اشىق حات: سوتتاعى سىبايلاستىققا توقتاۋ قاشان بولادى?
سايتىمىزدىڭ رەداكتسيياسىنا وقىرماندارىمىزدان تٷرلٸ حاتتار كەلٸپ تٷسۋدە. ولاردىڭ ٸشٸندە قازاقستانىڭ سوت جٷيەسٸندە وران العان كەيبٸر كەلەڭسٸز جايتتاردى مەڭزەيتٸندەرٸ بار.
جاقىندا رەداكتسييامىزعا الماتى وبلىسىنىڭ, رايىمبەك اۋدانىنىڭ تۇرعىنى نۇرعاسقاەۆ ايبول جاقىپۇلى مەن الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى زايناۋدينوۆ اليمجان ارۋپۇلىنىڭ حاتى كەلٸپ تٷستٸ.
وندا سوت پروتسەسسٸنٸڭ بٸراز بىلىعى باياندالىپتى. انىعىندا, سوت ورىنداۋشى مەن قۇزىرلى ورگان ٶكٸلدەرٸنٸڭ بارماق باستى, كٶز قىستىلىعى تۋرالى ايتىلادى.
«نۇر وتان» پارتيياسىنا,
قر مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ جەنە
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى
ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸ باسشىسى
قايرات پرەنشەنۇلى قوجامجاروۆقا,
قر باس پروكۋرورى جاقىپ قاجمانۇلى اسانوۆقا
اشىق حات
وقيعا قالاي ٶربٸدٸ? نۇرعاسقاەۆ ايبول جاقىپۇلى 2013 جىلى الماتى قالاسىندا ورنالاسقان «ارلان-فينانس» شاعىن نەسيە بەرۋشٸ ۇيىمىنان 3 ميليون 60 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە نيسيە العان. ول ٷشٸن الماتى قالاسى, الاتاۋ اۋدانى, قاراسۋ شاعىن اۋدانىندا ورنالاسقان 0,0814 گا جەر تەلٸمٸن كەپٸلگە قويادى.
كەيٸن بورىشكەر نەسيەنٸ ۋاقىتىلى تٶلەمەگەندٸكتەن, 2014 جىلى «ارلان-فينانس» كەپٸلدەگٸ جەر تەلٸمٸن ازامات داۋانوۆ بەرٸكجان مەشٸتبايۇلىنا 5 ميلليون 552 مىڭ 614 تەڭگە ساتىپ جٸبەرەدٸ. داۋ وسىدان باستالادى.
كەيٸن الاتاۋ اۋداندىق سوتى 2014 جىلى شەشٸم شىعارىپ, نۇرعاسقاەۆقا جەردٸ قايتارىپ بەرٸپ, ەسەسٸنە 5 ميلليون 552 مىڭ 614 تەڭگەنٸ تٶلەۋدٸ مٸندەتتەيدٸ.
2015 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا الاتاۋ اۋداندىق سوتىندا تاعى بٸر پروتسەسس بولىپ, وندا مەسەلە نۇرعاسقاەۆتىڭ پايداسىنا شەشٸلەدٸ.
ەندٸ, 2015 جىلدىڭ 25-اقپانىندا ازامات داۋانوۆ ب.م. الاتاۋ اۋداندىڭ ٸٸب-نا ارىق-شاعىم تٷسٸرٸپ, نۇرعاسقاەۆتىڭ الاياقتىق جاساعانىن ايتادى. اتالعان شاعىم بويىنشا قر قك 190 بابى, 4 بٶلٸم, 2 تارماعى بويىنشا №ەردر157512031001693 (03.03.2015 ج) قىلمىستىق ٸس قوزعالادى.
پوليتسييا تەرگەۋشٸسٸ ا.قاڭتارباەۆتىڭ بۇيرىعىمەن, نۇرعاسقاەۆقا ٸزدەۋ جاريريالانادى. الاتاۋ اۋداندىق ٸٸب-نىڭ قىلمىستىق ٸزدەۋ توبى نۇرعاسقاەۆ ايبولدى الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانى, جالاڭاش اۋلىنىڭ سەرٸكباەۆ كٶشەسٸندە ورنالاسقان № 49 ٷيدەن ۇستاپ, 30.07.2015ج پوليتسييا تەرگەۋٸنە تاپسىرادى. بۇل پوليتسييا لەيتەنانتى ساسانوۆ ك. راپورتىندا انىق كٶرسەتٸلگەن.
