وبلىس ەكٸمٸ بولات باقاۋوۆ كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلارعا سەتتٸلٸك تٸلەپ, وسىنداي عىلىمي ٸس-شارالاردىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندٸگٸن ەرەكشە اتادى.
- قازاق دالاسى تالاي تاريحي وقيعالارعا كۋە بولعان كيەلٸ جەرمەن باي, - دەدٸ بولات باقاۋوۆ. – 18-عاسىر – حالقىمىز باستان كەشٸرگەن اۋىر كەزەڭدەردٸڭ بٸرٸ. جوڭعارلارعا قارسى اڭىراقاي, بۇلانتى شايقاستارىندا اتا-بابالارىمىز ەرلٸك تانىتتى.
سونداي ٸرٸ شايقاستاردىڭ بٸرٸ بولعان "قالماق قىرىلعان" ەرتٸس ٶڭٸرٸندە ٶتكەنٸ بارشاعا بەلگٸلٸ.
ٶڭٸر باسشىسى ٶز سٶزٸندە اتاپ ٶتكەندەي, وسى سەكٸلدٸ ٸس-شارالار ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تەربيەسٸندە ماڭىزدى ورىن الادى.
بولات باقاۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەننەن ساباق الۋ ارقىلى جارقىن بولاشاققا جول اشىلادى.
"قالماق قىرىلعان" شايقاسى تۋرالى مەلٸمەت كٶپتەگەن جىلدار بويى سىرى اشىلا قويماعان تاريحىمىزداعى اقتاڭداقتاردىڭ بٸرٸ بولىپ كەلگەن.
كونفەرەنتسيياعا قاتىسقان ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ دٷنيە جٷزٸ تاريحى كافەدراسىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ يرينا ەروفەەۆانىڭ ايتۋىنشا, تەك 20-عاسىردىڭ 80-جىلدارى عانا شىعىستانۋشى ۆلاديمير مويسەەۆتٸڭ ەڭبەگٸنٸڭ ارقاسىندا بۇل تاريحي وقيعانىڭ الاتىن ورنى ايشىقتالعان بولاتىن.
- كٶپتەگەن جىلدار بويى كەڭەستٸك ارحيۆتەرگە قولىمىز جەتپەيتٸن, - دەيدٸ يرينا ەروفەەۆا. – ال وندا جۇمىس ٸستەگەن ساناۋلى عالىمدار العان مەلٸمەتتەرٸنە شەكتەۋ قويىلدى. مەسەلەن, كەز كەلگەن ساياسي سيپاتقا يە اقپارات جويىلاتىن. تەك 20-عاسىردىڭ 80-جىلدارى عانا ۆلاديمير مويسەەۆ قازاق-ويرات سوعىستارى تۋرالى مەلٸمەتتەرگە قول جەتكٸزە الدى.
تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ە. بەكماحانوۆ اتىنداعى ٶلكەنٸڭ تاريحى مەن مەدەنيەتٸن زەرتتەۋ عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى امانتاي قۇداباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ماي اۋدانى اقشيمان اۋىلى ماڭىندا قازاق-ويرات شايقاسى ٶتكەن جەردٸ «قالماق قىرىلعان» ەمەس, «قالماققىرعان» دەپ اتاعان دۇرىس.
- زەرتتەۋلەر ارقاسىندا شايقاستىڭ ۋاقىتى مەن ورنىن دەل انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك الدىق, - دەيدٸ امانتاي قۇداباەۆ. – شايقاس 1741 جىلى ناۋرىز-سەۋٸر ايلارىندا ورىن العان. ول جەردٸ قالماققىرعان دەپ اتاعان دۇرىس, ياعني قازاقتىڭ قالماقتى قىرعان جەرٸ. بۇل تاريحي دەرەكتەرمەن دەلەلدەنگەن. «قالماق قىرىلعان» دەسەك, قالماق ٶزدٸگٸمەن قىرىلىپ قالعان سيياقتى بولادى.
كونفەرەنتسييا كەزٸندە قازاق-ويرات سوعىستارى مەن جالپى ورتالىق ازييا تاريحىنا قاتىستى ٶزگە دە قۇندى باياندامالار تىڭدالدى. سونىمەن بٸرگە, تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتٸندە كٶرەرمەندەر نازارىنا وسى تاقىرىپقا ارنالعان ارحەولوگييالىق جەدٸگەرلەر, سۋرەتتەر كٶرمەسٸ, ەتنوتۇرمىستىق ينستاللياتسييا جەنە ٶزگە ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلدٸ.
دەرەككٶز: pavlodarnews.kz
