"بالاپانداردى كٷزدە سانايدى" دەمەكشٸ, قارجىگەرلەر قىركٷيەك ايىندا قازاقستان بيۋدجەتٸنە تٷسۋٸ تيٸس دەلٸنگەن تابىستىڭ شامامەن 3 ترلن تەڭگەسٸ قايدا كەتكەنٸن تاپپاي, ايران-اسىر بولدى. ٷكٸمەت ٶز ەسەبٸندە بۇعان مەتالدار مەن مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ تٷرتكٸ دەي سالدى. تاعى بٸر جەردە "سالىقتار دۇرىس جينالمادى" دەگەن سىلتاۋ ايتىلدى. اقيقاتى, قازىنا جىرتىعىن جاماۋ ٷشٸن ۇلتتىق قوردان الىناتىن بيىلعى نىسانالى ترانسفەرت كٶلەمٸ تاعى دا ۇلعايتىلدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ناقتىراق ايتقاندا, ٷكٸمەت 2024 جىلى ۇلتتىق قوردان 4 ترلن تەڭگە شىعارعان, جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى 2 ترلن تەڭگە الۋ جوسپارلارى بار.
قازان ايىنىڭ باسىندا حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ قازاقستانداعى ميسسييا باسشىسى نيكوليا بلانشە وسىلايشا ۇلتتىق قورعا كٶبٸرەك قول سالا باستاعان قازاقستان بيلٸگٸ ەرەكەتٸن سىناپ, ونىڭ ٷستٸنە اقشا شىعىستارى تۋرالى اقپاراتتاردىڭ اشىق ەمەستٸگٸن باسا اتاپ ٶتتٸ. سٶيتكەن ول بٸزدٸڭ بيلٸككە مىنانى ايتتى:
"نەگٸزٸ, ۇلتتىق قوردىڭ رٶلٸ جىل سايىنعى بيۋدجەت تاپشىلىعىن جابۋعا باعىتتالماعان, بۇل بولاشاق ٶسٸمگە, ينفراقۇرىلىمدارعا, عىلىم مەن بٸلٸمگە ارنالعان ۇزاقمەرزٸمدٸ ستراتەگييالىق قاراجات".
سونداي-اق نيكوليا بلانشە تابىسىنان شىعىسى كٶپ قازاقستاننىڭ ەسەپ-قيساپ ماماندارى جۇمىسىنا دا كٷدٸك پەن كٷمەن كەلتٸردٸ.
وسى سٶز قامشى بولدى ما, ەلدە ٷكٸمەت باسىنا انتيكور ادامىنىڭ كەلۋٸ ەسەر ەتتٸ مە, بٸز سٶز ەتٸپ وتىرعان "عايىپ 3 ترلن تەڭگەنٸڭ" ٸزٸنە تٷرەن سالىنا باستادى.
بيۋدجەت تاپشىلىعى دەپ ۋ-شۋ بولىپ جاتقاندا ەكس-پرەمەر-مينيستر, قازٸرگٸ جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تٶراعاسى ەليحان سمايىلوۆتىڭ جاساپ كەتكەنٸ دە وتقا ماي قۇيعانمەن بٸردەي بولعان. مۇنى كەزٸندە ولجاس بەكتەنوۆ ٷكٸمەت باسىنا كەلە سالاسىمەن جارييا ەتكەن ەدٸ.
"سمايىلوۆتىڭ كابينەتٸ 2023 جىلعى بيۋدجەت كٸرٸسٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن 2024 جىلعى سالىقتار ەسەبٸنەن جاپقان, سالدارىنان بيزنەسمەندەرگە شامامەن 600 ملرد تەڭگەنٸڭ ققس-عى قايتارىلماعان", دەلٸندٸ. يە, بيىل ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا, بيزنەسمەندەرگە 1,6 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە ققس-ىن قايتارىلعان, ونىڭ 1 ترلن تەڭگەسٸ بيىلعى جىلعا تيەسٸلٸ بولسا, 600 ملرد تەڭگەگە جۋىق 2024 جىلدىڭ شىعىن جوسپارىندا جوق ٶتكەن جىلعى قارىزدار.
