بايبەكتٸڭ زاڭگەرٸ: «ماماي مەن ونىڭ سىبايلاستارى ٷشٸن سٶز بوستاندىعى بوس سٶز»
ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, سوت جاۋاپكەرلەر تاراتقان مەلٸمەتتەردٸ ب.بايبەكتٸڭ ار-نامىسى, ابىرويى جەنە ٸسكەرلٸك بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرەدٸ ەرٸ شىندىققا سەيكەس كەلمەيدٸ دەپ تاپتى جەنە ولاردى تەرٸستەي وتىرىپ, تيٸستٸ بەينەماتەريالداردى ٶشٸرۋدٸ مٸندەتتەگەن بولاتىن.
سوت وتىرىسى باق ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ونلاين رەجيمدە اشىق ەرٸ جارييا تٷردە ٶتتٸ. سونىمەن قاتار, مەن سوت پروتسەسٸنە قاتىستى بارلىق قۇجاتتاردى كٶپشٸلٸككە ۋاقتىلى ۇسىنىپ, ەگجەي-تەگجەيلٸ حاباردار ەتٸپ وتىردىم.
اپەللياتسييالىق شاعىم جەنە وعان مەنٸڭ پٸكٸرٸم تۋرالى توقتالىپ ٶتەيٸن.
ب.بايبەكتٸڭ ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆاعا قارسى تالاپ-ارىزى بويىنشا شىعارىلعان سوت اكتٸسٸ زاڭدى جەنە تولىقتاي نەگٸزدٸ. ال اپەللياتسييالىق شاعىمدا كەلتٸرٸلگەن دەلەلدەر مٷلدەم نەگٸزسٸز.
اتاپ ايتقاندا, اپپەلياتسييالىق شاعىم قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستٸك كودەكسٸنٸڭ 404 جەنە 427-باپتارىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەس كەلمەيدٸ, سەبەبٸ بۇل قۇجاتتا (قوسىمشا تٸركەپ وتىرمىن) ٸس ٷشٸن ماڭىزى بار جەنە شەشٸمنٸڭ كٷشٸن جويۋعا نەمەسە ٶزگەرتۋگە نەگٸز بولاتىن جاڭا فاكتٸلەر نەمەسە بٸردە-بٸر ناقتى دەلەل كەلتٸرٸلمەگەن.
شاعىم زاڭدى تٷردە دۇرىس رەسٸمدەلمەگەن. 8 بەتتٸڭ ٸشٸندەگٸ 7,5 بەتٸ – بۇل تەك شاعىم تٷسٸرٸپ وتىرعان سوت شەشٸمٸنەن ٷزٸندٸلەردەن تۇراتىن فاكتٸلەردٸڭ سيپاتتاماسى مەن زاڭ نورمالارى عانا. ياعني, وسىعان دەيٸنگٸ بٷكٸل وتىرىستارداعىداي ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆا جەنە ولاردىڭ جالعىز قالعان زاڭگەرٸ بٸرٸنشٸ سوت ينستانتسيياسىنىڭ شەشٸمٸن ەكٸ عانا ابزاتسقا سىيىپ كەتكەن بوس سٶزبەن جەنە راستالماعان دەلەلدەرمەن داۋلاماقشى.
شاعىمنىڭ مازمۇنىنا كەلسەك, بۇل جاۋاپكەرلەردٸڭ ب.بايبەككە قاتىستى كەڭٸنەن تاراتقان مەلٸمەتتەرٸنە, تولىقتاي جالعان جەنە نەگٸزسٸز پايىمدارىنا ەش دەلەل جوق ەكەنٸن تاعى دا كٶرسەتٸپ وتىر.