نۇرعاسقاەۆتىڭ ٸس-ەرەكەتٸندە قىلمىستىق سيپات جوقتىعىن انىقتاعان تەرگەۋشٸ, پوليتسييا كاپيتانى ا.قاڭتارباەۆ قر قپك 35 بابى, 1 بٶلٸمٸ, 2 تارماعىنا سەيكەس ٸستٸ توقتاتۋ تۋرالى شەشٸم شىعارادى.
ەسكەرە كەتەتٸن جايت – ارىزدانۋشى داۋانوۆ ب. ايىپتالۋشى نۇرعاسقاەۆتىڭ تۇرعىلىقتى مەكەن-جايىنان حاباردار بولادى.
الاتاۋ اۋداندىق سوتىنىڭ29.09.2015 جىلعى № 2-1912\2015 شەشٸمٸ بويىنشا جەكە سوت ورىنداۋشىسى قالي قۋانىش مىرزا 06.10.2015 جىلدان باستاپ ايىپتالۋشى نۇرعاسقاەۆتىڭ سوت شەشٸمٸن ورىنداۋ ٸسٸن قوزعايدى.
وسى جەردەن وقىرمانىمىز جسو قالي قۋانىشتىڭ ٸستٸ جٷرگٸزۋدەگٸ جٸبەرگەن ولقىلىقتارى تۋرالى باياندايدى.
ەۋەلٸ, ٸس قوزعالعان كٷننەن, ياعني 06.10.2015 جىلدان باستاپ, شەشٸم شىعارعان 5.12.2016 جىلعا دەيٸن قالي قۋانىش مىرزا بورىشكەر نۇرعاسقاەۆتىڭ تۇرعىلىقتى مەكەن-جايىن انىقتاي الماعان.
بٸر قىزىعى, 2016 جىلدىڭ قاراشا ايىندا سوت پروتسەسسٸ كەزٸندە بورىشكەر نۇرعاسقاەۆ ا. سوت تٶراعاسىنا حقكو-نان 25.11.2016 جىلى بەرٸلگەن مەكەن-جاي انىقتاماسىن تاپسىرعان. وندا ازامات نۇرعاسقاەۆتىڭ الماتى وبلىسى, رايىمبەك اۋدانى, جالاڭاش اۋىلى, سەرٸكباەۆ كٶشەسٸ 49-ٷيدە تٸركەلگەنٸ انىق كٶرسەتٸلگەن.
جسو قالي قۋانىش مىرزا نۇرعاسقاەۆتى شاقىرۋ ٷشٸن بارلىق حابارلامانى الماتى قالاسىندا ورنالاسقان بەيتانىس ادامدارعا (كٶرشٸسٸ رەتٸندە) جٸبەرٸپ وتىرعان.
2015 جىلدىڭ قازان ايىندا بورىشكەر نۇرعاسقاەۆ ٸرٸ جول كٶلٸك اپاتىنا ۇشىرايدى. بەل ومىرتقاسى 4 جەردەن شىتىناپ, وپەراتسييا جاسالادى. بۇنى راستايتىن مەديتسينالىق انىقتامالار دا بار.
جسو قالي ق. ٸستٸ ۋاقىتشا توقتاتپايدى. ال سوت ورىنداۋشىلار تۋرالى زاڭنىڭ 44-بابىندا, 6 بٶلٸمٸندە «بورىشكەر نەمەسە ايىپتالۋشى دەنساۋلىعى اسا اۋىر جاعدايدا بولسا, پروتسەسستٸ ۋاقىتشا توقتاتۋ كەرەكتٸگٸ» انىق جازىلعان.
سودان كەيٸن جسو قالي قۋانىش مىرزا بورىشكەر نۇرعاسقاەۆتى اتقارۋشى ٸسپەن تانىستىرماعان. سەبەبٸ, نۇرعاسقاەۆتىڭ مەكەن-جايىن انىقتاماعان.
بورىشكەر نۇرعاسقاەۆ الماتى قالاسى, الاتاۋ اۋدانى, قاراسۋ ىقشاماۋدانىنىڭ بالقۋراي كٶشەسٸندە ورنالاسقان №15 جەر ۋچاسكەسٸن زايناۋدينوۆ اليمجان ارۋپۇلىنا 2007 جىلى ٶزارا كەلٸسٸم بويىنشا 40 مىڭ اقش دوللارىنا باعالاپ, ساتقان. نۇرعاسقاەۆتىڭ جازىپ بەرگنەن قولحاتى بويىنشا, 12.01.2011 جىلى كەلٸسٸلگەن سومانى تولىق العان. ول جەرگە زايناۋدينوۆ ا. 2007 جىلدان باستاپ ٷي سالىپ, كوممۋنيكاتسييا جۇمىستارىن جٷرگٸزگەن, اۋلاسىن قورشاعان. كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن اتالعان مەكەن-جاي بويىنشا زايناۋدينوۆ اليمجان ٶز وتباسىمەن تۇرىپ جاتىر.
الايدا, زايناۋدينوۆتىڭ قۇجاتتارى دۇرىس بولماعاندىقتان, ەكەۋارا (زايناۋدينوۆ پەن نۇرعاسقاەۆتىڭ اراسىنداعى) كەلٸسٸم بويىنشا جەر ۋچاسكەسٸنٸڭ يەسٸ نۇرعاسقاەۆ بولىپ قالدى.
ال الاتاۋ اۋداندىق سوتىندا 12.05.2015 جىلى ٶتكەن پروتسەسس كەزٸندە زايناۋدينوۆ اليمجاننىڭ جەر ۋچاسكەسٸن ساتىپ العانى, ٷي تۇرعىزىپ, كوممۋنيكاتسييا جٷرگٸزگەنٸ تولىعىمەن انىقتالعان.
ازامات داۋانوۆ بەرٸكجاننىڭ رەسمي ٶكٸلٸ گراچەۆا س.ن. الماتى قالاسىندا مەملەكەتتٸك سوت ورىنداۋشى بولىپ قىزمەت ٸستەگەن ادام. بورىشكەر زايناۋدينوۆ ا. بٸرنەشە رەت داۋانوۆقا ۇسىنىس جاسايدى. جەر تەلٸمٸنٸڭ قۇجاتتارىن قايتارىپ بەرۋدٸ, جەردٸ جەنە ٷيدٸ زاڭداستىرىپ, وندا ورنالاسقان ٷيدٸ رەسمي باعالاۋ ارقىلى ساتىپ, داۋانوۆتىڭ اقشاسىن قايتارىپ بەرۋدٸ ۇسىنعان. بٸراق, داۋانوۆ كەلٸسپەگەن. بۇل ۇسىنىستى سوت ورىنداۋشىسىنىڭ كٶمەكشٸسٸنٸڭ الدىندا ايتقان.
12.12.2016 جىلى نۇرعاسقاەۆ جەتٸسۋ اۋداندىق سوتىنا ارىز بەرٸپ, داۋانوۆتان جەر ۋچاسكەسٸنٸڭ قۇجاتتارىن زاڭسىز ۇستاپ وتىرعانى ٷشٸن قايتارىپ بەرۋدٸ تالاپ ەتكەن. سوت شەشٸمٸ تالاپتى قاناعاتتاندىرىپ, داۋانوۆقا قۇجاتتاردى قايتارىپ بەرۋدٸ مٸندەتتەيدٸ. داۋانوۆ بەرٸكجان بۇل شەشٸمدٸ ورىنداماعان. نۇرعاسقاەۆ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى جسو-عا شاعىمدانا الماعان.
جسو قالي قۋانىش مىرزا اتالعان جەر ۋچاسكەسٸندە بٸرنەشە مەرتە بولعان, ونداعى سالىنعان ٷيدٸ ٶز كٶزٸمەن كٶرگەن.
سوت ورىنداۋشىلار تۋرالى زاڭنىڭ 73 بابىندا, 1 تارماعىندا «بورىشكەردٸڭ جىلجىمايتىن مٷلكٸن تەركٸلەۋدە زاڭداستىرىلماعان مٷلٸكتٸ انىقتاعان سوڭ, سوت ورىنداۋشىسى سوتقا تالاپ تٷسٸرٸپ, بورىشكەرگە مٷلٸكتٸ زاڭداستىرۋدى مٸندەتتەيدٸ. سودان كەيٸن بورىشكەرگە مٷلٸكتٸ ساتىپ, بورىشىن ٶتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرۋ كەرەكتٸگٸ» انىق جازىلعان.
ال 74-باپتىڭ 2-تارماعىندا «بورىشكەر سوت ورىنداۋشىنىڭ رۇقساتىمەن تەركٸلەنگەن مٷلٸكتٸ زاڭداستىرىپ ساتۋعا قۇقىلى» دەپ جازىلعان.
بورىشكەر نۇرعاسقاەۆ ايبول وتباسىن قۇرعان, بٸر بالاسى بار. سوت پروتسەسسٸندە ونىڭ ەيەلٸ مەن بالاسىنىڭ قۇقىعى ەسكەرٸلمەستەن, مٷلٸك تولىعىمەن داۋانوۆقا بەرٸلگەن. مۇندا نۇرعاسقاەۆتىڭ ەيەلٸ مەن بالاسىنىڭ ەنشٸسٸ بار ەكەنٸ, 55-زاڭنىڭ 8-تارماعىندا انىق كٶرسەتٸلگەن.
