى ٶمٸردەگٸ ادامداردىڭ اتتارى بولعانى راس. ونىڭ بٸرەۋٸ ەلدو بەگگييا, مەنٸڭ العاشقى يتالييانتٸلٸنەن ساباق بەرگەن مۇعالٸمٸم. سودان كەيٸن بۇل وبراز تاعى دا باسقا تريللەردە كٶرٸندٸ, ول بۇل كٸتاپتاردى وقىعان سوڭ ٶزٸنٸڭ دەن براۋننىڭ «تٶرت ٶزەننٸڭ فۋندامەنتٸنٸڭ» ٸشٸنە كٸرگەنٸن بٸلدٸ. ول, تٸپتٸ, ەكرانيزاتسييالانعان فيلم ٸشٸندە دە كٶرٸندٸ.
– ويىڭىزبەن بٶلٸسكەنٸڭٸزگە كٶپ راحمەت!
سۇحباتتاسقان الەكساندرا التەر
«The wall street journal» سايتى
اۋدارعان مەرەي قوسىن