تاڭقالارلىعى سول, بۇعان دەيٸن «ماسشتابتى كوررۋپتسييا» فاكتٸلەرٸ تۋرالى بارلىعىن سەندٸرگٸسٸ كەلگەن ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆا ٶزدەرٸنٸڭ بەرگەن شاعىمدارىندا تەك 2 مەسەلە – «قازاقفيلم» اق جەر ۋچاسكەسٸ مەن اۆتوبۋس ساتىپ الۋ تۋرالى ايتقان. ناقتى ايتقاندا, جاۋاپكەرلەر سوتقا قانداي دا بٸر جاڭا قۇجات پەن ماڭىزدى دەلەل كەلتٸرمەگەن. ال بۇل ەكٸ مەسەلە دە بۇعان دەيٸن بٸرٸنشٸ ينستانتسيياداعى سوتتا بارلىق راستايتىن قۇجاتتاردى زەرتتەي وتىرىپ, ەگجەي-تەگجەيلٸ قارالعان بولاتىن.
ەندٸ وسى مەسەلەلەر بويىنشا ناقتى ايتسام. الدىندا دەلەلدەنگەندەي, «قازاقفيلم» اق جەر ۋچاسكەسٸ «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا «ەتنولەند» جوباسىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن الماتى قالاسىنىڭ تۋريزم باسقارماسىنا بەرٸلگەن. جوبا مەدەنيەت قايراتكەرلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن قوعامدىق تىڭداۋدان ٶتكەن. تاعى ايتا كەتەتٸن جايت, بۇل ۋچاسكە بارلىق ۋاقىتتا مەملەكەتتٸك مەنشٸكتە بولعان جەنە بٷگٸنگە دەيٸن مەملەكەتتٸك مەنشٸكتە. «قازاقفيلم» اق بولسا تەك ۇزاق مەرزٸمدٸ جالعا الۋ قۇقىعىن عانا يەلەنگەن. جەردٸ بەرۋ زاڭدىلىعى ٷش ينستانتسيياداعى سوتتا تەكسەرٸلدٸ, بۇل تۋرالى تيٸستٸ سوت اكتٸلەرٸ دە بار.
«ەتنولەند» جوباسى ب.بايبەك ەكٸم بولىپ تۇرعان شاقتا بەكٸتٸلگەن. بٸراق ونى ودان ەرٸ ٸسكە اسىرۋ مەسەلەسٸ الماتى قالاسىنىڭ قازٸرگٸ باسشىلىعىنىڭ قۇزىرەتٸنە جاتادى, سەبەبٸ 2019 جىلعى 28 ماۋسىمنان باستاپ, ياعني 2 جىلدان استام ۋاقىت ب.بايبەك ەكٸم قىزمەتٸن اتقارمايدى.
ەكٸنشٸ مەسەلە بويىنشا. اۆتوبۋستاردى ساتىپ الۋ قارجى مينيسترٸنٸڭ 2017 جىلعى 25 جەلتوقسانداعى بۇيرىعىنا سەيكەس قر قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ كوميتەتٸ تاراپىنان ورتالىقتاندىرا وتىرىپ جٷرگٸزٸلدٸ. ياعني, الماتى ەكٸمدٸگٸ تاپسىرىس بەرۋشٸ عانا بولىپ اۆتوبۋستاردى ساتىپ الۋعا قاتىسۋ قۇقىعىنا يە بولعان جوق جەنە وسى سەبەپتٸ ساتىپ الۋ نەتيجەسٸنە ەشقانداي ەسەر ەتە المادى. بۇل ٸس ماتەريالدارىنا قوسا تٸركەلگەن كونكۋرستىق قۇجاتتامامەن راستالعان.
وسىلايشا, ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆا ەش مازمۇنسىز, نەگٸزسٸز اپەللياتسييالىق شاعىمى ارقىلى شەشٸمنٸڭ زاڭدى كٷشٸنە ەنۋ سەتٸن جاساندى تٷردە سوزىپ باعۋدا دەپ ناقتى ايتۋعا بولادى.
بەرٸنە بەلگٸلٸ بولعانداي, جاۋاپكەرلەر بٸرٸنشٸ ينستانتسيياداعى سوتتا بارىنشا كٶرسەتكەن دەسترۋكتيۆتٸ ٸس-ەرەكەتٸن ەلٸ دە جالعاستىرىپ باعۋدا.
