مەنٸڭ حالىق الدىنداعى پارىزىم»
ۇلتىمىزدا انتقا ادالدىقتى قاستەر تۇتادى. بۇل – وسىدان تۋرا 2 جىل بۇرىن جالپىۇلتتىق سايلاۋدا جەڭٸسكە جەتكەننەن كەيٸن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ يناۋگۋراتسييادا ايتقان سٶزٸ.
انت بەرۋ تۋرالى قر كونستيتۋتسيياسىنىڭ 42-بابىندا انىق كٶرسەتٸلگەن. ال سەرت دەگەنٸمٸز نە? ول – قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 20.03.2019 پرەزيدەنت مٸندەتٸن اتقارۋعا كٸرٸسكەن سەتٸنەن باستاپ حالىق الدىندا سٶيلەگەن سٶزٸ مەن بەرگەن ۋەدەسٸ, سايلاۋعا تٷسكەن سەتتەگٸ بايىپتى باعدارلاماسى.
وسى ەكٸ جىلدا انىق كٶز جەتكٸزگەن بٸر دٷنيە – توقاەۆتى يدەيانىڭ ادامى رەتٸندە تانىعانىمىز جەنە ول ٷشٸن باستى يدەيا – ەدٸلدٸك ەكەنٸن تٷيسٸندٸك. سايلاۋعا تٷسكەن باعدارلاماسى دا «ساباقتاستىق. ەدٸلدٸك. ٶرلەۋ» دەپ اتالعان بولاتىن. ەكٸ جىل بۇرىن انت بەرۋ رەسٸمٸندە ٷلكەن ون باعىتتى اتاپ ٶتتٸ. ال قازٸر سولاردى بٸرتٸندەپ جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ. مىسال ٷشٸن ايتار بولساق, العاشقى باعىتى – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ.
ەلەۋمەت
بٸرٸنشٸدەن, تۇرمىستى تٸكتەۋ ٷشٸن الدىمەن قارىزعا كٸرٸپ كەتكەن حالىقتىڭ مەسەلەسٸن شەشۋ قاجەتتٸگٸن تٷسٸندٸ. نەسيەنٸ كەشٸرۋ تۋرالى شەشٸمٸ 3 ملن. ادامدى قامتىدى. بۇل – حالىقتىڭ 16 پايىزى.
ەكٸنشٸدەن, پەداگوگتاردىڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرەمٸن دەگەن ۋەدەسٸن ورىنداپ, ونى ارنايى زاڭمەن بەكٸتتٸ. سول مەرتەبەسٸنە ساي مۇعالٸمدەردٸڭ جالاقىسى بيىلدىڭ ٶزٸندە 25%-كە ٶستٸ. ويلاپ كٶرٸڭٸز, بٸزدٸڭ ەلدە 500 مىڭنان استام مۇعالٸم مەن پەداگوگ بار. دەمەك توقاەۆتىڭ كەزەكتٸ شەشٸمٸ جارتى ميلليوننان استام وتباسىنىڭ كٸرٸسٸن ارتتىردى. 2023 جىلعا دەيٸن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالاقىسى 2,5 ەسەگە دەيٸن كٶبەيەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, تۇرمىسىڭدى تٷزەۋدٸڭ بٸردەن بٸر جولى – باسپانالى بولۋ. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى بىلتىر جىل سوڭىندا زەينەتاقى قورىنىڭ 700 مىڭ سالىمشىسى جيناعىن باسپانا الۋعا, ەمدەلۋگە جۇمساي الادى دەپ ۋەدە ەتكەن بولاتىن. بيىلعى 5 ايدىڭ ٶزٸندە 70 مىڭنان استام ادام وسى شەشٸمنٸڭ يگٸلٸگٸن كٶرگەن.
تٶر
تٸنشٸدەن, پرەزيدەنت جۋىردا «قولجەتٸمدٸ ەرٸ ساپالى ٷي سالۋدى جانداندىرۋ ٷشٸن قۇرىلىس كومپانييالارىمەن وففتەيك, ياعني, الدىن الا ساتىپ الۋ كەلٸسٸمٸن جاساۋ كەرەك.
سوعان سەيكەس تۇرعىن ٷيلەر «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنداعى باعامەن ساتىپ الىنادى. مۇنداي تەسٸل سىناق جوبالارى اياسىندا الدىن الا پىسىقتالدى. ەندٸ مۇنى بٷكٸل ەل بويىنشا جٷزەگە اسىرعان جٶن» دەپ اتاپ ٶتتٸ. ياعني, حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋ باعىتىندا جٷيەلٸ جۇمىستار اتقارىپ جاتقانىن بايقاۋعا بولادى.
ساياسات
پرەزيدەنتتٸڭ انت بەرۋ رەسٸمٸندە سٶيلەگەن سٶزٸ ونىڭ ساياسي رەفورما جاسايتىنىن بٸردەن اڭعارتتى. يناۋگۋراتسيياداعى سٶزٸ يدەولوگييالىق ستارت بولدى. ەلدەگٸ دەموكراتييالىق ٶزگەرٸستەردٸ قوعام بەلسەندٸلەرٸمەن بٸرگە تالقىلايتىن اشىق الاڭ – ۇلتتىق سەنٸم كەڭەسٸن دە دەل وسى 12 ماۋسىمدا ٶزٸ انت بەرگەن كٷنٸ قۇردى. ەكٸ جىلدىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق كەڭەستٸڭ ۇسىنىسىمەن 20-دان استام زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. ونىڭ جارتىسىنان كٶبٸ قابىلدانىپ, ناقتى جٷزەگە استى.
نەتيجەسٸندە:
- ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋ كەزٸندەگٸ پارتييا مٷشەلەرٸنٸڭ سانى ەكٸ ەسەگە دەيٸن ازايدى.
- بەيبٸت شەرۋ ٶتكٸزۋدٸڭ تەرتٸبٸ ٶزگەردٸ.
- پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييانىڭ قالىپتاسۋى.
- 2021 جىلدىڭ كٷزٸنەن باستاپ اۋىل ەكٸمدەرٸن حالىقتىڭ تٸكەلەي سايلاۋى.
- پارتييا تٸزٸمٸنٸڭ 30 پايىزى ەيەلدەر مەن جاستاردىڭ بولۋى مٸندەتتەلدٸ.
جاستاردىڭ كادرلىق رەزەرۆٸن قۇرۋ تۋرالى باستاماسىنان توقاەۆتىڭ تايازدىق پەن ساۋاتسىزدىققا جانى قاس ەكەنٸن اڭعارۋعا بولادى. ەلدە بٸلٸكتٸ دە, كەسٸبي جاس مامانداردىڭ نوپوتيزم ەمەس, مەريتوكراتييا قاعيداسىنا ساي ساتىلاپ ٶسكەنٸن قالايتىنىن اڭعارتتى.
«حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» كونتسەپتسيياسى كٷن ٶتكەن سايىن ٶزەكتٸ بولىپ كەلەدٸ. كەيدە قوعامدا پرەزيدەنتتٸ ۇساق-تٷيەككە ارالاسادى دەپ كٸنەلاپ جاتادى. الايدا ەلدەگٸ جاعدايدى تامىرشىداي دٶپ باسىپ وتىرعانى ونىڭ كەز كەلگەن مەسەلەگە سەرگەك ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. تۆيتتەر ارقىلى تاپسىرما بەرٸپ, ينستاگرام اككاۋنتىمەن ماڭىزدى شارالارىن ۇسىنىپ, ۆيرتۋالدى قابىلداۋ ٶتكٸزەتٸن باسشى ٶزٸ باستاپ حالىق ٷنٸنە قۇلاق اسىپ ٷلگٸ بوپ وتىرعان جوق پا.
رۋحانييات
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيلٸك باسىنا كەلۋٸ ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸ باياۋلاعان, سانكتسييالار تەكەتٸرەسٸ مەن ساۋدا سوعىسىنىڭ ٶرشٸگەن سەتٸمەن تۇسپا-تۇس كەلدٸ. بۇل سىرتقى ىقپال دەيتٸن بولساق, ەل ٸشٸندە دە تٷرلٸ سىناق كٶبەيٸپ كەتتٸ. اتىراۋداعى جۇمىسشىلاردىڭ جاپپاي تٶبەلەسٸ, ارىستاعى جارىلىس, قوردايداعى جانجال, ماقتارالداعى سۋ تاسقىنى, الماتىداعى ۇشاق اپاتى, ەلەمدەگٸ پاندەمييا...
وسى
اتالعان وقيعالاردىڭ بەرٸن رەتٸمەن, جٷيەلٸ تٷردە, سالقىنقاندىلىقپەن شەشٸپ كەلە جاتىر. تۋمىسىنان ەرۋديت توقاەۆ – اناليتيكالىق تەرەڭ ويلاۋ جٷيەسٸنە يە ەكەنٸن وسىنداي قيىن سەتتەردە انىق اڭعارتادى.
قانداي قيىن سەت بولسا دا ۇلتتى ۇيىستىرىپ, كٶش باستاي بٸلەدٸ. سوندىقتان دا شىعار قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تٶراعالىعى تابىستالعاندا قوعام وڭ باعالاپ, جاقسى قابىلدادى.
پرەزيدەنت توقاەۆ قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردٸ «قۋىرىپ» الاتىن مٷمكٸندٸگٸ بولسا دا سابىرلى قاسيەتتەن بٸر اينىعان ەمەس. سەبەبٸ ول – پوپۋليزمنەن اۋلاق, سٶزدەن گٶرٸ ٸسكە جاقىن باسشى. ديپلومات بولعاندىقتان ەربٸر مەسەلەنٸڭ كەلٸسٸممەن تٷيٸندەلٸپ, كونسەنسۋسپەن بٸتكەنٸن قالايدى جەنە سولاي قورىتىندى شىعارادى.
ەسەسٸنە ۇلتتىڭ رۋحاني كەمەلدەنۋٸنە ىقپال ەتەتٸن شەشٸمدەر قابىلدادى. تويدىڭ ەمەس, ويدىڭ اسىعى الشىسىنان تٷستٸ. ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا بٸر جىل بۇرىن قالعاندا ٶزٸ جيدەبايعا ساپارلاي بارىپ بەرگەن ۋەدەسٸن تولىق ورىندادى. كٶپ جىلدار بويى قاراۋسىز قالعان سەمەي قالاسىنا كٶڭٸل بٶلٸنٸپ, ەۋەجايىنان باستاپ اباي تۋعان توپىراق بٸر جاسارىپ قالدى دەسەك بولادى. ەلەمدٸك پاندەمييا كٷشەيٸپ تۇرسا دا ەل-فارابيدٸڭ مەرەيتويىن قاتار ٶتكٸزدٸ.
«جٷيەلٸ سٶز جٷيەسٸن تابادى, جٷيەسٸز سٶز يەسٸن تابادى», – دەيدٸ حالقىمىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ارتىق سٶيلەمەي, ۋەدە بەرسە ورىنداپ شىعاتىنى ونىڭ انتقا ادال, سەرتكە بەرٸك ەكەنٸن كٶرسەتٸپ كەلەدٸ.
جارقىن تٷسٸپبەكۇلى, ساياساتتانۋشى
