الماتىدا بۇرىنعى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ اقمادي سارباسوۆقا قاتىستى سوت ٷكٸمٸ شىقتى. ول پارا العانى ٷشٸن تٶرت جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ال قىزمەتتٸك ٶكٸلەتتٸگٸن اسىرا پايدالاندى دەگەن ايىپ بويىنشا اقتالدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ٷكٸمدٸ بٷگٸن الماتى قالاسىنىڭ المالى اۋداندىق سوتى جارييالادى. مەملەكەتتٸك ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى مەن بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرو اراسىنداعى ىنتىماقتاستىققا قاتىستى قىلمىستىق ٸس بويىنشا بارلىعى بەس ادام سوتتالدى.
اتاپ ايتقاندا, ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى دەۋلەت ارعاندىقوۆ پەن بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرونىڭ ەكس-باسشىسى رۋسلان وماروۆ جەتٸ جىل التى ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. سوت ولاردى بٸرنەشە باپ بويىنشا, سونىڭ ٸشٸندە سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارى مەن زيياندى باعدارلامالاردى پايدالانۋ دەرەكتەرٸ بويىنشا كٸنەلٸ دەپ تانىدى. الايدا كەيبٸر ايىپتار بويىنشا ەكەۋٸ دە اقتالدى.
ورتالىقتىڭ تاعى ەكٸ قىزمەتكەرٸ – تەۋكە بولاتباەۆ پەن اقجول دوشيموۆ زيياندى باعدارلامالاردى پايدالانعانى ٷشٸن ٷش جىلعا سوتتالدى. الايدا راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى زاڭ قولدانىلعاننان كەيٸن ولاردىڭ جازاسى ەكٸ جىلعا دەيٸن قىسقاردى.
رۋسلان وماروۆ پەن دەۋلەت ارعاندىقوۆقا مەملەكەتتٸك قىزمەتتە جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردا ٶمٸر بويى جۇمىس ٸستەۋگە تىيىم سالىندى. ال تەۋكە بولاتباەۆ پەن اقجول دوشيموۆ بٸر جىل بويى اقپاراتتىق جٷيەلەرمەن جۇمىس ٸستەي المايدى.
تٶرت سوتتالۋشى سوت زالىندا قاماۋعا الىندى. بەسەۋٸ دە جازاسىن ورتاشا قاۋٸپسٸزدٸك مەكەمەلەرٸندە ٶتەيدٸ. سونىمەن قاتار سوت 75 مىڭ اقش دوللارىن مەملەكەت كٸرٸسٸنە تەركٸلەۋ تۋرالى شەشٸم شىعاردى.
ايتا كەتەيٸك, اقمادي سارباسوۆ بەس جىلعا جۋىق ۋاقىت ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى قىزمەتٸن اتقارعان. 2025 جىلعى سەۋٸردە ول ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىن باسقاردى. الايدا بٸرنەشە ايدان كەيٸن وعان قاتىستى تەرگەۋ باستالدى.
ەسكە سالايىق, تەرگەۋ نۇسقاسى بويىنشا, بۇل قاراجات «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرو» مەن ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنە قاراستى ەنشٸلەس ۇيىم - «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ زاڭسىز بٶلٸگٸ اياسىندا بەرٸلگەن. بۇل ۇيىم قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسى تۋرالى بارلىق مەلٸمەتتٸ جينايدى. ال مۇنداي اقپارات نەسيە بەرۋ كەزٸندە كليەنتتٸڭ تٶلەم قابٸلەتٸن باعالاۋ ٷشٸن اسا ماڭىزدى سانالادى. بانكتەر مەن قاراپايىم ازاماتتار بۇل مەلٸمەتتەردٸ «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرو» جەنە مەملەكەتتٸك كرەديتتٸك بيۋرو ارقىلى الادى.
سونىمەن قاتار, «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرو» اتالعان ورتالىقپەن رەسمي تٷردە, قول قويىلعان كەلٸسٸمدەر نەگٸزٸندە جۇمىس ٸستەگەن. بٸراق بۇل جاعدايدا ورتالىق باسشىلىعىنا نە ٷشٸن پارا بەرٸلگەنٸ تەرگەۋ بارىسىندا باستى سۇراقتاردىڭ بٸرٸنە اينالعان.
قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتٸگٸنٸڭ دەرەگٸنشە, 2020 جىلى ورتالىقتىڭ سول كەزدەگٸ باسشىسى دەۋلەت ارعىندىقوۆ «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرونىڭ» باس ديرەكتورى رۋسلان وماروۆپەن زاڭسىز كەلٸسٸم جاساسقان. سونىڭ نەتيجەسٸندە جەكەمەنشٸك كومپانييا كٶرسەتٸلگەن قىزمەتتەن تٷسكەن تابىستىڭ 35 پايىزىنا دەيٸن الىپ وتىرعان. ال دەل وسى سالادا جۇمىس ٸستەيتٸن مەملەكەتتٸك كرەديتتٸك بيۋرو 30 پايىز عانا تابىس تابا العان. تەرگەۋ مەلٸمەتٸنە سٷيەنسەك, مۇنداي كەلٸسٸمنٸڭ كەسٸرٸنەن «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ» ٶز تابىسى ازايعان.
سونداي-اق قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتٸگٸ ارعىندىقوۆ ورتالىققا سۇرانىستاردى كٸدٸرٸسسٸز ەرٸ كٶپ كٶلەمدە ٶڭدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن اقپاراتتىق سەرۆيستٸڭ ورناتىلۋىن ماقۇلدادى دەپ كٷدٸكتەنەدٸ. بٸر قاراعاندا, مۇندا زاڭسىز ەشتەڭە جوق سيياقتى.
الايدا تەرگەۋ نۇسقاسىنا سەيكەس, «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» مەن مەملەكەتتٸك كرەديتتٸك بيۋرونى بايلانىستىراتىن اقپاراتتىق ارنالارعا جٷيەنٸڭ جۇمىسىن باياۋلاتاتىن زيياندى باعدارلاما ەدەيٸ ەنگٸزٸلگەن. سونىڭ سالدارىنان «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرو» ازاماتتاردىڭ تٶلەم قابٸلەتٸ تۋرالى مەلٸمەتتٸ الۋدا باسىمدىققا يە بولعان. دەمەك, قىزمەتتٸڭ جىلدامدىعىنا بايلانىستى كليەنتتەر وسى بيۋروعا كٶبٸرەك جٷگٸنگەن.
ٸستە ەكٸنشٸ بۇرىنعى ۆيتسە-مينيستر اقمەدي سارباسوۆتىڭ دا رٶلٸ كٶرسەتٸلگەن. ٶتكەن جىلدىڭ كٶكتەمٸندە ول دەۋلەت ارعىندىقوۆتىڭ ورنىنا «ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق پرەزيدەنتٸ بولىپ تاعايىندالىپ, الدىڭعى باسشى بەكٸتكەن شارتتارمەن «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرو» باسشىلىعىمەن جۇمىستى جالعاستىرعان. تەرگەۋ مەلٸمەتٸنشە, ٸرٸ كٶلەمدەگٸ قولما-قول اقشا سونىڭ ٷشٸن بەرٸلگەن.
وسىعان بايلانىستى اقمەدي سارباسوۆقا پارا الۋ جەنە قىزمەتتٸك ٶكٸلەتٸن اسىرا پايدالانۋ باپتارى بويىنشا ايىپ تاعىلعان. ال ونىڭ ەرٸپتەسٸ دەۋلەت ارعىندىقوۆقا قىزمەتتٸك ٶكٸلەتٸن اسىرا پايدالانۋ, پارا بەرۋ جەنە زيياندى باعدارلامالىق جاساقتاما ورناتۋ ايىپتارى تاعىلىپ وتىر. «بٸرٸنشٸ كرەديتتٸك بيۋرونىڭ» باس ديرەكتورى رۋسلان وماروۆقا قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانۋعا قاتىسقانى جەنە پارا بەرگەنٸ ٷشٸن ايىپ تاعىلعان.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ەسەبٸنشە, ورتالىققا كەلتٸرٸلگەن جالپى شىعىن كٶلەمٸ 2 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن. قىلمىستىق ٸس فيگۋرانتتارىنىڭ 1 ميلليارد تەڭگەنٸڭ مٷلكٸنە تىيىم سالىنعان.
