بۇرىن قارجى مينيسترٸ بولعان, بٷگٸندەرٸ "قازاقستان حالقىنا" قورىنىڭ باسشىسى, "سامۇرىق-قازىنا" ۇەق ديرەكتورى, Bank RBK ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى بولات جەمٸشەۆتٸڭ قارجى نارىعىنداعى سوڭعى جاعدايلارعا قاتىستى سۇقباتى جارييالاندى. بەلدٸ قارجىگەر ٶز سۇقباتىندا ەلٸمٸزدەگٸ اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ تيٸمسٸزدٸگٸن, بيۋدجەت تاپشىلىعىن جەنە زەينەتاقى جٷيەسٸندەگٸ كەمشٸلٸكتەردٸ سىنادى, دەپ جازادى Dalanews.kz.
Forbes Kazakhstan سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا ول ۇلتتىق بانك جانىنداعى زەرتتەۋ جەنە ساراپتاما ورتالىعى دەرەكتەرٸنە سٷيەنە وتىرىپ, دۇرىس جٷرگٸزٸلگەن اقشا-نەسيە ساياساتى مەملەكەتتٸك ماقساتتارعا جاۋاپ بەرۋٸ تيٸس ەكەنٸن, بٸراق قازاقستان جارييالاعان كونترتسيكلدٸ ەكونوميكالىق ساياسات, شىن مەنٸندە, كەرٸسٸنشە پروتسيكلدٸ سيپاتقا يە ەكەنٸن ايتادى.
قارجىگەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ جوعارى بولۋى ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋگە ەش ىقپال ەتە المايدى. سەبەبٸ, تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ ٶزگەرٸسٸنە اسا تەۋەلدٸ ەمەس.
"تۇتىنۋشىلىق نەسيە الۋشىلار بازالىق مٶلشەرلەمە تۋرالى بٸلە بەرمەۋٸ دە مٷمكٸن. الايدا تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ تاۋارلاردىڭ قىمباتتاۋىنا الىپ كەلەدٸ. سونىمەن قاتار, بۇل جاعداي كورپوراتيۆتٸك سەكتوردىڭ قارجىلاندىرۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن شەكتەپ, ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ تەجەيدٸ. وسى تۇرعىدا فيسكالدىق ساياسات ينفلياتسييا ٶسٸمٸنە سەرپٸن بەرٸپ, وعان ۇلتتىق بانك ٶزٸنٸڭ اقشا-نەسيە ساياساتى قۇرالى ارقىلى ەش ىقپال ەتە المايدى", – دەيدٸ جەمٸشەۆ.
ترانسفەرتتەر ەلەۋمەتتٸك سەكتورعا بٶلٸنگەن قاراجاتتى ينفلياتسيياعا ۇشىراتادى
مۇنداي جاعدايدا بيۋدجەت تاپشىلىعى مەن ۇلتتىق قوردى تٷگەسۋ جاعدايىندا قايتپەك كەرەك دەگەن تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە تۋىندايدى.
"ترانسفەرتتەر ارقىلى بيۋدجەتتٸ قارجىلاندىرۋ تەك ۇلتتىق قوردى سارقىپ قانا قويماي, ەلەۋمەتتٸك سەكتورعا جۇمسالعان بارلىق شىعىنداردىڭ ينفلياتسيياعا ۇشىراۋىنا دا سەبەپشٸ بولادى", - دەيدٸ ول.
قارجىگەر بيۋدجەتتٸك شىعىنداردى جىل سايىن قىسقارتۋدى جەنە بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋ جاعىنا ٶتە قاتاڭ كەلۋدٸ ۇسىنادى. بٸراق ول بۇل ارادا ساياسي تۇرعىدا شەشٸم قابىلداۋ قاجەت بولاتىنىن دا ناقتىلايدى.
"قازٸر, ەكپورتتىق تاۋارلاردىڭ باعاسى جوعارى كەزدٸ پايدالانىپ, بيۋدجەتتٸك شىعىنداردى اقىرىنداپ تٶمەندەتە بەرۋ كەرەك, تيٸمدٸ مەن تيٸمسٸزٸنە زەرتتەۋ جٷرگٸزە وتىرىپ. ال ەكسپورتتىق تاۋالاردىڭ باعاسى كٷرت تٶمەندەگەندە, وندا, تۋراسىن ايتقاندا, ونى شورت كەسۋگە تۋرا كەلەدٸ, سالدارى وڭاي بولمايدى, ەرينە", - دەيدٸ ول.
