بٷگٸندە بالالار كونتەنتٸ تۋرالى ايتقاندا كٶپشٸلٸكتٸڭ ويىنا مۋلتفيلمدەر مەن تەلەباعدارلامالار عانا كەلەدٸ. الايدا تسيفرلىق دەۋٸردە بۇل ۇعىم ەلدەقايدا كەڭ ماعىناعا يە بولدى. بالانىڭ كٷندەلٸكتٸ تۇتىناتىن ۆيدەولارى, ويىندارى, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشالارى, اۋديو-ەرتەگٸلەرٸ مەن بٸلٸم بەرۋ پلاتفورمالارى ونىڭ دٷنيەتانىمىن قالىپتاستىراتىن ماڭىزدى قۇرالعا اينالدى. Qazaq Expert Club-تىڭ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ساراپشىسى جازيرا اسانوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, بالالار كونتەنتٸ ەندٸ تەك ويىن-ساۋىق يندۋستريياسىنىڭ مەسەلەسٸ ەمەس, ەلدٸڭ ادامي كاپيتالىن دامىتۋعا ەسەر ەتەتٸن ستراتەگييالىق باعىت رەتٸندە قاراستىرىلۋى تيٸس, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
– بۇرىن بالالار كونتەنتٸ دەگەندە مۋلتفيلم مەن تەلەباعدارلامالاردى عانا ايتاتىنبىز. قازٸر جاعداي ٶزگەردٸ. بالا تەلەديدار الدىندا ەمەس, تسيفرلىق ورتادا ٶسٸپ جاتىر. ونىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸنە YouTube, TikTok, كومپيۋتەرلٸك ويىندار, پودكاستتار مەن تٷرلٸ پلاتفورمالار اينالدى. سوندىقتان بالالار كونتەنتٸ تۋرالى ەڭگٸمە تەك مەديا ەمەس, بولاشاق ۇرپاقتىڭ دٷنيەتانىمى تۋرالى ەڭگٸمە بولۋى كەرەك, – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بۇل باعىتتا وڭ ٶزگەرٸستەر بايقالادى. سوڭعى جىلدارى وتاندىق انيماتسييا ٶندٸرٸسٸ دامىپ, قازاق تٸلٸندەگٸ جوبالاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدٸ. «بالاپان» ارناسىنىڭ جۇمىسى, جەكە شىعارماشىلىق ستۋدييالاردىڭ پايدا بولۋى جەنە ەلەمدٸك مۋلتفيلمدەردٸڭ قازاق تٸلٸنە دۋبلياجدالۋى ماڭىزدى قادامداردىڭ بٸرٸ بولدى.
دەگەنمەن, ساراپشى قازٸرگٸ جەتٸستٸكتەردٸ تولىققاندى يندۋسترييادان گٶرٸ جەكەلەگەن تابىستى باستامالاردىڭ جيىنتىعى رەتٸندە باعالايدى.
– قازٸرگٸ تاڭدا جاقسى جوبالار بار. بٸراق ولار ەلٸ دە جٷيەلٸ تٷردە قالىپتاسقان ٷلكەن يندۋسترييا دەڭگەيٸنە جەتكەن جوق. ونىڭ ٷستٸنە بٸزدٸڭ باستى بەسەكەلەسٸمٸز باسقا تەلەارنالار ەمەس. بٷگٸنگٸ بالانىڭ نازارىن جاۋلاپ الۋ ٷشٸن ميللياردتاعان قارجى جۇمسايتىن حالىقارالىق تسيفرلىق پلاتفورمالارمەن قاتار جۇمىس ٸستەۋگە تۋرا كەلەدٸ, – دەيدٸ جازيرا اسانوۆا.
قازاق تٸلٸندەگٸ كونتەنت جەتكٸلٸكتٸ مە?
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرۋگە بولادى.
