استاناداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە الاش كٶسەمٸ ەليحان بٶكەيحاننىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «ەليحان بٶكەيحان جەنە تەۋەلسٸزدٸك مۇراتى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسييا باستالدى دەپ حابارلايدى BAQ.KZ تٸلشٸسٸ.
ايتا كەتەرلٸگٸ, ە.بٶكەيحاننىڭ مەرەيتويى يۋنەسكو كٶلەمٸندە تويلانىپ جاتىر. شارا ەكٸ كٷنگە جوسپارلانعان. مەرەيتويىدىڭ بٷگٸنگٸ باستاماسى رەتٸندە پلەنارلىق مەجٸلٸس بولدى. جيىن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان سىدىقوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ سٶزٸمەن باستالدى. ارى قاراي سەنات دەپۋتاتتارى مەن مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋەليەۆ, قازاقستاننىڭ يۋنەسكو-داعى ٶكٸلٸ مەن تٷركييا, جاپونييا ەلشٸلەرٸنٸڭ قۇتتىقتاۋلارىمەن جالعاسىن تاپتى.
كەلەسٸ كەزەكتە عالىمدار الاشقا قاتىستى الۋان تاقىرىپتى باياندامالارىن كٶپشٸلٸك نازارىنا ۇسىندى. سولاردىڭ قاتارىندا مٸنبەرگە شىققان الاش زەرتتەۋشٸسٸ, عالىم سۇلتان حان اققۇلى تىڭ اقپاراتتارىمەن بٶلٸستٸ.
بٸراز بۇرىن, سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ ە.بٶكەيحاننىڭ تاريحي تۇلعاسىن كٶرنەكٸلەندٸرۋ بويىنشا ٷكٸمەتكە جولداعان ساۋالىنا ۆيتسە-پرەمەر دەريعا نازارباەۆا جاۋاپ قايتارىپتى. وندا – استانا قالاسىنىڭ سول جاعالاۋىنا ورىن تەپكەن مەكتەپتەردٸڭ بٸرٸنە ەليحاننىڭ اتىن بەرۋ, ەكەرتكٸشٸن ورناتۋ جەنە ساياباق اشۋ مەسەلەسٸ بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن پىسىقتالۋدا دەلٸنگەن. مەسكەۋ قالاسىنداعى ە.بٶكەيحاننىڭ توپىراعىن استاناداعى ۇلتتىق پانتەونعا جەرلەۋدٸ پىسىقتاۋ جٶنٸندە سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەن مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنە تيٸستٸ تاپسىرمالار بەرٸلگەن. ە.بٶكەيحانوۆ تۋرالى فيلم تٷسٸرۋ, مەموريالدىق كەشەن ورناتۋ جەنە قاراعاندى قالاسىنىڭ ورتالىق كٶشەلەرٸنٸڭ بٸرٸنە تاريحي تۇلعانىڭ ەسٸمٸن بەرۋ جٶنٸندە مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸنە تيٸستٸ شارالار قابىلداۋعا بايلانىستى تاپسىرمالار بەرٸلٸپتٸ.
سونىمەن قاتار, ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا يۋنەسكو-نىڭ 38 سەسسيياسىندا ەليحان تۋرالى ارنايى قارار قابىلدانعان سوڭ, ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ باستاماسىمەن ەلدەگٸ الاشتانۋشى عالىمدار باس قوسىپ, مەرەيتوي ٶتكٸزۋگە بايلانىستى اقىلداسۋ جيىنىن ٶتكٸزٸپ, جوسپار بەلگٸلەگەن. سوعان وراي, ۇلتتىق بانك تاراپىنان ەليحاننىڭ پورترەتٸ سالىنعان مونەتا شىعارۋ, قازپوشتا تاراپىنان ماركا ەزٸرلەۋ ۇسىنىستارى ايتىلعان. بٷگٸندە پوشتا ماركاسى شىعارىلۋ ٷستٸندە ەكەن. ال, ۇلتتىق بانكتەن ەلٸ جاۋاپ جوق كٶرٸنەدٸ.
سونىمەن بٸرگە, الماتى قالاسىنداعى, قازاقستان تاريحىنداعى تۇڭعىش مەتروپوليتەنگە, الماتىداعى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە نەمەسە استاناداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ بٸرٸنە ەليحاننىڭ ەسٸمٸن بەرۋ جەنە ەليحان تۋرالى كٶپ سەريالى فيلم تٷسٸرۋ ۇسىنىستارى ايتىلىپتى. عالىم وسى ۇسىنىستاردى قازاقستاننىڭ يۋنەسكو, يسەسكو-نىڭ ٶكٸلدەرٸ مەن مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ ەسكەرسە دەگەن تٸلەگٸن بٸلدٸردٸ.
.jpg)
سول جاقتان بٸرٸنشٸ تۇرعان و.ەبدٸراحمانوۆ
بايانداما كەزٸندە, «اليحان بۋكەيحان تۆورەتس يستوريي» اتتى ورىس تٸلٸندەگٸ مونوگرافييانىڭ بٸرٸنشٸ تومىنىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ. تۇساۋ كەسەر رەسٸمٸنە بٶكەيحانوۆ ەۋلەتٸنٸڭ ۇرپاعى, ەليحاننىڭ جاقىن تۋىسى ورتاي ەبدٸراحمانوۆ اقساقال شاقىرىلدى. كٸتاپتى شىعارۋعا قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتكەن ەبدٸمەجيت سىدىقبەككە جەنە وسىدان بٸراز بۇرىن ٷش تٸلدە شىعىپ, تٷركييانىڭ گازي ۋنيۆەرسيتەتٸندە تۇساۋى كەسٸلگەن «ەليحان بٶكەيحان» اتتى كٸتاپتىڭ شىعۋىنا دەمەۋشٸلٸك جاساعان جەڭٸس تٷركييا مىرزاعا عالىم الاشتانۋشىلار مەن كٶپشٸلٸك اتىنان العىسىن بٸلدٸردٸ.
م.الماسبەك
فوتو: جاندوس راحىمبەكۇلى