زەينەتاقى جٷيەسٸنٸڭ كەمشٸلٸكتەرٸ
جەمٸشەۆ قازٸر سالىققا قاتىستى كونتسەپتۋالدى ٶزگەرٸستەر جاسالىپ جاتىر دەپ سانامايتىنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنت قابىلداۋدى بۇيىرعان "بانكتەر تۋرالى" زاڭنىڭ 99%-ى ەسكٸ زاڭ بولىپ تابىلادى.
كوممەرتسييالىق بانكتەر ٷشٸن كتس مٶلشەرلەمەسٸن 20% - دان 25% - عا دەيٸن كٶتەرۋ جايىنا كەلەتٸن بولساق, جەمٸشەۆ بۇدان "بانكتەردٸڭ ٶتٸ جارىلمايدى" دەپ سانايدى.
قارجىگەر 2024 جىلدىڭ ورتاسىندا گريگوريي مارچەنكو, وراز جاندوسوۆ, قادىرجان داميتوۆ, ەنۋار سەيدەنوۆ, ەلەنا باحمۋتوۆا سىندى بٸلٸكتٸ ماماندار پرەزيدەنتتٸڭ قاراۋىنا قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋ جەنە قازاقستانعا ساي زەينەتاقى جٷيەسٸ بويىنشا بٸرقاتار ۇسىنىستار جولداعانىن ايتتى. بۇل ارادا جاڭا زەينەتاقى جٷيەسٸ تۋرالى سٶز بولىپ وتىرماعىنىن, تەك بٷگٸنگٸ جٷيەدە بار مەسەلەلەر شەشٸمٸنە قاتىستى ۇسىنىستار بولعانى ناقتىلانادى.
جەمٸشەۆ قازاقستاننىڭ زەينەتاقى جٷيەسٸنٸڭ جاھاندىق رەيتينگتە جوعارى تۇرعانىن, بٸراق شىنايى كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ تٶمەن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ول زەينەتاقى جيناقتارىن مەرزٸمٸنەن بۇرىن پايدالانۋدى پوپۋليستٸك شارا دەپ ەسەپتەيدٸ. قارجىگەردٸڭ ۇسىنىسى بويىنشا, ازاماتتار تەك زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ساتىپ الۋعا جەتكٸلٸكتٸ جيناعى بولعان جاعدايدا عانا قاراجاتتارىن شەشٸپ الۋى تيٸس.
بۇعان دەيٸن Halyk Finance باسقارماسى تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ, قارجىگەر-مامان مۇرات تەمٸرحانوۆ تەڭگەنٸڭ قۇلدىراۋى ۇلتتىق بانك ساياساتىنىڭ تيٸمسٸزدٸگٸن تاعى بٸر دەلەلدەدٸ دەپ سانايتىنىن جازعان بولاتىنبىز. "مىسالى, 28 قاراشادا ۆاليۋتا بيرجاسىندا ۇسىنىس بولماعان كەزدە انامولدى سۇرانىس كٶلەمٸ بايقالدى جەنە تەڭگەگە شاققانداعى 1 اقش دوللارى 519,7 تەڭگە بولدى. الايدا باعام وسى كٷنٸ ازداعان اقشا اينالىمىندا العاشقى سەسسييادا جوعارى قارقىنمەن ٶسە باستادى. وسى كەزەڭدە ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار جٷرگٸزٸلەتٸنٸ جارييالانىپ قويعان, ەندەشە ونىڭ سەسسييانىڭ باسىندا ۆاليۋتا بيرجاسىنداعى ىقتيمال دٷربەلەڭدٸ شەكتەۋ ٷشٸن نەگە قولدانىلمادى, وسى اراسى تٷسٸنٸكسٸز. ۇلتتىق بانك تٷستەن كەيٸن عانا ارالاسا باستادى, سٶيتٸپ ولار سالعان ٷلكەن كٶلەمدەگٸ اقشا دوللاردىڭ ورتاشا باعامىن 512 دەڭگەيٸنە جەتكٸزدٸ. 2 جەلتوقساندا دا دەل وسىنداي جاعداي ورىن الدى, سول كٷننٸڭ بارىسىندا ەڭ جوعارى باعام 530-عا جەتتٸ, ال ورتاشا باعام بٸر كٷندە 524-تٸ قۇرادى. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, بٸر كٷن ٸشٸندەگٸ تەڭگە باعامىنداعى مۇنداي ٷلكەن اۋىتقۋلار دا تەڭگەگە جەنە ۇلتتىق بانكتٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنە ٷلكەن سەنٸمسٸزدٸك تۋدىرادى, ول ٶز كەزەگٸندە قالىپتان تىس سۇرانىس پەن ىقتيمال دٷربەلەڭدٸ ىنتالاندىرادى", - دەيدٸ ول.