– ەگەر اشىق ايتساق, قازاق تٸلٸندەگٸ بالالار كونتەنتٸ ەلٸ جەتكٸلٸكسٸز. بٸراق مەسەلە تەك سانىندا ەمەس. قازاقشا كونتەنت بالانىڭ كٷندەلٸكتٸ تسيفرلىق ٶمٸرٸنٸڭ تابيعي بٶلٸگٸنە اينالا الماي وتىر. بالا كونتەنتتٸ تٸلٸنە قاراپ تاڭدامايدى. ول ٶزٸنە ۇناعان كەيٸپكەردٸ, قىزىقتى وقيعانى نەمەسە ويىندى تاڭدايدى. ەگەر سول كەيٸپكەر قازاقشا سٶيلەسە, قازاق تٸلٸ بالا ٷشٸن ٶمٸردٸڭ تابيعي تٸلٸنە اينالادى, – دەيدٸ ول.
ساراپشى كەلتٸرگەن دەرەكتەرگە سەيكەس, قازاقستاندىق YouTube سەگمەنتٸندەگٸ بالالار كونتەنتٸنٸڭ نەبەرٸ 3 پايىزى عانا قازاق تٸلٸندە بولسا, ورىس تٸلٸندەگٸ كونتەنتتٸڭ ٷلەسٸ شامامەن 75 پايىزدى قۇرايدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاق تٸلٸندەگٸ كونتەنتتٸ تەك مۋلتفيلمدەرمەن شەكتەۋگە بولمايدى. بۇل قاتارعا ەندەر, اۋديوەرتەگٸلەر, تانىمدىق باعدارلامالار, عىلىمي-كٶپشٸلٸك ۆيدەولار, موبيلدٸ قوسىمشالار, پودكاستتار, كوميكستەر مەن YouTube جوبالارى دا كٸرەدٸ.
– تٸلدٸڭ تاعدىرى تەك مەكتەپ باعدارلاماسىنداعى ساعات سانىمەن شەشٸلمەيدٸ. تٸل بالانىڭ ٶز ەركٸمەن تۇتىناتىن كونتەنتٸندە ٶمٸر سٷرۋٸ كەرەك. ول قىزىق كٶرگەن كەيٸپكەردٸڭ, سٷيٸكتٸ بلوگەردٸڭ نەمەسە ۇناتقان ويىنىنىڭ تٸلٸنە اينالعاندا عانا داميدى, – دەيدٸ ساراپشى.
بالالار نەنٸ كٶرەدٸ?
قازٸرگٸ بالالاردىڭ مەديا تۇتىنۋ مەدەنيەتٸ دە تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەن.
– بٷگٸنگٸ بالالاردىڭ ەلەمٸ قىسقا ۆيدەولاردان, ويىن پلاتفورمالارىنان, بلوگەرلەر مەن ستريمدەردەن تۇرادى. بٸرنەشە مينۋت ٸشٸندە ونداعان ۆيدەونى قاراپ ٷلگەرەدٸ. مۇنداي اقپاراتتىق اعىن ولاردىڭ زەيٸنٸنە دە ەسەر ەتەدٸ, – دەيدٸ جازيرا اسانوۆا.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مەسەلە بالانىڭ قانداي كونتەنت كٶرٸپ وتىرعانىندا عانا ەمەس, ونى قالاي تۇتىنىپ جاتقانىندا جاتىر.
ساراپشى Roblox, Minecraft سەكٸلدٸ پلاتفورمالاردىڭ دا قاراپايىم ويىننان ەلدەقاشان اسىپ كەتكەنٸن ايتادى.
– بۇل ويىنداردىڭ ٶز مەدەنيەتٸ, ٶزارا قارىم-قاتىناس ٷلگٸلەرٸ بار. بالا مۇندا ىنتىماقتاستىقتى دا ٷيرەنەدٸ, كەيدە جاعىمسىز مٸنەز-قۇلىق ٷلگٸلەرٸن دە كٶرەدٸ. سوندىقتان ساپالى قازاق تٸلدٸ كونتەنت دەل وسى بالالار ۋاقىت ٶتكٸزەتٸن كەڭٸستٸكتەردە بولۋى قاجەت, – دەيدٸ ول.
وتاندىق كونتەنتتٸڭ مٷمكٸندٸگٸ قانداي?
