شوتلاندييانىڭ گلازگو قالاسىندا بۇۇ-نىڭ كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ بويىنشا سامميتٸ ٶتٸپ جاتىر. وعان پرەمەر-مينيستر اسقار مامين باستاعان ەكولوگييا مينيسترلٸگٸ, قوعام ٶكٸلدەرٸ مەن ساراپشىلار بار قازاقستاندىق دەلەگاتسييا قاتىسۋدا.
بۇل سامميتتٸ ەلەمدٸك باسپاسٶز ۇيىمدارى تاريحي سەتكە تەڭەۋدە. ال بٸرنەشە كٷن بۇرىن ۇلىبريتانييا ٷكٸمەت باسشىسى بوريس دجونسون گلازگوداعى كونفەرەنتسييانى «كٷللٸ ەلەم ٷشٸن ەلەۋلٸ سەت» دەپ اتادى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸمەن كٷرەس جەنە «كٶمٸرتەك بەيتاراپتىعى» مەسەلەلەرٸ ٶتە ماڭىزدى. قازاقستانداعى ەكولوگييالىق ۇيىمداردىڭ اسسوتسياتسييا باسشىسى ەلييا نازارباەۆانىڭ جيىنعا قاتىسۋى - وسىنىڭ دەلەلٸ.
«قازاقستان جەنە ورتا ازييا تۇرعىندارى ادام جەنە ونىڭ تۇرمىستاعى ٸس-ەرەكەتٸ ەكولوگيياعا قانشالىقتى ەسەر ەتەتٸنٸن جاقسى بٸلەمٸز. شيكٸزات ٶندٸرۋگە باعىتتالعان ەكونوميكانىڭ سالدارلارى بٸزگە جاقسى تانىس, - دەيدٸ ە. نازارباەۆا. – شٶل دالالاردىڭ ۇلعايۋى, ەرٸپ جاتقان مۇزدىقتار, اۋىز سۋدىڭ ازايۋى, زيياندى, قاۋٸپتٸ, ۋلى قوقىستار كٶلەمٸنٸڭ شەكتەن تىس ٶسۋٸ – بٸز وسىنداي مەسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىرمىز».
ەكووداق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تەۋەلسٸز حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە سٷيەنسەك, قازاقستان ەۆروپا مەن ورتا ازييا ەلدەرٸنٸڭ اراسىندا قورشاعان ورتانىڭ ورگانيكالىق زاتتارمەن لاستانۋى بويىنشا 2-ورىندا. قالالارداعى اتموسفەراداعى قاتتى بٶلشەكتەر ەۋرووداق ەلدەرٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەردەن بٸرنەشە ەسە كٶپ. ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸ بويىنشا, ەلدەگٸ 6 مىڭنان استام مەزگٸلسٸز ٶلٸمدەر لاس اۋانىڭ سەبەبٸنەن.
«بۇل كٷن تەرتٸبٸندەگٸ كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مەسەلە, - دەيدٸ ە. نازارباەۆا. – سوندىقتان قازاقستان جاسىل ەكونوميكاعا ٶتۋدٸڭ ايماقتىق باستاماسىن ۇسىنۋدا. سول ٷشٸن ەلٸمٸزدە ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸمەن بٸرگە حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگييالار جەنە ينۆەستيتسييالىق جوبالار ورتالىعى قۇرىلعان. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – تۇراقتى «جاسىل» بولاشاق ٷشٸن مەملەكەتتٸڭ, حالىقارالىق ۇيىمدار, قوعام مەن ٸرٸ بيزنەستٸڭ كٷشٸن بٸرٸكتٸرۋ».
ەلٸمٸزدە ويلاپ شىعارىلعان داعدارىسقا قارسى كونتسەپتسييا ەكولوگييالىق قاۋٸپتەردٸڭ الدىن الۋ, مونيتورينگ, اناليز, بولجام جاساۋعا ارنالعان بازالىق پلاتفورما بولماق. «ىنتىماقتاستىق بولماسا, ەكوگولوگييانى قۇتقارا الۋىمىز ەكٸتالاي. ورتا ازييا ەكوجٷيەسٸن قۇتقارۋ جوسپارىن كٶرشٸلەس ەلدەرمەن, حالىقارالىق ينستيتۋتتارمەن بٸرٸكپەي جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸن ەمەس», - دەپ تٷسٸندٸردٸ ەكولوگييالىق ۇيىمدار اسسوتسيياتسيياسىنىڭ باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا پارنيكتٸك گازداردىڭ شىعىندارىن ازايتۋ بويىنشا ۇلتتىق ساياساتتى جاڭارتۋ كٶزدەلۋدە. سونىمەن قاتار, ورتا ازييا ٶزگە دە مەملەكەتتەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ تاياۋ بولاشاققا جوسپارلارىمەن بٶلٸسپەك. بٸرٸككەن جەنە جوسپارلانعان ٸس-شارالاردىڭ ارقاسىندا پاريج كەلٸسٸمٸنٸڭ نەتيجەسٸندە كليمات پەن قورشاعان ورتا جاعدايى سەتتٸ داميدى دەگەن سەنٸم بار.
«ايماق ەلدەرٸن ورتا ازييالىق كليماتتىق حاب اياسىندا كليماتتى قۇتقارۋ ٷشٸن بٸرٸگۋگە شاقىرامىن. ورتاق ٷيٸمٸزدٸڭ تۇراقتى دامۋى ٷشٸن بٸر ماقساتقا جۇمىلۋ قاجەت», - دەيدٸ ە.نازارباەۆا.
كونفەرەنتسييانىڭ 26 جىلدىق تاريحىندا تۇڭعىش رەت ورتا ازييا ٶكٸلدەرٸ ورتاق ايماق رەتٸندە بٸرلەسكەن پوزيتسييامەن سٶز سٶيلەدٸ. سونداي-اق, ورتا ازييانىڭ ايماقتىق ەكولوگييالىق ورتالىعىنىڭ كٶمەگٸمەن بٸرلەسكەن ايماقتىق پاۆيلون ٶكٸلدەرٸ «جاسىل» ينۆەستيتسييالىق قاۋقارىن جەنە قارجىلاندىرۋ, تەحنولوگييالار جەنە ەكولوگييالىق ەكسپەرتيزا بويىنشا قاجەتتٸلٸكتەرٸ كٶرسەتٸلدٸ.