ٸستٸ قاراۋ مەرزٸمدەرٸنٸڭ كەشٸكتٸرٸلۋٸ, قۇجاتتاردىڭ ۋاقتىلى بەرٸلمەۋٸ, نەگٸزسٸز ٶتٸنٸشتەر مەن ارىزدار, داۋدىڭ مەنٸ بويىنشا سٶيلەمەۋ, سوتقا جەنە پروتسەستٸڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا قۇرمەتسٸزدٸك – مٸنە وسىلار سوت پروتسەسٸ بارىسىندا ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆانىڭ بار سيقىن كٶرسەتتٸ.
نەتيجەسٸندە, مەن تالاپكەر تاراپى رەتٸندە بٸرٸنشٸ ينستانتسيياداعى سوتتىڭ نازارىن ادۆوكاتتار مەن جاۋاپكەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ جٸبەرگەن زاڭ بۇزۋشىلىقتار فاكتٸسٸ بويىنشا جەكە ۇيعارىمدار شىعارۋعا نەگٸز بار ەكەنٸنە اۋداردىم. ەندٸ بۇل مەسەلەنٸ اپەللياتسييا دەڭگەيٸندە دە كٶتەرۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىن.
قۇرمەتتٸ دوستار! اپەللياتسييالىق شاعىمدى قاراۋ بويىنشا سوت القاسىنىڭ وتىرىسى 2021 جىلعى 16 تامىزدا ساعات 10.00-دە, پاندەمييانىڭ كەڭٸنەن تارالۋىنا بايلانىسى online-فورماتتا ٶتەدٸ.
مەن كەلتٸرگەن شٷبەسٸز دەلەلدەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, سوت القاسى بٸرٸنشٸ ينستانتسيياداعى سوتتىڭ شەشٸمٸن ٶزگەرٸسسٸز قالدىرۋى زاڭدى قۇبىلىس بولادى دەپ ەسەپتەيمٸن. بۇل شەشٸم زاڭدى كٷشٸنە ەنە وتىرىپ, ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆانىڭ ب.بايبەك تۋرالى جارييا مەلٸمدەمەلەرٸنٸڭ زاڭ اياسىندا جالعان جەنە نەگٸزسٸز ەكەندٸگٸن دەلەلدەيتٸن بولادى.
سونىمەن بٸرگە, جاۋاپكەرلەردٸڭ سوتتان كەيٸن قوعامدىق كەڭٸستٸكتە جٷزەگە اسىرىپ جاتقان دەسترۋكتيۆتٸ, جەكە ادامعا عانا ەمەس, بٷكٸل قوعام مەن مەملەكەتكە زييان كەلتٸرەتٸن تەرٸس پيعىلدى ەرەكەتتەرٸ ولاردىڭ دەموكراتييا جەنە زاڭ ٷستەمدٸگٸ تۋرالى جارييا مەلٸمدەمەلەرٸ «بٸر تيىنعا» تاتىمايتىنىن كٶرسەتەدٸ. سوتتا جارييا تٷردە جەنە ويسىراي جەڭٸلگەن ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆا سوت شەشٸمٸ ولار ٷشٸن تٷككە تۇرمايتىنىن جەنە ونى ورىندامايتىنىن بٸردەن مەلٸمدەدٸ.
جازاعا تارتىلماستان قۇقىق بۇزا بەرۋگە ەبدەن ٷيرەنگەن ولار الدارىنا جان سالماي ادامدارعا بەتالدى جەنە نەگٸزسٸز جالا جابا بەرۋٸن توقتاتار ەمەس. الايدا, زاڭعا سەيكەس جاۋاپ بەرەتٸن كەز كەلگەندە ولار قۇقىق اياسىنداعى ەرەكەتتەردٸ بٸردەن «سٶز بوستاندىعىن جەنە دەموكراتييانى بۇزۋ» دەپ باعالادى. بۇل – وسى جۇپتىڭ تسينيزمٸنٸڭ, پرينتسيپسٸزدٸگٸنٸڭ جەنە قوس ستاندارتتى ۇستاناتىنىنىڭ ايدان انىق دەلەلٸ.
