1813 جىلى اۆسترييالىق جاس شۋبەرت كونسەرۆاتورييانى بٸتٸرگەن سوڭ, ەرتٷرلٸ ەۋەن جازۋمەن اينالىسىپ ەزەر كٷن كەشەدٸ. شۋبەرت ەرٸ جاس, ونىڭ ٷستٸنە اتاعى شىقپاعان مۋزيكانت بولعاندىقتان, ونىڭ مۋزىكالارىن ەشكٸم ساتىپ الا قويمايدى دا, كٷندەلٸكتٸ تاماعىن تاۋىپ جەۋدٸڭ ٶزٸ قيىنعا سوعادى. بٸر عاجابى ونىڭ بٸرگە تۇراتىن كٶرشٸسٸ سۋرەتشٸ رەيدەر قايىرىمدى ادام بولعاندىقتان, وعان ٷنەمٸ قارايلاسىپ تۇردى.
جاڭ شيياۋپيىڭ (قىتاي)
بٸر كٷنٸ رەيدەر كٶرشٸسٸنە تاماق جەتكٸزٸپ بەرۋگە كەلگەندە ونىڭ كٷندەلٸكتٸ كٷي ورىنداپ, جاتتىعۋ جاسايتىن پيانينوسىنىڭ دا جوق ەكەنٸن كٶرٸپ: "مەنٸڭ ٷيٸمدە ەسكٸ پيانينو بار ەدٸ, سونى ٷيٸڭە ەكەلٸپ ال دا, ٷزدٸكسٸز مۋزىكا جازۋمەن اينالىس", – دەيدٸ , كٶرشٸسٸنٸڭ ٸزگٸ نيەتٸنە شۋبەرت قاباعات قۋانادى. ٶكٸنەرلٸگٸ, رەيدەردٸڭ پيانينوسىن ورنىنان قوزعاسا ٸستەۋگە كەلمەيتٸنٸن بٸلگەن شۋبەرت ونى ٷيٸنە ەكەلۋگە امالسىز قالادى. اقكٶڭٸل رەيدەر وعان: "سەن وندا مەنٸڭ ٷيٸمە كەلٸپ جاتتىعۋ جاسا, تەك سۋرەت سىزۋىما كەدەرگٸ بولماساڭ بولدى", – دەيدٸ. شۋبەرت وعان ماقۇلدىق بٸلدٸرٸپ: "بٸز وندا ۋاقىتتى ۇتىمدى پايدالانايىق, سٸز سۋرەت سىزباعان كەزٸڭٸزدە تەرەزەگە اق پەردە ٸلٸپ قويىڭىز, مەن سول كەزدە ٷيٸڭٸزگە كەلەيٸن" دەيدٸ. رەيدەر بۇعان كەلٸسەدٸ.
ارادا كٷندەر ٶتٸپ جاتتى. شۋبەرت كەلٸسٸم بويىنشا كٶرشٸسٸنٸڭ ٷيٸنە كەلٸپ, پيانينوعا جاتتىعىپ جۇردى. بٸر كٷنٸ رەيدەر سۋرەت سىزۋدىڭ قاربالاستىعىندا شۋبەرتكە بەرگەن كەلٸسٸمٸن ۇمىتىپ كەتەدٸ, تەرەزەگە ٷمٸتپەن كٶپ قاراعان شۋبەرت امالسىز كٷي كەشەدٸ.
تاعى دا بٸر كٷنٸ رەيدەر تٷنٸ بويى سۋرەت سىزادى, بۇعان نارازى بولعان شۋبەرت : "سٸز مەنٸڭ كٶپ ۋاقىتىمدى زايا كەتٸردٸڭٸز. سۋرەتتٸ سىرتقا شىعىپ سىزۋعا بولماس پا?!", – دەيدٸ رەنجٸگەن بەينەدە. رەيدەر از-كەم ٷنسٸزدٸكتەن كەيٸن ونى دەرەتحاناعا باستاپ بارىپ: "شىندىعىندا ماعان دا تىنىشتىق كەرەك, سەنٸڭ جاتتىعۋىڭا كەسٸرٸم تيمەس ٷشٸن مەن بٷگٸن وسىندا ۇيىقتايىمىن, سەن الاڭسىز جاتتىعۋ جاسا", – دەيدٸ. شۋبەرت سوندا عانا كٶرشٸسٸنٸڭ ٸزگٸ نيەتٸن تٷسٸنەدٸ.
جىلدار ٶتە كەلە شۋبەرت داڭقتى كومپوزيتورعا اينالادى. بۇل قازٸرگٸ تاڭدا ەلەمگە اتى ماشھۇر فرانتس پە́تەر شۋ́بەرت ەدٸ. ول بٸر سٶزٸندە: "باسقالاردى قاپەرٸڭە الماي تۇرىپ, ٶزٸم عانا قينالدىم دەپ قاقساۋشى بولما, باسقالاردىڭ ورنىندا تۇرىپ مەسەلەگە وي جٷگٸرتكەندە عانا جاعدايدىڭ باسقاشا بولاتىنىن ەسكەرگەن جٶن" دەيدٸ.
قىتايشادان اۋدارعان دٷيسەنەلٸ ەلٸماقىن