ونىڭ ٷستٸنە, كٷنٸ كەشە جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسى 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعى بويىنشا جۇمىس قورىتىندىسىن جارييالادى. ول بويىنشا 474 ملرد تەڭگەنٸڭ بۇزۋشىلارى انىقتالعانى جارييا ەتٸلدٸ.
"بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ 2,7 ترلن تەڭگەسٸن قامتيتىن 113 نىسانعا جٷرگٸزٸلگەن اۋديت نەتيجەسٸندە 474 ملرد تەڭگەنٸڭ بۇزۋشىلىعى انىقتالدى, ونىڭ ٸشٸندە 128,8 ملرد تەڭگە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار, 154,8 ملرد تەڭگە تيٸمسٸز جوسپارلاۋ جەنە 190,3 ملرد تەڭگە تيٸمسٸز يگەرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل انىقتالعان قاراجاتتىڭ 108,8 ملرد تەڭگەسٸ مەملەكەتكە قايتارىلدى", دەلٸنگەن قۇجاتتا.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ۇيعارىمدارىن ورىنداۋ شەڭبەرٸندە قارجى مينيسترلٸگٸ 2025 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قۇرىلىس سالاسىنداعى بيۋدجەتتٸك ينۆەستيتسييالىق جوبالاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋىنا باقىلاۋدى كٷشەيتپەك. اتاپ ايتقاندا, قىركٷيەكتە بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى جەنە وعان كاسسالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ەرەجەسٸنە تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. وعان سەيكەس, قازىناشىلىق سٷيەمەلدەۋ سمەتالىق قۇنى 1 ملرد تەڭگەدەن باستالاتىن شارتتارعا قاتىستى قولدانىلاتىن بولادى. بۇعان دەيٸن بۇل كٶرسەتكٸش 2 ملرد تەڭگەنٸ قۇراعان بولاتىن. مۇنداي ٶزگەرٸستەردٸ پاۆلودار وبلىسىنداعى اۋديت قورىتىنىدىسى قابىلداندى. ول جاعدايدا شامامەن 731 ملن تەڭگە ٸس جٷزٸندە ورىندالماعان قۇرىلىس جۇمىستارىنا تٶلەم جاسالعان. ياعني, پاۆلودار قۇرىلىس بٶلٸمٸ بۇرىن تٶلەم جاسالعان اكتٸلەر نەگٸزٸندە مەردٸگەر ۇيىمعا تٶلەم جٷرگٸزگەن.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا جيٸ سىنعا ۇشىرايتىن, بىلىق-شىلىعى كٶپ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا دا اۋديت جٷرگٸزٸپ, بيۋدجەت جەنە ٶزگە دە زاڭنامالاردى, سونداي-اق ۇيىمنىڭ ٸشكٸ نورماتيۆتٸك قۇجاتتارىنان بٸرقاتار بۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى. قورىتىندىسى بويىنشا ەمسق مەن ونىڭ ٶڭٸرلٸك فيليالدارىنىڭ باسشىلىق قۇرامىنىڭ 11 ٶكٸلٸن, ونىڭ ٸشٸندە قوردىڭ باسقارما تٶراعاسىنىڭ بٸر ورىنباسارىن تەرتٸپتٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
ايتا كەتسەك, ماماندار 2025 جىلى ەلٸمٸزدە بيۋدجەت داعدارىسى ورىن الاتىنىن ايتىپ, دابىل قاعۋدا. ولاردىڭ ەسەبٸندە, 2025 جىلعى بيۋدجەت تاپشىلىعى 4,1 ترلن تەڭگە بولۋى مٷمكٸن. ال 2024 جىلعى قازاقستاننىڭ بيۋدجەت تاپشىعىلىعى 3,5 ترلن تەنگەنٸ قۇرايتىنى ايتىلىپ جٷر. ال 2023 جىلى قازاقستان بيۋدجەتٸنٸڭ تاپشىلىعى 3,1 ترلن تەڭگەنٸ, 2022 جىلى 2,3 ترلن تەڭگەنٸ قامتىپتى.