ساراپشى قازاقستاندىق جوبالاردىڭ شەتەلدٸك ٶنٸمدەرمەن بەسەكەلەسە الاتىنىنا سەنٸمدٸ.
– بٸزگە بٸرەۋدٸ قايتالاۋدىڭ قاجەتٸ جوق. قازاقستاننىڭ ٶز تاريحى, ٶز فولكلورى, ٶز كەيٸپكەرلەرٸ بار. الدار كٶسە, ەر تٶستٸك, جەلاياق سيياقتى وبرازدار قازٸرگٸ زامانعى سەريالدار مەن ويىندارعا نەگٸز بولا الادى. اباي, ەل-فارابي, توميريس سەكٸلدٸ تاريحي تۇلعالاردى بالالارعا جاقىن فورماتتا تانىستىرۋعا مٷمكٸندٸك مول, – دەيدٸ ول.
جازيرا اسانوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, بالالار كونتەنتٸ تەك مەدەني جوبا ەمەس, كرەاتيۆتٸ ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ بولۋى تيٸس.
– وڭتٷستٸك كورەيانىڭ تەجٸريبەسٸنە قاراساق, بٸرنەشە ونجىلدىق ٸشٸندە ولاردىڭ كونتەنتٸ بٷكٸل ەلەمگە تارادى. بۇل كەزدەيسوق جەتٸستٸك ەمەس. مەملەكەت كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانى دامىتۋعا جٷيەلٸ قولداۋ كٶرسەتتٸ. قازاقستان ٷشٸن دە بالالار كونتەنتٸ ۇلتتىق مەدەنيەتتٸ دەرٸپتەۋدٸڭ جەنە بولاشاقتا ەكسپورتتىق ٶنٸم قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدى باعىتى بولا الادى, – دەيدٸ ساراپشى.
جاساندى ينتەللەكت جاڭا مٷمكٸندٸك بەرە مە?
سوڭعى جىلدارى كونتەنت ٶندٸرٸسٸنە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارى بەلسەندٸ ەنگٸزٸلٸپ جاتىر. ساراپشى مۇنى قازاق تٸلٸندەگٸ بالالار كونتەنتٸن دامىتۋ ٷشٸن ٷلكەن مٷمكٸندٸك دەپ سانايدى.
– بۇرىن انيماتسييا جاساۋ ٷشٸن ٷلكەن ستۋدييا مەن قوماقتى قارجى قاجەت بولاتىن. قازٸر جاساندى ينتەللەكتتٸڭ كٶمەگٸمەن شاعىن توپتار دا ساپالى ٶنٸم شىعارا الادى. بۇل ەسٸرەسە قازاق تٸلٸندەگٸ كونتەنت ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن ماڭىزدى مٷمكٸندٸك, – دەيدٸ ول.
سونىمەن بٸرگە ساراپشى تەحنولوگييانىڭ ٶزٸن ماقساتقا اينالدىرماۋ قاجەتتٸگٸن دە ەسكەرتەدٸ.
– جاساندى ينتەللەكت قۇرال عانا. نەتيجە ونى قولداناتىن ادامنىڭ كٶزقاراسىنا بايلانىستى. بٸزدە تەحنولوگييادان دا ماڭىزدى دٷنيە بار. ول – تاريحىمىز, مەدەنيەتٸمٸز جەنە ۇلتتىق كودىمىز. مۇنى ەشقانداي الگوريتم الماستىرا المايدى, – دەيدٸ جازيرا اسانوۆا.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان الدىندا تۇرعان باستى مٸندەت – بالالاردى تسيفرلىق ورتادان الىستاتۋ ەمەس, سول ورتانى ساپالى ەرٸ قىزىقتى قازاق تٸلٸندەگٸ كونتەنتپەن تولتىرۋ. ٶيتكەنٸ بٷگٸنگٸ بالا ەكران ارقىلى ەلەمدٸ تانىپ جاتىر, ال ەرتەڭگٸ قوعامنىڭ كەلبەتٸ سول كەڭٸستٸكتە قالىپتاسادى.
