حٸح عاسىردىڭ سوڭىنا قاراي ٷشٸنشٸ تولقىن باستالدى. ەندٸ تەحنولوگييا مەن بٸرگە اقپاراتتتىق قوعام باستالدى. ساناۋلى سەكۋندتا حابار بەرەتٸن اپاراتتار جەتٸلە باستادى. ارتىنشا راديو, تۆ, عارىش, ينتەرنەت بۇرق ەتە قالدى. ٷشٸنشٸ تولقىن ەلەمدٸ ادام تانىماستاي ٶزگەرتتٸ. سونىمەن بٸرگە ادامداردىڭ سانا سەزٸمٸ مەن اقىل ويلارىدا تٷبەگەيلٸ ٶزگەردٸ. ەندٸ تٶرتٸنشٸ تولقىن باستالادى. ٶركەنيەتتٸ ەلدەر ادام جانى سەزٸلمەيتٸن بارلىق نەرسەدەن مەزٸ بولدى. ولار ەندٸ اتا-باباسىنان ميراسقا قالعان بارلىق قۇندىلىقتاردى جيناپ تەرٸپ تٷگەندەۋمەن ەۋرە بولىپ جاتىر. ەسٸرەسە كٶنە كٸتاپتاردى وقىپ, اۋدارىپ, اينالىمعا قايتا سالۋ ٸسٸ العا شىعىپ كەلەدٸ. ول كٸتاپتاردا اقىلدى ادامداردىڭ جانى مەن كٶڭٸل-كٷيٸ, عىلىمعا دەگەن ادالدىعى, رۋحاني ٸلٸمگە دەگەن ماحابباتى ساقتالىپ قالعان. ەندٸ تٶرتٸنشٸ تولقىن ۇرعاندا, اتا-باباسىنان ميراسقا قالعان رۋحاني مۇرالارعا يەلٸك ەتكەن ەلدەر عانا ەندٸگٸ ٶركەنيەتتٸڭ كٶشٸنە ٸلەسە الادى, - دەيدٸ.
جالپى, بٸر فورماتسييادان ەكٸنشٸ فورماتسيياعا ٶتكەندە رۋحاني دٷنيەدە توقىراۋ بولاتىنى سيياقتى, كەڭەستٸك جٷيەدەن شىققان بٸزدە دە سونداي رۋحاني دٷنيەمٸزدە توقىراۋ كەزەڭٸن باستان ٶتكٸزۋدەمٸز, رۋحاني دٷنيەگە كٶزقاراس ازايىپ, ماتەرييالدىق قۇندىلىقتار العا شىعىپ كەتتٸ. ياعني, زاماننىڭ ٶزگەرۋٸمەن قاتار قۇندىلىقتار تۋرالى ادماداردىڭ كٶز-قاراسىمەن دٷنيە-تانىمى دا ٶزگەردٸ. ەسٸرەسە, ەگەمەندٸك العان جىلداردان بەرگٸ ٶسٸپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاقتىڭ رۋحاني-سانا سەزٸمٸنٸڭ قالىپتاسۋ بارىسىندا جوعارىدا عالىمنىڭ اتاپ ٶتكەن ٷشٸنشٸ تولقىن ەسەرٸ قاتتى سەزٸلۋدە. عالامدىق اقپارات الىسۋداعى جىلدامدىق, تەلەديدار, كومپيۋتەر, ينتەرنەت جاستار ٷشٸن بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ باستى قۇندىلىعى, زامان تالابى, قوعامدىق قاجەتتٸلٸك رەتٸندە ەرٸكتٸ, ەرٸكسٸز بٸرٸنشٸ ورىنعا شىعۋدا. جاڭا تەحنولگييالاردىڭ كٶز ٸلەسپەس جىلدامدىقپەن دامىپ جاتقان ادامزات ٶركەنيەتٸنٸڭ شاڭىنا ٸلەسەمٸز دەپ ادامزات ٶزٸنٸڭ قايدا بارا جاتقانىن بٸلمەيدٸ. جەر پلانەتاسىنىڭ ەڭ دامىعان, ەڭ ٶركەنيەتتٸ دەگەن باتىس ەۋروپا مەن امەريكا سيياقتى الپاۋىتتار, تەحنولوگييا داۋىنىڭ شىڭىنا جەتكەنٸمەن رۋحاني قۇلدىراۋدىڭ تٷبٸنە جەتكەنٸن ەندٸ سەزٸنٸپ, تٷسٸنۋدە. بٸزدٸڭ قوعامنىڭ جاستارى دا وسى باتىستىڭ جالاڭ, اشىق-شاشىق مەدەنيەتٸ مەن جالعان دەموكراتيياسىنىڭ قۇربانىنا اينالۋدا. مويىندايمىز, قازٸرگٸ قوعام ادامدارى جاڭا تەحنولوگيياسىز, اقپاراتسىز, ينەتەرنەت, كومپيۋتەرسٸز ٶمٸر سٷرۋ مٷمكٸن بولماي وتىر. سوندا ٶركەنيەتكە جەتۋ دەگەن ٶتكەنٸڭدٸ ۇمىتىپ, ٶزٸڭنەن-ٶزٸڭ جەرۋ دەگەن سٶز ەمەس شىعىر?! ەندٸ جوعارىدا عالىمنىڭ اتاپ ٶتكەن تٶرتٸنشٸ تولقىن كەزەڭٸنە دٶپ كەلگەندەيمٸز. جاڭا تەحنولوگييا مەن قاتار رۋحاني جاعىنان قوسا دامۋ قۇستىڭ ەكٸ قاناتى سيياقتى تەڭدٸك ورناتىپ, ەلەم كەڭٸستٸگٸنٸڭ كٶك اسپانىنا شىعاراتىن جالعىز جول دەپ قارايتىن كەز جەتكەن سيياقتى. فرانسيت ريشاردىڭ اتاپ ٶتكەن رۋحاني قۇندىلىقتار ٸشٸنەن رۋحاني ەلەمٸمٸزگە ەڭ باستى ىقپال ەتەر قۇرال رەتٸندە بٸرٸنشٸ كەزەكتە مەن كٸتاپ وقۋدى ايتار ەدٸم. بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز جاستار, قازٸرگٸ جاستار كومپيۋتەردٸڭ تٸلٸن بەسكە بٸلەر, بٸراق كٸتاپ تٸلٸن بٸلەدٸ دەپ سەنٸممەن ايتا المايمىز.
بٸر كٶڭٸل قۋانتارلىعى فرانسيت ريشاردىڭ ايتقان تٶرتٸنشٸ تولقىنىن الدىن الا سەزٸپ, دەر كەزٸندە جاستاردىڭ ساناسىن سەۋلەلەندٸرٸپ, رۋحاني ەلەمٸن بايىتۋعا بەلشەشە كٸرٸسٸپ, ناقتىلى قادامدار جاساپ وتىرعان ٶتە سەتتٸ جوبالاردىڭ بٸرٸ قازۇۋ-دىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانۇلىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «قازۇۋ- دىڭ ستۋدەنتٸ وقۋعا تيٸس 100 كٸتاپ» جوباسى. وسى جوبا اياسىندا, جاقىندا قازۇۋ-دىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتٸ, قىتايتانۋ كافەدراسىنىڭ ۇيىمداسترۋىمەن حالقىمىزدىڭ ايااۋلى اقىن قىزى فاريزا وڭعارسىنوۆا اپامىزدىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ٸس-شارا ٶتتٸ. ٸس-شاراعا كافەدرا وقىتۋشىلارى مەن قاتار ماگيسترانتتار, ستۋدەنتتەر قاتىستى. ٸس-شارا بارىسىندا اقىن ٶمٸربايانى, جٷرٸپ ٶتكەن جولدارى تىڭداۋشى قاۋىمعا تانىستىرىلىپ, اقىننىڭ ٶلەڭدەرٸنەن جىر-شۋماقتارى تىڭدالدى. ستۋدەنتتەر جەنە اقىننىڭ كٶزٸن كٶرگەن ادامدار اقىن تۋرالى ەستەلٸكتەر ايتتى. بٸر ساعاتتان استام ٶتكەن ٸس-شارادان ٶتە جاقسى ەسەر الىپ تارقاستىق, ەسٸرەسە, فاريزا اپامىزدىڭ شىعارماسىمەن جاقسى تانىس ەمەس ستۋدەنتتەر كەيبٸر وقىتۋشىلار ٷشٸن فاريزا اپامىزدى تانۋ كەزەڭٸ ەندٸ باستالعانداي بولدى. بارلىق قاتىسىشىلار فاريزا اپامىزدىڭ شىعارماسىمەن قايتادان تانىسۋعا, ٶلەڭ كٸتاپتارىن ساتىپ الىپ وقۋعا شابىت الىپ قايتتى. وسىنداي ٸس-شارانىڭ رۋحاني دامىم-جەتٸلۋٸمٸزگە, سانامىزدا رۋحاني سٸلكٸنٸس تۋعىزاتىنىنا قانشالىقتى جەردەمٸ بولاتىنىنا تاعى بٸر مەرتە كٶزٸمدٸ جەتكٸزگەندەي بولدى. بۇل «قازۇۋ-دىڭ ستۋدەنتٸ وقۋعا تيٸس 100 كٸتاپ» جوباسى ايااسىندا ٶتكەن جٷز نەمەسە مىڭ ٸس-شارانىڭ بٸرەۋٸ عانا, ەندٸ باعامداي بەرۋگە بولادى, قازۇۋ- دىڭ ستۋدەنتتەرٸنٸڭ تٶرت جىل ٸشٸندە وقۋعا تيٸس «100 كٸتاپ» جوباسى حالقىمىزدىڭ, سونىڭ ٸشٸندە ستۋدەنت جاستاردىڭ رۋحاني دامۋعا جاساعان وسى بٸر يگٸلٸكتٸ قادامى جاستارىمىزعا, ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا, قوعامىمىزدىڭ رۋحاني بايۋىنا قانشالىقتى سەرپٸن بەرٸپ, وڭدى ەسەرٸن بەرەتٸنٸنە قانداي ماقتاۋ ايتىپ, قانداي قولداۋ بٸلدٸرسەك تە جاراسادى دەپ ويلايمىن. بۇل تەك قازۇۋ مەن عانا شەكتەلمەي مەمٸلەكەتتٸك تۇرعىدا قولعا الىناتىن شارۋا. ەربٸر ٷلكەندٸ-كٸشٸلٸ جوعارى وقۋ ورىندار, مەكتەپتەر دە جاعدايعا قاراي زەردەلەپ جاپپاي قولدانىسقا ەنگٸزەتٸن ۇلتتى جارقىن بولاشاققا باستار يگٸ باستامالاردىڭ بٸرٸ دەپ ەسەپتەيمٸن.
قازۇۋ- دىڭ قولعا العان يگٸ باستامالارىنىڭ تاعى بٸرٸ «اينالاڭدى نۇرلاندىر» جوباسى. وسى جوبا اياسىندا ستۋدەنتتەر مەن مۇعالٸمدەر كەيدە قارتتار ٷيٸنە, جەتٸمدەر ٷيٸنە بارىپ ول كٸسٸلەردٸڭ قال-جاعدايلارىمەن تانىسىپ قايتادى. جاستاردىڭ قارت اتا-ەجەلەردٸڭ, تاستاندى كٷنەسٸز جاس سەبيلەردٸڭ قوڭىرقاي ٶمٸرٸن كٶرٸپ جٷرەكتەرٸنە مەيٸرٸم شۋاعى ويانىپ, كٶزدەرٸنە جاس الىپ, ٶمٸر سٷرۋدٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مەن دۇرىس ادام بولۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن سەزٸنٸپ, ٶزدەرٸنٸڭ اتا-انالارىنىڭ اياۋلى الاقانىندا ارمانسىز ٶسٸپ ەر-جەتٸپ كەلە جاتقاندارىنا تاۋبا كەلتٸرٸپ, قارتايعان اتا-انالارىن ٶزدەرٸن قالاي الاقانعا سالىپ ٶسٸرسە, ٶزدەرٸ دە كەيٸن اتا-اناسىن سونداي قامقارلىققا الۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸنگەنٸنٸن كٶرگەندە ٸشتەي ٶزٸڭ دە باقىتقا بٶلەنەسٸڭ. وسى رەتتە وسىنداي ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني دامۋىنا, جاستارىمىزدىڭ ٶز تامىرىنان نەر الىپ ٶسۋٸنە بايلانىستى كٶپتەگەن يگٸلٸكتٸ باستامالاردىڭ باستاۋشىسى, جارشىسى, جاناشىرى, قامقورى بولىپ جٷرەتٸن