استانادا "ەزٸرەت قونعان تٷركٸستان" كونتسەرتٸ جوعارى دەڭگەيدە ٶتتٸ
كونتسەرتكە استانا قالاسى مەملەكەتتٸك فيلارمونيياسىنىڭ اكادەمييالىق سيمفونييالىق وركەسترٸ, كامەرالىق حورى, جەكە ورىنداۋشىلار جەنە پاۆلودار قالاسىنان ارنايى كەلگەن ۆوكالدىق كۆينتەت (ەنشٸلەر توبى) قاتىستى.
«حيكمەتتەر» سيمفونييالىق داستانى ۇلى بابامىزدىڭ «ديۋاني حيكمەت» كٸتابىن وقۋ بارىسىندا تۋعان تولعانىستاردا جەنە «مەڭگٸلٸك» داۋىس پەن سيمفونييالىق وركەسترگە ارنالعان شىعارمادا سازگەر ياساۋي ٸلٸمٸنٸڭ رۋحاني ماڭىزدىلىعىنا, تەرەڭدٸگٸنە كٶڭٸل بٶلٸنگەن. «ۋا, جاراتقان» داۋىس پەن وركەسترگە ارنالعان رومانستا جاراتقاننىڭ حاق ەكەندٸگٸن, كٷنەلارىنىڭ كەشۋٸن, جاۋاپتى كٷننٸڭ كەلەتٸندٸگٸ تۋرالى تولعانسا, «قوجا احمەت ياساۋي» تۋىندىسى اقىن جەنە سيمفونييالىق وركەسترگە ارنالعان. بەيت-سيمفونييادا اۆتور جەكە ورىنداۋشى رەتٸندە اقىندى تاڭدادى. سەبەبٸ ول ۇلى بابانىڭ ٶز بەينەسٸ ٸسپەتتەس. تىڭدارماندارعا ۇلى ۇستاز, اقىن ٶزٸ تٸل قاتىپ, حيكمەتتەرٸن حالقىنا ٶزٸ وقىپ تۇرعانداي ەسەر بەرەدٸ.
قازاقستاندا العاشقى رەت كەسٸبي مۋزىكا تٸلٸمەن حيكمەتتەردٸ ناسيحاتتايتىن شىعارماشىلىق كەش – قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ سوڭىندا قالعان تەلەگەي-تەڭٸز رۋحاني مۇراسىن جاڭعىرتۋدى ماقسات تۇتقان.
كەشتە ق.ا. ياساۋيدٸڭ حيكمەتتەرٸنە جازىلعان كٶپتەگەن شىعارمالار ورىندالدى. ولاردىڭ قاتارىندا دەستٷرلٸ ەنشٸلەردٸڭ - «ەي, سوپى», «راسۋلدىڭ ريزالىعى», پاۆلودار قالاسىنان كەلگەن ۆوكالدىق كۆينتەتتٸڭ - «سالاۋات», «اش, ەي مومىن كٶزٸڭدٸ» شىعارمالارى, قىلقوبىزبەن - «ديۋاني حيكمەت», بايانمەن– «ارىستانباب», «ابىز», سكريپكا اسپاپتارىمەن – «كٷي-تولعاۋ», داۋىس جەنە وركەسترمەن – «ۋا, جاراتقان», «مەڭگٸلٸك», وركەسترمەن - «سٷيٸنشٸ», «بالبال», داۋىس, فلەيتا جەنە حورمەن – «ياسسى», سيمفونييالىق داستان - «حيكمەتتەر», اقىن جەنە سيمفونييالىق وركەسترمەن – «قوجا احمەت ياسساۋي» شىعارمالارى بار.
