باعا, تەڭگە جەنە مۇناي: قازاقستاننىڭ جٸٶ-سٸ نەلٸكتەن كٷرت ٶستٸ?

باعا, تەڭگە جەنە مۇناي: قازاقستاننىڭ جٸٶ-سٸ نەلٸكتەن كٷرت ٶستٸ?

حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ بولجامىنشا, 2026 جىلى قازاقستاننىڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 398 ملرد دوللارعا جەتۋٸ مٷمكٸن. بۇل 2025 جىلعى 306 ملرد دوللارمەن سالىستىرعاندا شامامەن 30 پايىزعا كٶپ. الايدا كٶرسەتكٸشتٸڭ كٷرت ٶسۋٸ ەل ەكونوميكاسىنداعى ناقتى ٶندٸرٸس كٶلەمٸ بٸر جىلدا ٷشتەن بٸرگە ارتتى دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.

Desht ساراپتاماسىندا قازاقستانداعى جان باسىنا شاققانداعى جٸٶ ٶسٸمٸنٸڭ قارقىنى ٶزٸمەن دەڭگەيلەس بٸرقاتار ەلدەن جوعارى ەكەنٸ ايتىلعان. مەسەلەن, 2025 جىلى تٷركييا, رەسەي جەنە بەلارۋس بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشا 17–19 پايىز ارالىعىندا ٶسٸم كٶرسەتكەن. گانا, مالاۆي جەنە گايتيدە ٶسٸم 29–35 پايىزعا جەتكەنٸمەن, ولاردىڭ جان باسىنا شاققانداعى جٸٶ كٶلەمٸ قازاقستانمەن سالىستىرعاندا 5–20 ەسە تٶمەن.

قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دوللارمەن ەسەپتەلگەن كٶلەمٸن ۇلعايتىپ وتىرعان ٷش نەگٸزگٸ فاكتور بار. ونىڭ بٸرٸنشٸسٸ – ناقتى ەكونوميكالىق ٶسٸم. حۆق 2026 جىلى قازاقستاننىڭ ناقتى جٸٶ-سٸ 4,4 پايىزعا ٶسەدٸ دەپ بولجايدى. ٷكٸمەتتٸڭ توعىز ايداعى دەرەگٸ بويىنشا, ەكونوميكالىق ٶسٸم 4,2 پايىزدى قۇراعان. دەگەنمەن بۇل كٶرسەتكٸش جالپى ٶسٸمنٸڭ از عانا بٶلٸگٸن تٷسٸندٸرەدٸ.

ەكٸنشٸ فاكتور – تەڭگەنٸڭ دوللارعا قاتىستى نىعايۋى. ەسەپكە سەيكەس, ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ باعامى 2025 جىلعى ورتاشا 522 تەڭگەدەن 2026 جىلى 484 تەڭگەگە دەيٸن نىعايعان. ەگەر جىل سوڭىنا دەيٸن قازٸرگٸ باعام ساقتالسا, دوللاردىڭ ورتاشا قۇنى 470 تەڭگەگە جۋىقتاۋى ىقتيمال. تەڭگە نىعايعان سايىن قازاقستاندا ٶندٸرٸلگەن تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلگەن قىزمەتتەردٸڭ دوللارمەن ەسەپتەلگەن قۇنى ارتا تٷسەدٸ.

نەگٸزگٸ ىقپال ەتۋشٸ فاكتور – باعانىڭ ٶسۋٸ. حۆق جٸٶ دەفلياتورىن, ياعني ەلدە ٶندٸرٸلگەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر باعاسىنىڭ جالپى ٶزگەرٸسٸن 15,6 پايىز دەڭگەيٸندە باعالاپ وتىر. ال العاشقى جارتىجىلدىقتاعى كٶرسەتكٸش 11,4 پايىز بولعان.

الدىن الا ەسەپ بويىنشا, قازاقستاننىڭ دوللارمەن ٶلشەنگەن جٸٶ ٶسٸمٸنٸڭ 56 پايىزى باعانىڭ قىمباتتاۋىنا, 28 پايىزى تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا, ال 16 پايىزى ناقتى ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ارتۋىنا تيەسٸلٸ.

دەمەك, 400 ملرد دوللارعا جۋىق كٶرسەتكٸش ەكونوميكانىڭ بٸر جىلدا 30 پايىزعا كەڭەيگەنٸن بٸلدٸرمەيدٸ. بۇل كٶبٸنە ٸشكٸ تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸڭ حالىقارالىق ۆاليۋتاداعى قۇنىنىڭ ٶسۋٸنەن قالىپتاسىپ وتىر. مۇناي باعاسىنىڭ بىلتىرعى باررەلٸنە شامامەن 70 دوللاردان قازٸرگٸ 114 دوللارعا دەيٸن كٶتەرٸلۋٸ دە نومينالدى كٶرسەتكٸشكە ەلەۋلٸ ەسەر ەتكەن. سوندىقتان شيكٸزات باعاسى نەمەسە ۆاليۋتا باعامى ٶزگەرسە, دوللارمەن ەسەپتەلەتٸن جٸٶ كٶلەمٸ دە ايتارلىقتاي قۇبىلۋى مٷمكٸن.