ۇيقى جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ اعزاعا قالاي ەسەر ەتەدٸ?

جاقسى ۇيقى – سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىنىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ. الايدا بٷگٸنگٸ قاربالاس زاماندا ادامداردىڭ كٶبٸ ۇيقىسىزدىققا جيٸ شاعىمدانادى. دۇرىس ۇيىقتاماۋ ادامنىڭ فيزيكالىق جەنە پسيحيكالىق ساۋلىعىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz 

ۇيقى – اعزانىڭ تولىققاندى دەمالىپ, قالپىنا كەلەتٸن ۋاقىتى. عالىمدار ۇيقىنىڭ ەكٸ نەگٸزگٸ فازاسى بار ەكەنٸن ايتادى:

• تەرەڭ ۇيقى (باياۋ فازا) – اعزانىڭ فيزيولوگييالىق قالپىنا كەلۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ;

• جىلدام ۇيقى (REM-فازا) – ەستە ساقتاۋ مەن اقپاراتتى بەكٸتۋگە ىقپال ەتەدٸ.

ەگەر بۇل كەزەڭدەردٸڭ بٸرٸ ٷزٸلٸپ نەمەسە قىسقارىپ قالسا, اعزاداعى بيولوگييالىق تەپە-تەڭدٸك بۇزىلادى.

ۇيقى جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنٸڭ سالدارلارى

قانداعى قانت دەڭگەيٸ ارتادى جەنە سەمٸزدٸككە ەكەلەدٸ

تەرەڭ ۇيقى كەزٸندە جٷرەك سوعىسى باياۋلايدى, قان قىسىمى تٶمەندەيدٸ, جٷيكە جٷيەسٸ تىنىشتالادى. ال ۇيقى جەتٸسپەسە, كەرٸسٸنشە, سترەسس گورمونى – كورتيزولدىڭ دەڭگەيٸ جوعارىلايدى. بۇل قانداعى قانت مٶلشەرٸن ارتتىرىپ, قانت ديابەتٸ مەن سەمٸزدٸككە ەكەلۋٸ مٷمكٸن.

ۇيقى تاپشىلىعى تەبەتتٸ رەتتەيتٸن ەكٸ گورمون – گرەلين مەن لەپتيننٸڭ تەپە-تەڭدٸگٸن بۇزادى. سونىڭ سالدارىنان ادام جيٸ اشىعادى جەنە ارتىق تاماقتانادى. عالىمدار ەرەسەكتەردە ۇيقى ۇزاقتىعى بٸر ساعاتقا قىسقارعان سايىن سەمٸزدٸك قاۋپٸ شامامەن 9%-عا ارتاتىنىن انىقتاعان.

پسيحيكالىق ساۋلىققا جاعىمسىز ەسەر ەتەدٸ

ۇيقى كەزٸندە ميداعى ەنەرگييا قورى – گليكوگەن قالپىنا كەلەدٸ. ونىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ ميگرەن, ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ جەنە كٷيزەلٸسكە بەيٸمدٸلٸك تۋعىزادى.

ۇيقىسىزدىق ميدىڭ ماڭىزدى ايماقتارىنا كەرٸ ەسەر ەتەدٸ. بۇل ەستە ساقتاۋ, ەموتسييانى باسقارۋ جەنە زەيٸن قويۋ قابٸلەتتەرٸن ەلسٸرەتەدٸ.

جٷرەك اۋرۋلارى قاۋپٸن ارتتىرادى

ۇيقى جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ جوعارى قان قىسىمى مەن جٷرەك اۋرۋلارىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. كەيبٸر زەرتتەۋلەرگە سەيكەس, ۇيقى ۇزاقتىعى قىسقارعان سايىن گيپەرتونييا قاۋپٸ 30–40%-عا ارتادى. سونىمەن قاتار انتيوكسيدانتتاردىڭ ازايۋى مەن تامىرلاردىڭ قابىنۋى جٷرەككە قوسىمشا سالماق تٷسٸرەدٸ.

يممۋنيتەت ەلسٸرەيدٸ

ۇيقى – يممۋندىق جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن ساقتايتىن ماڭىزدى فاكتور. ۇيقىسىزدىق اعزانىڭ ينفەكتسييالارعا قارسى كٷرەسۋ قابٸلەتٸن تٶمەندەتەدٸ. مىسالى, تٷنگٸ اۋىسىمدا جۇمىس ٸستەيتٸن ادامدار مەن جەتكٸلٸكتٸ ۇيىقتامايتىندار ۆيرۋستىق اۋرۋلارعا, سونىڭ ٸشٸندە تۇماۋ مەن كوروناۆيرۋسقا بەيٸم كەلەدٸ.

ۇيقى ساپاسىن جاقسارتۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك?

ماماندار ۇيقى ساپاسىن جاقسارتۋعا كٶمەكتەسەتٸن مىناداي كەڭەستەردٸ ۇسىنادى:

1. كٷن سايىن بٸر ۋاقىتتا ۇيىقتاپ, بٸر ۋاقىتتا تۇرىڭىز.

2. كٷنٸ بويى فيزيكالىق بەلسەندٸ بولىڭىز, بٸراق جاتتىعۋدى ۇيىقتار الدىندا جاساماڭىز.

3. ۇيىقتايتىن بٶلمە قاراڭعى ەرٸ تىنىش بولۋى كەرەك.

4. تٷسكٸ ۇيقى 30 مينۋتتان اسپاعانى جٶن.

5. كەشكە الكوگول مەن نيكوتين قولدانباڭىز.

6. كوفەيندٸ تەك تاڭەرتەڭ ٸشٸڭٸز.

7. كەشكٸ اس جەڭٸل بولۋى كەرەك جەنە ونى ۇيىقتاردان كەمٸندە 2 ساعات بۇرىن ٸشكەن جٶن.

8. ۇيىقتار الدىندا گادجەتتەردٸ پايدالانباڭىز. ەكران جارىعى مەلاتونيننٸڭ (ۇيقى گورمونىنىڭ) بٶلٸنۋٸن تەجەيدٸ.

ساپالى ۇيقى – ادام ٶمٸرٸنٸڭ تابيعي قاجەتتٸلٸگٸ. ول اعزانى قالپىنا كەلتٸرٸپ, مي مەن جٷرەك ساۋلىعىن نىعايتادى, ەموتسييالىق تەپە-تەڭدٸكتٸ ساقتايدى. ەگەر ۇيقى بۇزىلىستارى ۇزاققا سوزىلسا, ٶز بەتٸڭٸزشە ەمدەلۋگە تىرىسپاي, مامان دەرٸگەرمەن كەڭەسكەن جٶن.