– جۋىردا عانا ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ "ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى" ماقالاسىندا تٷركٸستان جايلى ەرەكشە توقتالعانى بەلگٸلٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ كٷنٸنە وراي ۇيىمداستىرىلعان كونتسەرتتە ٸزگٸلٸك پەن جاقسىلىققا جول سٸلتەپ, رۋحاني ۇستاز اتانعان تۇلعالار جايلى تولعانىمدار مەن ٶمٸر جولدارىن مۋزىكا ارقىلى دەرٸپتەۋ ماقسات ەتٸلگەن. ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ كومپوزيتور, اعايىندى ەبدٸنۇروۆتار كەسٸبي مۋزىكا مەن رۋحاني قۇندىلىققا باي حيكمەتتەردٸ ٷندەستٸرٸپ, جاڭاشا جۇمىس جاسادى. كەش اياسىندا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلىنىڭ تٷركٸستانعا جاساعان ساپارلارى مەن رۋحاني استانا جەنە قوجا احمەت ياساۋي مۇرالارى مەن قولجازبالارى جٶنٸندە كٶرمە دە ۇيىمداستىرىلدى. كٶرمەدە قولجازبالارمەن تانىسقان استانالىقتار ساحنادا تٷرلٸ اسپاپتار ٷنٸمەن حيكمەتتەر جايلى تىڭدادى, – دەدٸ "ەزٸرەت سۇلتان" مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى احمەتجانوۆ نۇربولات قادىرۇلى.
استانا كونتسەرت زالىنىڭ فويەسٸندە 1 جەلتوقسان – قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنت كٷنٸ مەرەكەسٸنە وراي ۇيىمداستىرىلعان «ەلباسى جەنە تٷركٸستان» كٶرمەگە قورىق-مۋزەي قورىنان 60-تان استام جەدٸگەر قويىلىپ, ٷش بٶلٸمگە توپتاستىرىلدى. كٶرمەنٸڭ بٸرٸنشٸ بٶلٸمٸندە ەلباسى ن.ە.نازارباەۆتىڭ 1985 جىلى قازاق سسر مينيسترلەر كابينەتٸنٸڭ باسشىسى, ەگەمەندٸ, تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ تۇسىنداعى, باۋىرلاس تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتەرٸ تۇرعىت وزال, سٷلەيمەن دەميرەل, احمەت سەزار, ابدۋللا گٷل, رەدجەپ تايىپ ەردوعان, ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ي.كاريموۆپەن, 2018 جىلعى تٷركٸستانداعى رەسمي ساپارلارىنان سىر شەرتەتٸن فوتوسۋرەتتەرٸ ەكسپوزيتسييادان ورىن الدى.
كٶرمەنٸڭ ەكٸنشٸ بٶلٸمٸندە ەۋليەلەردٸڭ سۇلتانى اتانعان قوجا احمەت ياساۋي مۇراسىنا ارنالادى. قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ ارتىندا قالعان باعا جەتپەس مۇرالارى حVٸٸٸ عاسىرعا تەن «ديۋاني حيكمەت» كٸتابىنىڭ قولجازبا جەنە باسپا نۇسقالارى, حٸح عاسىردا قايتا كٶشٸرٸلگەن «ريسوللە دەر ادابي تاريقات», «ناسابناما» شەجٸرەسٸ, ۇلى تۇلعانىڭ شەكٸرتتەرٸ س.باقىرعانيدٸڭ «ديۋان» قولجازبا ەڭبەگٸ, شەيح حۋدايداد تاش-مۋحاممەد ەل-بۋحاريدٸڭ «بۋستان ۋل مۋحيببيننٸڭ» تٷركٸ تٸلٸندە جازىلعان قولجازبا ەڭبەگٸ, ە.ناۋايدٸڭ «عازالدارى», سوفى اللاياردىڭ «مۋسليك ال-مۋتتاكين», «ەۋليەنٸڭ ٶسيەتتەرٸ» ەڭبەگٸ, قوجا حافيزدٸڭ «ديۋانى», يمام ماعرۋديدٸڭ «قيسسالارى», ەۋليە بيدەلدٸڭ «ديۋان» ەڭبەكتەرٸ قويىلدى.
كٶرمەنٸڭ ٷشٸنشٸ بٶلٸمٸندە تٷركٸستان ٶڭٸرٸندەگٸ كيەلٸ ورىندار مەن تاريحي ەسكەرتكٸشتەر جايىندا فوتوسۋرەتتەر كٶپشٸلٸك نازارىنا ۇسىنىلدى. قازٸرگٸ تاڭدا, 24000-نان اسا جەدٸگەرٸ بار "ەزٸرەت سۇلتان" مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۋزەيٸ قوجا احمەت ياساۋي مۇرالارىن ساقتاپ, جيناقتاپ كەلۋشٸلەرگە ٷزدٸكسٸز قىزمەت كٶرسەتۋمەن اينالىسادى.