قازۇۋ-دىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانۇلىنىڭ ەڭبەگٸن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. ول كٸسٸنٸڭ قازاقستانداعى ماڭداي الدى وقۋ ورنى ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸن بٸلٸم جاعىنان ٶتە جوعارى ساپالى بيٸك دەڭگەيگە كٶتەرٸپ, بٸلٸكتٸ ماماندار دايارلايتىن ايتۋلى بٸلٸم ورداسىنا ايلاندىرىپ قانا قويماي, ستۋدەنت جاستاردىڭ ٶز حالقىنىڭ تاريحي تامىرىمەن جالعاسىپ, رۋحاني قازىناسىنان مولىنان يگٸلٸكتەنۋٸنە جاعداي جاساۋى. فرانسيت ريشاردىڭ جوعارىدا ايتقان تٶرتٸنشٸ تولقىنىنا قارسى جاساعان كٶرەگەن باسشىلىق, ٷلكەن بٸلٸمپازدىق, اتا-بابا اماناتىن ارقالاعان تازا تەكتٸلٸكتٸڭ يگٸ قادامى دەپ ەسەپتەيمٸن. ول كٸسٸنٸڭ «100 كٸتاپ» جوباسىنا ارنالعان جينالىستا سٶيلەگەن سٶزٸنەن كەلتٸرٸلگەن مىنا ٷزٸندٸ سٶزٸ, سٶزٸمنٸڭ دەلەلٸ بولعاي: «ەرقايسىمىز ٶزٸمٸزدٸ-ٶزٸمٸز دامىتايىق. بٸزدٸڭ باعىت الار التىن قازىعىمىز – الاش ارىستارى. ولار ماتەرييالدىق قۇندىلىقتى ەشقاشان الدىڭعى ورىنعا قويعان ەمەس. ٸرٸ تۇلعالاردىڭ اراسىندا بايدىڭ دا بالالارى بولدى. بٸراق ەشقايسىسى بايلىققا قىزىققان جوق. بٸز وسى ۇلىلارىمىزعا قاراپ بوي تٷزەسەك, ولاردان كەم بولمايمىز. ۇلتتىمىز ٷشٸن ۇيالماۋىمىز كەرەك, كەرٸسٸنشە ماقتاناتىن دەرەجەدەمٸز».
ۇلتتقا قىزمەت ەتۋ, تۋعان حالقىڭا, قاسيەتتٸ جەرٸڭە دەگەن ادالدىق, ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸك بەرٸ دە وسىنداي قاراپايىم ەرٸ قاسيەتتٸ ٸستەر ارقىلى باستاۋ الىپ, ودان ارى ٶركەن جايىپ, حالقىمىزدىڭ ٶتكەنٸ مەن بولاشاعىنا بايلانىستىرىپ, تاريحتان ساباق الىپ, بولاشاققا ٷلكەن ٷمٸتپەن اياق باسساق, ەلباسىمىز اتاپ ٶتكەن دامىعان 30 ەلدٸڭ قاتارىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الىپ, ەلەمدٸك وزىق ۇلتتاردىڭ قاتارىنان كٶرٸنەتٸنٸمٸزگە كەمٸل سەنەمٸن. سٶز سوڭىن حالقىمىزدىڭ ۇلى جازۋشىسى مۇحاتار ەۋەزوۆتٸڭ مىنا سٶزٸمەن اياقتاعىم كەلەدٸ: «بۇل دەۋٸردە ٶز ەلٸن, ەدەبيەتٸن بٸلمەگەن, ونى قادٸرلەمەگەن ادامدى – تولىق مەندٸ ينتەللەگەنت دەۋگە بولمايدى. سەبەبٸ, ول قاندايلىق ماماندىق يەسٸ بولعانىمەن, رۋحاني سىڭار جاق بولىپ كەلەدٸ», - دەگەن ەكەن.
نۇرتەلٸپ شارىپقازى,
ەل-فارابي اتىنداعى
قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ
شىعىستانۋ فاكۋلتەتٸ
قىتايتانۋ كافەدراسىنىڭ
وقىتۋشىسى
