Halyqaralyq valiýta qorynyń boljamynsha, 2026 jyly Qazaqstannyń jalpy ishki ónimi 398 mlrd dollarǵa jetýi múmkin. Bul 2025 jylǵy 306 mlrd dollarmen salystyrǵanda shamamen 30 paiyzǵa kóp. Alaida kórsetkishtiń kúrt ósýi el ekonomikasyndaǵy naqty óndiris kólemi bir jylda úshten birge artty degendi bildirmeidi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Desht saraptamasynda Qazaqstandaǵy jan basyna shaqqandaǵy JIÓ ósiminiń qarqyny ózimen deńgeiles birqatar elden joǵary ekeni aitylǵan. Máselen, 2025 jyly Túrkiia, Resei jáne Belarýs bul kórsetkish boiynsha 17–19 paiyz aralyǵynda ósim kórsetken. Gana, Malavi jáne Gaitide ósim 29–35 paiyzǵa jetkenimen, olardyń jan basyna shaqqandaǵy JIÓ kólemi Qazaqstanmen salystyrǵanda 5–20 ese tómen.
Qazaqstan ekonomikasynyń dollarmen eseptelgen kólemin ulǵaityp otyrǵan úsh negizgi faktor bar. Onyń birinshisi – naqty ekonomikalyq ósim. HVQ 2026 jyly Qazaqstannyń naqty JIÓ-si 4,4 paiyzǵa ósedi dep boljaidy. Úkimettiń toǵyz aidaǵy deregi boiynsha, ekonomikalyq ósim 4,2 paiyzdy quraǵan. Degenmen bul kórsetkish jalpy ósimniń az ǵana bóligin túsindiredi.
Ekinshi faktor – teńgeniń dollarǵa qatysty nyǵaiýy. Esepke sáikes, ulttyq valiýtanyń baǵamy 2025 jylǵy ortasha 522 teńgeden 2026 jyly 484 teńgege deiin nyǵaiǵan. Eger jyl sońyna deiin qazirgi baǵam saqtalsa, dollardyń ortasha quny 470 teńgege jýyqtaýy yqtimal. Teńge nyǵaiǵan saiyn Qazaqstanda óndirilgen taýarlar men kórsetilgen qyzmetterdiń dollarmen eseptelgen quny arta túsedi.
Negizgi yqpal etýshi faktor – baǵanyń ósýi. HVQ JIÓ defliatoryn, iaǵni elde óndirilgen taýarlar men qyzmetter baǵasynyń jalpy ózgerisin 15,6 paiyz deńgeiinde baǵalap otyr. Al alǵashqy jartyjyldyqtaǵy kórsetkish 11,4 paiyz bolǵan.
Aldyn ala esep boiynsha, Qazaqstannyń dollarmen ólshengen JIÓ ósiminiń 56 paiyzy baǵanyń qymbattaýyna, 28 paiyzy teńgeniń nyǵaiýyna, al 16 paiyzy naqty óndiris kóleminiń artýyna tiesili.
Demek, 400 mlrd dollarǵa jýyq kórsetkish ekonomikanyń bir jylda 30 paiyzǵa keńeigenin bildirmeidi. Bul kóbine ishki taýarlar men qyzmetterdiń halyqaralyq valiýtadaǵy qunynyń ósýinen qalyptasyp otyr. Munai baǵasynyń byltyrǵy barreline shamamen 70 dollardan qazirgi 114 dollarǵa deiin kóterilýi de nominaldy kórsetkishke eleýli áser etken. Sondyqtan shikizat baǵasy nemese valiýta baǵamy ózgerse, dollarmen esepteletin JIÓ kólemi de aitarlyqtai qubylýy múmkin.
