ۋكراينا قازاقستان مۇنايىنىڭ 80 پايىزدان استامى ەكسپورتتالاتىن كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمى (كقك) تەرمينالى ماڭىنداعى مۇناي تانكەرلەرٸنە شابۋىل جاساۋدى توقتاتتى. بۇل تۋرالى Financial Times باسىلىمى دەرەككٶزدەرگە جەنە شابۋىلدار جٶنٸندەگٸ دەرەكتەرگە سٷيەنە وتىرىپ حابارلادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
باسىلىم مەلٸمەتٸنشە, ٶزگەرٸس اقش ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ دجەي دي ۆەنس پەن ۋكراينا پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير زەلەنسكييدٸڭ 31 شٸلدەدەگٸ تەلەفون ەڭگٸمەسٸنەن كەيٸن بولعان.
اقش-تىڭ الاڭداۋشىلىعى نەدە?
FT جازۋىنشا, ۆەنس زەلەنسكييدەن قازاقستاننان قۇبىر ارقىلى نوۆوروسسييسكٸدەگٸ كقك تەرمينالىنا جەتكٸزٸلەتٸن مۇنايدى تاسىمالدايتىن تانكەرلەرگە شابۋىلداردى توقتاتۋدى سۇراعان. بۇل تۋرالى ۋكراينالىق شەنەۋنٸكتەر مەن باسىلىمنىڭ ٶزگە دە دەرەككٶزدەرٸ مەلٸمدەگەن. ۆاشينگتون مۇنداي شابۋىلدار مۇناي نارىعىنداعى تۇراقسىزدىقتى كٷشەيتٸپ, امەريكالىق كومپانييالاردىڭ مٷددەسٸنە زييان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن دەپ الاڭداعان.
اقش ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸرٸ كقك-نى «قازاقستاننان ەۋروپاعا ەنەرگييا رەسۋرستارىن جەتكٸزەتٸن, رەسەيدەن تىس ماڭىزدى باعىت» دەپ اتاعان. ونىڭ ايتۋىنشا, اق ٷي ۋكراينادان قارا تەڭٸزدەگٸ رەسەيگە قاتىسى جوق كەمەلەرگە جەنە كقك ينفراقۇرىلىمىنا سوققى جاساماۋدى سۇراعان.
كيەۆ قانداي شارتقا كەلٸستٸ?
ۋكراينالىق شەنەۋنٸكتەردٸڭ ايتۋىنشا, كيەۆ كقك ينفراقۇرىلىمىنا جەنە رەسەيگە تيەسٸلٸ ەمەس كەمەلەرگە شابۋىل جاساماۋعا كەلٸسكەن. الايدا بۇل شارت ۋكراينالىق سانكتسييالار تٸزٸمٸنە ەنبەگەن ەرٸ رەسەي مۇنايىن نەمەسە ٶزگە دە رەسەيلٸك جٷكتەردٸ تاسىمالدامايتىن كەمەلەرگە قاتىستى قولدانىلادى.
«بٸز امەريكالىق سەرٸكتەستەرٸمٸزدٸڭ پٸكٸرٸنە ٶتە مۇقييات قارايمىز», – دەگەن جوعارى لاۋازىمدى ۋكراينالىق شەنەۋنٸك.
ونىڭ سٶزٸنشە, اقش-تىڭ ٶتٸنٸشٸنەن كەيٸن تيٸستٸ مەحانيزمدەر ەزٸرلەنگەن. سونىمەن قاتار كقك مەسەلەسٸ اقش پەن قازاقستان ٷكٸمەتتەرٸمەن جٷرگٸزٸلگەن كەلٸسسٶزدەردٸڭ تۇراقتى تاقىرىپتارىنىڭ بٸرٸ بولعان.
