«ەسكەري تٶڭكەرٸستٸڭ» ارتىندا گٷلەن تۇرعانى جايلى دەلەل جوق
2016 جىلدىڭ 16 شٸلدەسٸندە تٷركييادا «ەسكەري تٶڭكەرٸس» ورىن العان بولاتىن. «ەسكەري تٶڭكەرٸس» ورىن العان سەتتەن بٸرەر مينۋت ٶتكەن سوڭ, ەل پرەزيدەنتٸ رەجەپ تايىپ ەردوعان «تٶڭكەرٸستٸ گٷلەن ۇيىمداستىردى» دەپ مەلٸمدەمە جاساپ ٷلگەرگەن ەدٸ. تٶڭكەرٸستەن كەيٸن اينالدىرعان 4-5 كٷننٸڭ ٸشٸندە جٷزدەگەن مىڭ ادامدى جۇمىستان شىعارىپ, تۇتقىنداۋ وپەراتسيياسى باستالعان بولاتىن. الايدا, گٷلەن تاعىلعان ايىپتى «جالا» دەپ تاۋىپ, حالىقارالىق كوميسسييا قۇرۋعا شاقىرعان ەدٸ. اراعا 8 ايعا جۋىق ۋاقىت سالىپ, گەرمانييا, امەريكا, انگلييا مەملەكەتتەرٸ «ەسكەري تٶڭكەرٸسكە» بايلانىستى بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸ مەلٸمدەمە جاساپ, ارنايى پٸكٸر بٸلدٸردٸ. نەمٸس قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸ (BND) باسشىسى برۋنو كاحل تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنٸڭ ارتىندا گٷلەن تۇر دەگەنگە دەلەل جوقتىعىن ايتقان.
«Der Spiegel» http://www.spiegel.de/international/germany/german-intelligence-chief-bruno-kahl-interview-a-1139602.html جۋرنالىنا سۇحبات بەرگەن كاحل 15 شٸلدەدەگٸ تٶڭكەرٸس جاساۋعا ەرەكەتتٸڭ تٷركييادا مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەردٸ جۇمىستان قۋىپ, قارسىلاستاردى تٷرمەگە تىققان «تازالاۋ تولقىنى» ٷشٸن «بٸر سىلتاۋ» رەتٸندە قولدانىلعانىن ايتىپ, «تٶڭكەرٸس راسىندا جٷزەگە اسقان كٷننٸڭ ٶزٸندە قازٸر كٶرگەندەرٸمٸزدٸ كٶرەر ەدٸك, مٷمكٸن دەل وسىنداي تەرەڭدٸك پەن راديكالدى كەيٸپتە بولماس ەدٸ» دەدٸ.
تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنٸڭ ارتىندا فەتحۋللاھ گٷلەن تۇرعاندىعى جايلى دەلەل تابا الماعاندارىن ايتقان كاحل “تٷركييا كٶپ جاعىنان بٸزدٸ وسىعان كٶندٸرۋگە تىرىستى, الايدا دەگەندەرٸنە ەلٸ جەتە قويمادى” دەدٸ.
BND باسشىسى بۇدان بٶلەك گٷلەن جاماعاتىن تٷركييانىڭ راديكال يسلامشىل نە تەررورلىق ۇيىمعا جاتقىزۋىمەن كەلٸسپەيتٸنٸن, قوزعالىستى «زايىرلى بٸلٸم بەرۋ ٷشٸن ەڭبەك ەتٸپ جاتقان ازاماتتىق قوعام» رەتٸندە سيپاتتاعان.
«Der Spiegel» حابارىندا «Die Welt» جۋرناليسٸ دەنيز يۋجەلدٸڭ تۇتقىندالۋىمەن باستالعان ەرٸ رەفەرەندۋم ميتينگٸلەرٸنە رۇقسات ەتٸلمەۋٸمەن تەرەڭدەي تٷسكەن گەرمانييا مەن تٷركييا اراسىنداعى داعدارىسقا نازار اۋدارىپ, كاحلدىڭ ايتقاندارى سىرتقى ساياساتتا بومباداي ەسەر ەتەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار, انگلييا پارلامەنتٸ جانىنان قۇرىلعان كوميسسييا دا 70 بەتتەن تۇراتىن قۇجاتتا «ەسكەري تٶڭكەرٸستٸ» گٷلەننٸڭ جاساعانى جايلى ناقتى دەلەل جوق» ەكەنٸن الدىعا تارتادى. http://www.birgun.net/haber-detay/ingiltere-darbenin-gulenciler-tarafindan-gerceklestirildigine-dair-bilgi-yok-152585.html اقش بارلاۋ قىزمەتٸنٸڭ باسشىسى دەۆيد نۋنەستٸڭ Fox TV ارناسىنا http://washingtonhatti.com/2017/03/20/chair-of-house-intel-committee-nunes-i-havent-seen-any-evidence-gulen-involved-with-coup/ بەرگەن سۇحباتىندا دا دەل وسىنداي پٸكٸر بٸلدٸرگەن. 2016 جىلدىڭ 16 شٸلدە وقيعاسىنان كەيٸن تٷركييا بيلٸگٸ بٸردەن پرەزيدەنتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنە ٶتۋ ٷردٸسٸن باستادى. 16 سەۋٸر كٷنٸ اتا زاڭدى ٶزگەرتٸپ, پرەزيدەنتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنە ٶتۋگە بايلانىستى رەفەرەندۋم ٶتپەكشٸ. «ەسكەري تٶڭكەرٸستەن» كەيٸن 9 ايعا جۋىق ۋاقىت ٶتسە دە, ەلدە ەلٸ تٶتەنشە جاعداي ورناتىلعان. جۇمىستان شىعارىلعاندار سانى 115 457 ادامعا جەتكەن. ۇستالعاندار 82 113 بولسا, تۇتقىنعا الىنعاندار – 41 254 ادام. جۇمىسىنان ايىرىلعان عالىمدار سانى – 3843. جۇمىستان قۋىلعان سوت پەن پروكۋرورلار –195 ادام. جۇمىسى توقتاتىلعان باق سانى 195-كە جەتسە, 145 جۋرناليست قاماۋعا الىنعان.
ارمان باعىم