بورىشكەردٸڭ مٷلكٸن باعالاۋ تۋرالى 60-زاڭنىڭ 1 تارماعىندا «سوت ورىنداۋشى مٷلٸكتٸڭ بارلىق يەلەرٸن ەسكەرتۋگە مٸندەتتٸ جەنە ولارعا زاڭدى تٷردە مٷلٸكتٸ ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋٸ كەرەك» دەپ جازىلعان. بٸراق جسو قالي ق. بۇل ەرەجەنٸ دە ورىنداماعان.
ەندٸ بورىشكەردٸڭ مٷلكٸن باعالاۋعا توقتالايىق. 68 باپتىڭ 2-تارماعىندا «جسو-نىڭ مٷلٸكتٸ باعالاۋ تۋرالى شەشٸمٸنٸڭ كٶشٸرمەسٸ تاراپتارعا 1 كٷننٸڭ ٸشٸندە تاپسىرىلۋى كەرەك» دەپ جازىلعان. وسى باپتىڭ 3-تارماعىندا «تاراپتار باعالاۋ قورىتىندىسىمەن كەلٸسپەيتٸن بولسا, 10 كٷنٸنڭ ٸشٸندە سوتقا شاعىمدانۋعا قۇقىلى»دەپ جازىلعان.
قر ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنٸڭ 09.12.2010 جىلعى № 327 بۇيرىعىنا سەيكەس, بورىشكەردٸڭ مٷلكٸن باعالاۋ مەرزٸمٸ قورىتىندى شىعارىلعان كٷننٸن باستاپ, كەلٸسٸم جاسالعان كٷنگە دەيٸن 6 اي ٸشٸندە كٷشٸنە يە دەپ كٶرسەتٸلگەن.
جسو قالي ق. بورىشكەر نۇرعاسقاەۆتىڭ مٷلكٸن باعالاۋ ۋاقىتىن 6 ايدان اسىرىپ جٸبەرگەن. جسو قالي قۋانىشتىڭ بۇل شەشٸمٸ قانشالىقتى زاڭدى?
سٶيتٸپ, جسو قالي قۋانىش بورىشكەر نۇرعاسقاەۆتىڭ مٷلكٸن داۋانوۆقا بەرۋ تولىقتاي بەرۋ تۋرالى شەشٸم شىعارعان. ال داۋانوۆ جەر ۋچاسكەسٸن ونداعى ٷيمەن قوسا ازامات جامانبالانوۆ باتىرحان قوجاحمەتۇلىنا 18 ميلليون تەڭگەگە ساتىپ جٸبەرگەن. مۇنداعى داۋانوۆتىڭ زاڭدى تٷردە الاتىن اقشاسى – 5 ميلليون 552 مىڭ 614 تەڭگە. قالعان 12 447 386 تەڭگە كٸمنٸڭ قالتاسىنا كەتتٸ? بٸلمەيمٸز...
جوعارىداعى اتالعان فاكتٸلەرگە سەيكەس الاتاۋ اۋداندىق سوتى 2016 جىلدىڭ 5 جەلتوقسانىندا جسو قالي قۋانىشتىڭ شەشٸمدەرٸن زاڭسىز دەپ تاپقان.
2017 جىلدىڭ 14-ناۋرىزىندا الماتى قالالىق اپپەلياتسييالىق سوت كوللەگيياسى تٶراعا جولدىباەۆ س.ج., سوت سەيتوۆا س.ا. جەنە ابراحمەنوۆا ب.س ٸستٸ قايتا قاراپ, الاتاۋ اۋداندىق سوتىنىڭ 05.12.2016 ج شەشٸمٸن زاڭسىز دەپ شەشٸم قابىلدايدى.
بۇل جەردە اپپەلياتسييالىق سوت القاسى جەر ۋچاسكەسٸندە ورنالاسقان ٷيدٸ ەسەپكە الماستان, قر ازاماتى زايناۋدينوۆتىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىن ەسكەرمەستەن شەشٸم شىعارادى. بۇل جارتىلاي شەشٸم قانشالىقدى زاڭ شەڭبەرٸندە ورىندالدى?
