قازاق ۇلىلارىنان ايىرىلىپ جاتىر. جۋىق جىلدارى مارعاسقالارىمىزدىڭ بۋىنى – كٸلەڭ كوريفەيلەر و دٷنيەلٸك بولدى. قادىر مىرزا-ەلٸ, تۇمانباي مولداعاليەۆ, ەزٸلحان نۇرشايىقوۆ, قاليحان ىسقاق سەكٸلدٸ بٸرەگەيلەر بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸ كەتتٸ. تاعدىرى تارعالاڭدا ٶتكەن تالاسبەك ەسەمقۇلوۆ پەن ەمٸرحان بالقىبەكتٸ, ديداحمەت ەشٸمحاندى جەر قوينىنا تاپسىرعانىمىز كٷنٸ كەشە سەكٸلدٸ سەزٸلەدٸ. «ٶلمەيتۇعىن ارتىنا سٶز قالدىرعان» وسىناۋ شوعىردى ويلاعاندا, ەندٸگٸ تٸرٸ كلاسسيكتەرٸمٸزدٸ قادٸرلەي الساق بولار ەدٸ دەگەن وي كەشەتٸنبٸز. وعان ۋاقىت شٸركٸن توقتار ما? ۇلتقا اقساقالدىق سٶز ارنار تۇلعالار ازايىپ بارادى. بارى ٷنسٸز!.. كەزەك كٷتٸپ, جاعادا تۇر...
ەسٸمٸزدٸ جيناپ ٷلگەرمەي, بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸ اتتانىپ كەتە باردى.
قايتىس بولارىنان بٸرەر كٷن بۇرىن قاسقا ماڭدايى جارقىراپ, «قاتەپتٸ قارا نارداي» تۇلعاسىن ەكراننان كٶرگەندە, ەبٸش كەكٸلباەۆتاي كەنەنٸمٸزدٸڭ بارلىعىنا شٷكٸرلٸك ەتكەن ەدٸك.
سول كەنەنٸمٸز كەلمەس ساپارعا كەتكەنٸن ەستٸگەندە ٶز قۇلاعىمىزعا ٶزٸمٸز سەنبەدٸك. «ەلەۋمەتتٸك جەلٸ» قارالى حاباردان كٶرٸنبەي كەتتٸ. نەگٸزٸنەن اقىن-جازۋشى, جۋرناليستەر قاۋىمى ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ بولمىس-بٸتٸمٸ تۋرالى كەڭٸنەن تولعاپ, بٸر-بٸرٸنە كٶڭٸل ايتۋمەن بولدى. تەك رەسمي اقپاراتتارعا قاراپ, كٶڭٸلٸمٸز جارىم بولعانىن نەسٸن جاسىرالىق.
[caption id="attachment_12772" align="alignleft" width="260"]
ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ قازاسى قاتارداعى قازا ەمەس. يە, كەكٸلباەۆ ەۋلەتٸنە رەسمي بيلٸك ٶكٸلدەرٸ دە كٶڭٸل ايتتى. تٸپتٸ, پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ ٶزٸ ارنايى وتباسىنا كٸرٸپ, قازالارىمەن ورتاقتاسىپ قايتقانى تۋرالى دا وقىدىق. بٸزدٸ «ەتتەگەن-اي» دەگٸزگەنٸ «قازاقستان», «حابار» سەكٸلدٸ مەملەكەتتٸك تەلەارنالاردىڭ ۇلى تۇلعامەن قوشتاسۋ تۋرالى اقپاراتتى ٶزگە جاڭالىقتاردىڭ ەڭ سوڭىنان بەرگەنٸ بولدى. كٷندەلٸكتٸ حابارلاردا رۋحاني ماتەريالداردى ٶزگە جاڭالىقتاردان كەيٸن كٶرسەتەتٸ داعدىلارى بولاتىن. بۇل جولى دا سٶيتتٸ. «سپورت» تۋرالى جاڭالىقتاردىڭ قاتارىنا قوستى. ٶزگە-ٶزگە, ەبٸش كەكٸلباەۆ بۇل كەمەرگە سىيمايتىن تۇلعا ەدٸ. سۇسى دا, مىسى دا باسىم دارابوزدى بٸز نەگە تيٸستٸ دەڭگەيدە شىعارىپ سالا المادىق? «ۇلتتىق پانتەونعا» جەرلەنگەنٸن ايتپاي-اق قويىڭىز, ەبٸشتٸڭ قادٸرٸ ول ٶلشەممەن بٸتپەيدٸ.