ايتا كەتسەك, ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى مەن كٷنٸ كەشە عانا جارييالانعان «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسىندا التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىن, ەرتٸس پەن ەسٸلدٸڭ جاعاسىن مەكەندەپ, قاراتاۋدان ۇلىتاۋعا دەيٸنگٸ ۇلى دالانى جايلاعان ۇلتىمىزدىڭ ۇلىلىعىنا, بابالارىمىزدىڭ باتىرلىعىنا ەل تاعى دا بٸر مەرتە قانىقتى. ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسٸمدەرٸن حالىق جادىندا مەڭگٸ ساقتاۋ ارقىلى ۇلى بابامىز قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ رۋحاني مۇراسى مەن ٸلٸمٸن حالىق ساناسىندا جاڭعىرتىپ قانا قويماي, قارعا تامىرلى قازاقتىڭ عانا ەمەس تٷبٸ تٷركٸ دٷنيەسٸنٸڭ رۋحاني تاريحىنىڭ جاڭا بەتتەرٸن تانۋعا جول اشىلدى دەۋگە تولىق نەگٸز بار.
تٷركٸستاننىڭ رۋحاني ورتالىققا جەنە وبلىستىق مەرتەبەگە يە بولۋى قوجا احمەت ياساۋي ەسٸمٸمەن بايلانىستى ەكەندٸگٸ بەلگٸلٸ. ٶز زامانىندا-اق حالىقتىڭ ەرەكشە ٸلتيپاتىنا يە بولىپ, «ەۋليەلەر سۇلتانى» اتانعان, كەيٸنگٸ ۇرپاقتىڭ دا رۋحانييات ەلەمٸندەگٸ باعدارىن ايقىنداۋدا جەتەكشٸ رٶل اتقارعان قوجا احمەت ياساۋي ارتىنا باعا جەتپەس بايلىق, ٶشپەس مۇرا قالدىردى. اۋىزبٸرلٸگٸنە سىزات تٷسپەي, قانداي قيىن قىستاۋ جاعدايدا نيەت بٸرٸكتٸرە العان قازاق حالقىنىڭ تۇتاستىعى ياساۋي سٸلتەگەن تاتۋلىق, مەيٸرٸمدٸلٸك جولىنان باستاۋ الادى. ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆتىڭ «تٷركٸستاننان تاراعان اسا قۋاتتى رۋحاني سەۋلەمەن نۇرلانعان قوجا احمەت ياساۋي ورتالىق ازيياداعى ونىڭ ٸشٸندە قازاقستاندا دا, بارلىق تٷركٸ حالىقتارىنىڭ ۇلتتىق رۋحاني ٸلٸم جٷيەسٸن ٶرنەكتەپ بەردٸ» – دەۋٸ ەزٸرەتٸ سۇلتاننىڭ رۋحاني تۇلعاسىن ايقىنداي تٷسەدٸ.
ارىستانبابتىڭ وتىرارداعى كەسەنەسٸ مەن قوجا احمەت ياساۋيدٸڭ تٷركٸستانداعى كەسەنەلەرٸ – قازاقتىڭ ۇلتتىق رۋحانيياتىنىڭ اسا ماڭىزدى ورتالىقتارى. اتا جولىن ارداقتاعان ەۋليە بابالارىمىز دا «حاق راسۋلدىڭ سٷننەتٸن, قوجا احمەتتٸڭ مٸندەتٸن – ٶشٸرە كٶرمە جٷرەكتەن!» دەپ بٸزدەرگە اماناتتايدى.
قوجا احمەت ياساۋي جالپى تٷرٸكتٸك مەدەني جەنە دٷنيەتانىمدىق كەڭٸستٸكتەگٸ ٸشكٸ تۇتاستىقتى قالىپتاپ, يسلامدىق قۇندىلىقتارعا نەگٸزدەلگەن فيلوسوفييالىق-ەتيكالىق ار-وجدان ٸلٸمٸن جٷيەلەگەن رۋحاني تۇلعا.
Dalanews.kz