بورىشكەر نۇرعاسقاەۆ ايبول مەن ازامات زايناۋدينوۆ اليمجان اپپەلياتسييالىق سوت القاسىنىڭ شەشٸمٸمەن كەلٸسپەي, جوعارعى سوتقا شاعىم تٷسٸرگەن. الايدا, 29.05.2017 جىلى جوعارعى سوتتان جاۋاپ كەلٸپ, شاعىمدى قابىلداۋدان باس تارتقان.
جوعارىداعى فاكتٸلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, بٸز, نۇرعاسقاەۆ ايبول (وتباسى) مەن زايناۋدينوۆ اليمجان جەنە وتباسى مٷشەلەرٸ قازاقستاننىڭ قۇزىرلى ورگاندارىنان, سونىڭ ٸشٸندە نۇر وتان پارتيياسىنان, قر سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەس اگەنتتٸگٸنٸڭ باسشىسى قايرات قوجامجاروۆ مىرزادان, قر باس پروكۋورى جاقىپ اسانوۆ مىرزادان اتالعان ٸسكە اراشا تٷسٸپ, مەسەلەنٸڭ اق قاراسىن ايىرىپ بەرۋدٸ سۇرايمىز.
مەن زايناۋدينوۆ اليمجان قر ٸشكٸ ٸستەر قىزمەتٸندە قىزمەت ەتٸپ, زەينەتكە شىققان اداممىن. نۇر وتان پارتيياسىنىڭ مٷشەسٸمٸن. زاڭدى سالىق تٶلەپ, قر كونستيتۋتسيياسىن بۇزباعان اداممىن. ەندٸ سوت جٷيەسٸندەگٸ بارماق باستى, كٶز قىستى ەرەكەتتەردٸڭ كۋەسٸ, كەرەك دەسەڭٸز ەدٸلەتسٸزدٸكتٸڭ قۇربانى بولىپ وتىرمىن. بٸز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى رەتٸندە سٸزدەردەن ەدٸل شەشٸم, اراشا كٷتەمٸز. سوتاعى سىبايلاستىققا توقتاۋ قاشان بولادى?
نۇرعاسقاەۆ ايبول جاقىپۇلى,
زايناۋدينوۆ اليمجان ارۋپۇلى
رەداكتسييادان:
بٸز اتالعان مەسەلەنٸ تولىق تىڭدادىق. ٸستٸڭ مەن-جايىنا ٷڭٸلدٸك. جوعارىداعى كەلتٸرٸلگەن مىسالداردى ەسكەرە وتىرىپ, ەۋەلٸ جەكە سوت ورىنداۋشى قالي قۋانىش مىرزاعا حابارلاستىق. ول كٸسٸ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى بٸزگە سۇحبات بەرۋدەن باس تارتتى. دەسە دە, بٸز قالي قۋانىش مىرزانىڭ جۇمىس كەڭسەسٸنە بارىپ, تٸكەلەي ٶزٸمەن جولىقتىق. قالي قۋانىش مىرزا بٸزدٸڭ سۇراقتارعا جازباشا جاۋاپ بەرۋگە كەلٸسٸپ, ەلەكتروندى پوشتاسىن بەردٸ. الايدا, ارادا بٸرنەشە كٷن ٶتسە دە, قالي قۋانىش مىرزادان جاۋاپ كەلمەدٸ. بٸز بٸرنەشە مەرتە جەكە تەلەفونىنا قوڭىراۋ شالدىق. جاۋاپ بولمادى. الداعى ۋاقىتتا قالي قۋانىش مىرزانىڭ اتالعان مەسەلەگە قاتىستى جاۋابىن بٸلۋگە تىرىسامىز.
ونان سوڭ, اپپەلياتسييالىق سوت القاسىنىڭ تٶراعاسى بولعان جولدىباەۆ س. مىرزاعا جولىعۋ ٷشٸن الماتى قالاسى, قازبەك بي كٶشەسٸندە ورنالاسقان الماتى قالالىق سوتىنا باردىق. جولدىباەۆ مىرزانىڭ حاتشىسى كەمشات جالباروۆا حانىممەن كەزدەستٸك. مەسەلەنٸ تٷسٸندٸرٸپ, شەشٸم شىعارعان سوت القاسىنىڭ تٶراعاسى جولدىباەۆ مىرزامەن پٸكٸرلەسۋگە تىرىستىق. الايدا, جالباروۆا كەمشات حانىم, سۋديا جولدىباەۆ مىرزانىڭ سۇحبات بەرۋدەن باس تارتقانىن جەتكٸزدٸ.
الداعى ۋاقىتتا بۇل ازاماتتاردىڭ جاۋابىن الۋعا تىرىسامىز.
Abai.kz