بىلتىر گارسيا ماركەس قايتىس بولعاندا, كولۋمبييا نە ٸستەپ ەدٸ?! بٷكٸل ەل بولىپ ازا تۇتىپ, كٷڭٸرەنگەن جوق پا ەدٸ?! مەملەكەتتٸك تەلەارنالارى دىر-دۋماندى ازايتىپ, ازالى حاباردى ەلەمگە ەستٸرتپەپ پە ەدٸ?! پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶزٸ بٷكٸل ەلەم الدىندا كٶڭٸل ايتىپ, ۇلى قۇندىلىعىنان ايىرىلعانىن باسىن يٸپ مويىنداماپ پا ەدٸ?.. بٸزدٸڭ پرەزيدەنت تەلەارنالاردان بٸر اۋىز سٶز ايتۋعا, ەبٸشتٸ جوقتاماسا دا, قۇرمەت بٸلدٸرۋگە تيٸس ەدٸ... قارالى قوشتاسۋعا كەلسە, تٸپتەن ورىندى بولار ەدٸ-اۋ... كولۋمبييا ٷشٸن گ. ماركەس قانداي بولسا, بٸز ٷشٸن ەبٸش سونداي تۇلعا!
ۇلت قۋانا دا, قايعىرا دا بٸلۋٸ كەرەك. بٸز ٷشٸن ەبٸش ەكٸ تۋمايتىن تۇلعا. ونىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى سان حابار جازىپ, سان رەت تولعاتقانمەن, ناقتى باعاسىن بەرە الۋىمىز قيىن. ۇلى مۇحتار ەۋەزوۆ قايتىس بولعاندا قادىر مىرزا-ەلٸ: «ٷلكەن ەكەن عوي قاشاندا, كٸشكەنە ەلدٸڭ قايعىسى» دەپ تولعاعان ەكەن. ەۋەزوۆ قايتپاس ساپارعا اتتانعاندا ۇلت بولىپ كٷڭٸرەنگەن دەسەدٸ بٷكٸل قازاق. ال ەبٸشتٸڭ قازاسىنا تەك «ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە» ەمەس, شىن ٶمٸردە كٷيزەلە الدىق پا? جوق!