شىن مەنٸندە, بۇلار ٷشٸن سٶز بوستاندىعى مەن جەكە باستىڭ قادٸر-قاسيەتٸ – قۇنى باقىر تيىنعا تاتىمايتىن بوس سٶزدەر. بۇعان ايقىن دەلەل – بٸزدٸڭ داۋىمىز بويىنشا سوت شەشٸمٸ جارييالانعان كٷنٸ ٶزدەرٸ ۇيىمداستىرعان بريفينگ كەزٸندە ٶز «ماسكالارىن شەشٸپ», ادامگەرشٸلٸكتەن جۇرداي شىنايى كەلبەتتەرٸن جەنە مورالدىق تابيعاتىن اشىپ كٶرسەتكەن ج.ماماي مەن ونىڭ سىبايلاستارىنىڭ جۋرناليستكە جاساعان شابۋىلى.
زاڭنىڭ ٷستەمدٸگٸ – كەز-كەلگەن زاماناۋي دەموكراتييالىق مەملەكەتتٸڭ نەگٸزگٸ قاعيداسى. ول بارلىق ازاماتتار تاراپىنان مٷلتٸكسٸز ساقتالۋى تيٸس.
وسى رەتتە ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆانىڭ سوت شەشٸمٸن ورىندامايتىنى تۋرالى جارييا مەلٸمدەمەسٸ – ەلٸمٸزدەگٸ كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس پەن قۇقىقتىق مەملەكەتتٸڭ نەگٸزٸنە كٷمەن كەلتٸرەتٸن قاۋٸپتٸ وقيعا.
ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆا ٷشٸن زاڭدار مەن سوت شەشٸمدەرٸ قاراپايىم فورمالدىلىق قانا. ياعني «قالاسام – ورىندايمىن, قالاماسام – ورىندامايمىن» قاعيداسىن ۇستاناتىنىن اشىق ايتقانى. ولار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولا تۇرا, ٷيٸندە, وشاق قاسىندا وتىرىپ «ٶزدەرٸ ٷشٸن» جازىپ العان كونستيتۋتسييامەن عانا ٶمٸر سٷرە الامىز دەپ ويلايدى. ولاردىڭ دەسترۋكتيۆتٸ ەرەكەتتەرٸنە سٷيەنسەك, قانداي «قۇقىقتىق مەملەكەت» قۇرعىسى كەلەتٸنٸن ناقتى بولجاۋعا بولادى.
سوندىقتان دا, زاڭگەر جەنە ازامات رەتٸندە, قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى اشىق حابارلاي وتىرىپ جاۋاپكەرلەردٸڭ سوت شەشٸمٸن زاڭدا بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە تولىق ورىنداۋىنا بارلىق زاڭدى تەسٸلدەر ارقىلى مٸندەتتٸ تٷردە قول جەتكٸزەتٸن بولامىز!
P.S. سٶزدەرٸمنٸڭ راستىعىنا كٶز جەتكٸزۋ ٷشٸن مەن تٶمەندە اپەللياتسييالىق شاعىمنىڭ تولىق مەتٸنٸن جەنە وعان پٸكٸرٸمدٸ (قارسىلىعىمدى) قوسا بەرٸپ وتىرمىن. وسىعان دەيٸنگٸدەي, ج.ماماي مەن ي.يمانباەۆا تاراپىنان تٷرلٸ الىپ قاشپا ەڭگٸمەلەر مەن بۇرمالاۋلاردىڭ الدىن الۋ, سونداي-اق اشىقتىق پەن وبەكتيۆتٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ٶز پاراقشامدا اپەللياتسييا وتىرىسىنىڭ وnline-ترانسلياتسيياسىن جٷرگٸزەتٸن بولامىن.
جازبا ايجان تاشەنوۆانىڭ فەيسبۋكتاعى پاراقشاسىنان الىندى
