2023 جىلى ەيەلدەرگە, بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸككە ارنالعان ەلەم بويىنشا عالامدىق يندەكستە قازاقستان ٶز پوزيتسيياسىن ايتارلىقتاي جوعالتتى. دجوردجتاۋن ينستيتۋتى ەكٸ جىلدا بٸر رەت جارييالايتىن بۇل زەرتتەۋدە ەلەم ەلدەرٸندەگٸ ينكليۋزيۆتٸلٸك, ەدٸلەتتٸلٸك جەنە قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸ باعالانادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اتالعان رەيتينگ قازاقستاننىڭ ەيەلدەر قاۋٸپسٸزدٸگٸ سالاسىندا ەلەۋلٸ پروبلەمالار بارىن كٶرسەتەدٸ.
"حالىقتىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جەنە سوت جٷيەسٸنە دەگەن سەنٸم دەڭگەيٸ" زەرتتەۋٸنە سەيكەس, بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە تەك 58,5% ەيەلدەر كٶشەدە جٷرگەندە ٶزٸن قاۋٸپسٸز سەزٸنەتٸندەرٸن ايتقان, بۇل كٶرسەتكٸش ەر ادامدارمەن سالىستىرعاندا ەلدەقايدا (70%) تٶمەن.
قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە قاراماستان, قازاقستانداعى ەيەلدەر بٸرقاتار سالالاردا كٶشباسشىلىق ورىندارعا يە. جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنت قىزداردىڭ سانى ەر ادامداردان باسىم: 2023/2024 وقۋ جىلىنىڭ باسىندا نەزٸك جاندىلار سانى 314,1 مىڭ بولسا, ال بوزبالار سانى 278,6 مىڭدى قۇرايدى. سونداي-اق جەكە كەسٸپكەرلەرلٸك تە ەيەلدەر باسىمدىققا يە: 914,3 مىڭ ەيەل جەنە 768,4 مىڭ ەر ازامات.
الايدا, وسى جەتٸستٸكتەرگە قاراماستان, ەيەلدەردٸڭ جالاقىسى ەرلەرگە قاراعاندا 25,7%-عا تٶمەن. ەيەلدەردٸڭ ورتاشا جالاقىسى 311,2 مىڭ تەڭگەنٸ قۇراسا, ال ەرلەردٸكٸ - 418,8 مىڭ تەڭگە. بۇل ەيەلدەردٸڭ, كٶبٸنەسە بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سيياقتى ماردىمسىز جالاقى تٶلەنەتٸن سالالاردا جۇمىس ٸستەيتٸندٸگٸمەن بايلانىستى.
ەلەمدە, ەيەلدەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ بويىنشا ەڭ ناشار جاعداي اۋعانستان مەن يەمەندە تٸركەلگەن: ولاردىڭ يندەكسٸ سەيكەسٸنشە 0,286 جەنە 0,287 قۇرايدى. بۇل كٶرسەتكٸشتەر ەلەمدٸك ورتاشا دەڭگەيدەن (0,68) ايتارلىقتاي تٶمەن. بۇل ەلدەردەگٸ جاعدايلارعا تٷرتكٸ مىنالار: انا ٶلٸمٸ دەڭگەيٸنٸڭ جوعارى بولۋى, بٸلٸم الۋعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸڭ تٶمەندٸگٸ جەنە جۇبى تاراپىنان زورلىق-زومبىلىقتىڭ ايتارلىقتاي ارتۋى.
ال دانييا, شۆەيتسارييا جەنە شۆەتسييا ەلدەرٸنٸڭ ەيەلدەرٸ – ەلەمدەگٸ ەڭ باقىتىسى. بۇل ەلدەردٸڭ رەيتينگٸدەگٸ يندەكسٸ 0,9-دان جوعار, ينكليۋزيۆتٸلٸك, قاۋٸپسٸزدٸك جەنە قۇقىقتىق كەمسٸتۋدٸڭ بولماۋى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدٸ كٶرۋگە بولادى.