Patriot جٷيەلەرٸ كەلٸسسٶزدٸڭ ٶزەگٸنە اينالدى
FT دەرەككٶزٸ ۋكراينانىڭ اق ٷيدٸڭ ٶتٸنٸشٸنە كەلٸسۋٸنە Patriot ەۋە قورعانىس جٷيەلەرٸنە ارنالعان زىمىرانداردى ٶندٸرۋگە ليتسەنزييا الۋ مٷددەسٸ سەبەپ بولعانىن ايتادى. سونداي-اق كيەۆ قىس مەزگٸلٸنە دەيٸن بٸرنەشە جٷزدەگەن Patriot زىمىرانىن ساتىپ الۋعا ٷمٸتتەنەدٸ. ۋكراينا تاراپى رەسەيدٸڭ قىس كەزٸندە ەنەرگەتيكالىق جەنە ٶزگە دە ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدارعا ەۋە شابۋىلدارىن كٷشەيتۋٸ مٷمكٸن دەپ ەسەپتەيدٸ.
زەلەنسكييدٸڭ كەڭسەسٸ 31 شٸلدەدەگٸ ەڭگٸمەدە Patriot پەن ەۋە قورعانىسى جٷيەلەرٸ ۋكراينا ٷشٸن «ەڭ باستى باسىمدىق» بولعانىن مەلٸمدەگەن.
كقك جۇمىسىنا شابۋىلدار قالاي ەسەر ەتتٸ?
Financial Times مەلٸمەتٸنشە, ۋكراينا شابۋىلدارى مەن رەسەيدٸڭ ازوۆ تەڭٸزٸندەگٸ كەمە قاتىناسىنا قارسى وپەراتسييالارى بٸرنەشە رەت قازاقستان مۇنايىنىڭ نوۆوروسسييسك ارقىلى ەكسپورتىن ۋاقىتشا توقتاتۋعا مەجبٷرلەگەن. 17 شٸلدەدە كقك تەرمينالى ماڭىندا مۇناي تيەۋدٸ كٷتٸپ تۇرعان Exxon كومپانيياسى جالداعان تانكەر دە شابۋىلعا ۇشىراعان.
Kpler اناليتيكالىق كومپانيياسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, شٸلدە ايىندا كقك ارقىلى تەۋلٸگٸنە ورتا ەسەپپەن 1,3 ملن باررەل مۇناي جٶنەلتٸلگەن. بۇل ماۋسىممەن سالىستىرعاندا تەۋلٸگٸنە 300 مىڭ باررەلگە, ال مامىرمەن سالىستىرعاندا 600 مىڭ باررەلگە از.
امەريكالىق كومپانييالاردىڭ مٷددەسٸ
كقك جوباسى مەن قازاقستانداعى ٸرٸ مۇناي كەن ورىندارىندا امەريكالىق Chevron جەنە ExxonMobil كومپانييالارىنىڭ ٷلەسٸ بار. Chevron قازاقستانداعى ەڭ ٸرٸ تەڭٸز كەن ورنىنىڭ 50 پايىزىنا يەلٸك ەتەدٸ, ال ExxonMobil ٷلەسٸ – 25 پايىز.
شٸلدە ايىندا Chevron كومپانيياسىنىڭ باس ديرەكتورى مايك ۆيرت قۇبىردىڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن اقش جەنە باسقا ەلدەردٸڭ ٷكٸمەتتەرٸمەن بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن مەلٸمدەگەن.
جالپى جاعداي
ۋكراينانىڭ كقك-عا قاتىستى ەرەكەتتەرٸ رەسەيدٸڭ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىنا قارسى كەڭ اۋقىمدى ناۋقاننىڭ بٸر بٶلٸگٸ سانالادى. وسى وپەراتسييالار بارىسىندا رەسەيدٸڭ مۇناي ٶڭدەۋ قۋاتتارىنىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸ مەن مۇناي ەكسپورتىن قامتاماسىز ەتەتٸن بٸرقاتار نىساندار زاقىمدانعان.