[caption id="attachment_12773" align="alignright" width="255"]
كٷيزەلسەك, مەملەكەتتٸك تۋدى تٶمەن تٷسٸرٸپ, ازا تۇتار ەدٸك. ۇلت بولىپ, مەملەكەت بولىپ. ىردۋ-دىردۋدى ازايتىپ, تەلەارنالاردا ويلامدى ەڭگٸمەلەر ٶربٸتەر ەدٸك. قايرات نۇرتاستىڭ كەشٸ تۋرالى بٸتپەس ەڭگٸمەنٸ قوڭىرسىتپاي, ەبٸشتٸڭ مەڭگٸلٸك مۇراسى تۋرالى كەلەلٸ كەڭەس قۇرار ەدٸك. بٸردەن بٸر ۇلتتىق ارنانىڭ ٶزٸ «قايراتتىڭ كەشٸن تٸكەلەي ەفيردەن» كٶرسەتكەندەرٸن «بۇرىن-سوڭدى بولماعان» جاڭالىق دەپ جار سالۋمەن بولدى. بىلتىر گارسيا ماركەس قايتىس بولعاندا, كولۋمبييا نە ٸستەپ ەدٸ?! بٷكٸل ەل بولىپ ازا تۇتىپ, كٷڭٸرەنگەن جوق پا ەدٸ?! مەملەكەتتٸك تەلەارنالارى دىر-دۋماندى ازايتىپ, ازالى حاباردى ەلەمگە ەستٸرتپەپ پە ەدٸ?! پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶزٸ بٷكٸل ەلەم الدىندا كٶڭٸل ايتىپ, ۇلى قۇندىلىعىنان ايىرىلعانىن باسىن يٸپ مويىنداماپ پا ەدٸ?.. بٸزدٸڭ پرەزيدەنت تەلەارنالاردان بٸر اۋىز سٶز ايتۋعا, ەبٸشتٸ جوقتاماسا دا, قۇرمەت بٸلدٸرۋگە تيٸس ەدٸ... قارالى قوشتاسۋعا كەلسە, تٸپتەن ورىندى بولار ەدٸ-اۋ... كولۋمبييا ٷشٸن گ. ماركەس قانداي بولسا, بٸز ٷشٸن ەبٸش سونداي تۇلعا! گارسيانى ەلەم تانىسا, ەبٸشتٸ التى الاش, تٷركٸ جۇراعاتى تٷگەل بٸلەدٸ. «شىڭىراۋ», «اڭىزدىڭ اقىرى», «حانشا دارييا حيكاياسى» سەكٸلدٸ ٶلمەس تۋىندىلارى قازاق رۋحانيياتى ٷشٸن ەمەس, ەلەم ەدەبيەتٸ ٷشٸن دە ماڭىزىن جوعالتپاس قۇندىلىقتار. تەك سونىڭ قادٸرٸن بٸلە الساق...
بٸز قازٸر كٸشكەنە حالىق ەمەسپٸز. ٶز ەركٸمٸز ٶزٸمٸزگە تيگەن ەگەمەن ەلمٸز! بٸز ەبٸشتٸ جوقتاساق, ول ٷشٸن ەمەس, ٶزٸمٸز ٷشٸن, بٷگٸنگٸ اقشادان ٶزگەگە باس اۋىرتۋدان قالىپ بارا جاتقان قوعامنىڭ ەسٸن جيعىزىپ, ۇلت ەكەنٸمٸزدٸ سەزٸنۋ ٷشٸن جوقتاۋعا تيٸسپٸز! ەبٸش اقساقالعا ەندٸ بٸزدٸڭ ٶتٸرٸك ەڭٸرەگەنٸمٸزدٸڭ سوقىر تيىندىق كەرەگٸ جوق...
بٸز قايعىرا المايتىن كەپكە تٷستٸك. بٸزدٸڭ قايعىمىزدىڭ ٶزٸ ٶتٸرٸككە, ۇرانعا اينالىپتى. قۋانۋ, شاتتانۋ, ۇرانداتۋ – بۇلار ٶتٸرٸك پەن كٶلگٸرلٸككە جاقىن سەزٸمدەر ونسىز دا. ال شىن قايعىرۋدا جاساندىلىق بولماۋشى ەدٸ.
بٸز ۇمىتشاق حالىققا اينالدىق. بٷگٸنگٸنٸ ەرتەڭ ۇمىتىپ, قارا جەردٸڭ ٶزٸ شىداس بەرمەس قاسٸرەتتەرٸمٸزدٸ ەستەن شىعارىپ, دىر-دۋمانعا تولى دٷنيەگە تەز ٷيرەنەتٸن بولدىق. جاقسىلىق پا?! بٸلمەيمٸن...
قوش بول, ۇلتتىڭ ۇلى بايلىعى!.. بٸز كٸمنەن ايىرىلعانىمىزدى ەلٸ-اق تٷسٸنەتٸن بولامىز!..
«قالا مەن دالا»
