يزرايلدٸڭ بۇرىنعى بايلانىس مينيسترٸ ايۋب كارا جاقىندا Jewish News Syndicate (JNS) باسىلىمىندا قازاقستان مەن ەزەربايجاننىڭ «اۆراام كەلٸسٸمٸنە» قوسىلۋ ىقتيمالدىعىن سارالاپ, ەكٸ ەلدٸڭ يزرايل جەنە اقش-پەن ەرٸپتەستٸگٸن تەرەڭدەتۋگە مٷمكٸندٸگٸ زور ەكەنٸن جازدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اۆتوردىڭ پايىمىنشا, قازاقستان مەن ەزەربايجان مۇسىلمان حالقى باسىم بولعانىنا قاراماستان, يزرايلمەن اشىق ەرٸ بەلسەندٸ بايلانىس ورناتقان مەملەكەتتەر. سوڭعى جىلدارى اتالعان ەلدەردٸڭ يزرايلمەن قارىم-قاتىناسى ستراتەگييالىق دەڭگەيگە جەتٸپ, ىنتىماقتاستىق ەكونوميكالىق جەنە قورعانىس سالالارىنا دەيٸن كەڭەيگەن.
قازاقستاننىڭ يزرايلدەن اۋىل شارۋاشىلىعى مەن مەديتسينالىق يننوۆاتسييالار, سۋ تۇششىلاندىرۋ قۇرىلعىلارى جەنە زاماناۋي قارۋ-جاراق جٷيەلەرٸن الۋعا قىزىعۋشىلىعى زور. ەزەربايجان بولسا يزرايلمەن قورعانىس پەن بايلانىس سالاسىندا ەرەكشە تىعىز ەرٸپتەستٸك ورناتقان. قازٸر ەكٸ مەملەكەت تە يزرايلگە ەنەرگييا كٶزدەرٸن, اتاپ ايتقاندا, مۇناي مەن گاز جەتكٸزٸپ وتىر.
ايۋب كارانىڭ ايتۋىنشا, «اۆراام كەلٸسٸمٸنە» قوسىلۋ ارقىلى قازاقستان مەن ەزەربايجان تەحنولوگييالىق تۇرعىدا يزرايلمەن قاتار اقش-پەن دە تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ايماقتاعى ىقپالىن نىعايتا الادى.
ەسٸرەسە, ەكٸ ەلدٸڭ گەوساياسي ورنالاسۋى بۇل قادامنىڭ ستراتەگييالىق مەنٸن ارتتىرا تٷسەدٸ. ەزەربايجاننىڭ رەسەي مەن يران سەكٸلدٸ الىپ كٶرشٸلەرٸ بار, ال قازاقستان بولسا قىتاي مەن رەسەيدٸڭ اراسىندا ورنالاسقان جەنە يراننىڭ ىقپالىنان تىس ەمەس. ايماقتاعى وسى ٷش الپاۋىت دەرجاۆا شىعىس-باتىس ساۋدا جولدارىن باقىلاۋدا ۇستايدى. سوندىقتان ورتالىق ازييا ەلدەرٸ سىرتقى ساياساتتا كٶپۆەكتورلىق ۇستانىمدى باسشىلىققا العان.
اۆتوردىڭ باعالاۋىنشا, اتالعان كەلٸسٸمگە قوسىلۋ قازاقستان مەن ەزەربايجاننىڭ ايماقتاعى ۇستانىمىن كٷشەيتٸپ, رەسەي, قىتاي جەنە يران سەكٸلدٸ دەرجاۆالارعا قاتىستى پوزيتسيياسىن نىعايتۋعا جول اشادى.
ەزەربايجان ٷشٸن يرانمەن اراداعى شيەلەنٸستە سەس كٶرسەتەتٸن كٷشكە اينالۋى ىقتيمال. ٶيتكەنٸ تەگەران باكۋگە قارسى استىرتىن ەرەكەت جاساپ, ارمەنييانى قولداۋمەن قاتار, ەزەربايجانداعى ەۆرەي نىساندارىنا قاتىستى ەكسترەميستٸك جوسپارلار قۇرىپ كەلەدٸ دەگەن دەرەكتەر بار.
ال اقش تۇرعىسىنان ەزەربايجاننىڭ كەلٸسٸمگە قوسىلۋى يراندى تەجەيتٸن تەتٸكتەردٸڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن. سەبەبٸ, يران اۋماعىنداعى ەڭ ٸرٸ ەتنيكالىق ازشىلىق ەزەربايجان ۇلتىنىڭ ىقپالى ارقىلى ۆاشينگتون يرانعا قوسىمشا قىسىم جاساۋدىڭ مٷمكٸندٸگٸن يەلەنەدٸ.
قازاقستان تۋرالى سٶز قوزعاعاندا اۆتور ەلدٸڭ قىتاي مەن رەسەيگە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا مٷددەلٸ ەكەنٸنە نازار اۋدارعان. اقش جەنە يزرايلمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايۋى قازاقستاننىڭ ەۋروپاعا باعىتتالعان بالاما ەكسپورتتىق دەلٸزدەردٸ دامىتۋىنا ىقپال ەتەر ەدٸ.
سونىڭ ٸشٸندە كاسپيي ارقىلى ەزەربايجان اۋماعىمەن ٶتەتٸن «ورتا دەلٸز» جوباسى ماڭىزدى ورىن الادى. وسىلايشا, قازاقستان مەن ەزەربايجان ەۋروپالىق نارىققا رەسەيلٸك مۇنايدان بٶلەك ەنەرگەتيكالىق بالاما ۇسىنىپ, اقش-قا قىتايدىڭ ىقپالىنان تىس سيرەك كەزدەسەتٸن قۇندى مينەرالدىق رەسۋرستارعا جول اشا الادى.
كارا ماقالاسىندا تٷركٸلٸك ىنتىماقتاستىق مەسەلەسٸن دە ەرەكشە اتاپ ٶتكەن. 2023 جىلدان بەرٸ قازاقستان مەن ەزەربايجان تٷركٸتٸلدەس ەلدەر كواليتسيياسىن قۇرۋعا بەلسەنە كٸرٸستٸ. ورتاق تٸل, تاريح پەن مەدەنيەتكە نەگٸزدەلگەن بۇل بٸرلەستٸك تٷركييادان قىرعىزستانعا دەيٸنگٸ ايماقتى قامتيدى. ەكٸ ٸرٸ تٷركٸ مەملەكەتٸنٸڭ «اۆراام كەلٸسٸمٸنە» قوسىلۋى ايماقتاعى باسقا ەلدەرگە دە ٷلگٸ بولىپ, يزرايلدٸڭ مۇسىلمان ەلەمٸمەن بايلانىسىن نىعايتا تٷسەدٸ دەگەن بولجام بار.
قورىتىندىسىندا اۆتور قازاقستان مەن ەزەربايجاننىڭ كەلٸسٸمگە قوسىلۋىن «بارلىق تاراپ ۇتاتىن» ستراتەگييالىق قادام دەپ باعالايدى. يزرايل جاڭا ەرٸپتەستەر تابادى, اقش ەۋرازييادا سەنٸمدٸ سەرٸكتەستەرگە يە بولادى, ەۋروپا ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن نىعايتىپ, ايماقتاعى ەلدەر تەحنولوگييالىق جەنە ديپلوماتييالىق مٷمكٸندٸكتەرگە كەڭٸنەن قول جەتكٸزەدٸ. سوندىقتان اۆتور وسى مٷمكٸندٸكتٸ دەر كەزٸندە تيٸمدٸ پايدالانۋعا شاقىرادى.
