الماتىدا رەپرەسسييا قۇرباندارىن اقتاۋ جۇمىستارى تالقىلاندى

الماتىدا رەپرەسسييا قۇرباندارىن اقتاۋ جۇمىستارى تالقىلاندى
الماتى قالاسىنداعى قر ۇلتتىق كٸتاپحاناسىنىڭ كونفەرەنتس-زالىندا 2021 جىلدىڭ 29 مامىرىندا «1920-1950 جىلدارداعى ساياسي قۋعىن-سٷرگٸندەر. قايتارىلعان ەسٸمدەر» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.

الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ ۇيىمداستىرعان ٸس-شاراعا ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ جٶنٸندەگٸ قالالىق, رەسپۋبليكالىق كوميسسييانىڭ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, عالىمدار, الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ, قر پرەزيدەنتٸ مۇراعاتىنىڭ, رەسپۋبليكالىق ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەردٸڭ باسشىلارى قاتىستى.

الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى د. ەسدەۋلەتوۆ قۇتتىقتاۋ سٶزٸن سٶيلەپ, مەملەكەتتٸڭ دامۋىندا قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعى ماڭىزدى كەزەڭ بولعاندىقتان, وسى جىلدىڭ ەل ٷشٸن ەرەكشە مەنٸ بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ول, سونداي-اق, دٶڭگەلەك ٷستەلگە «الاش وردانىڭ» كٶرنەكتٸ قوعام قايراتكەرٸ م. تىنىشباەۆتىڭ ۇلى – شەيح-الي داۋلەت مۇحامەدجانۇلىنىڭ شاقىرىلعانىن, 1993 جىلى قازاقستاندا «جاپپاي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» قر زاڭى قابىلدانعانىن, 1997 جىلى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ ن. ە. نازارباەۆتىڭ شەشٸمٸمەن 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن جەنە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸ بولىپ جارييالانعانىن اتاپ ٶتتٸ.

ودان كەيٸن ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ جٶنٸندەگٸ قالالىق كوميسسييا تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ب. جانعۇتتين سٶز سٶيلەدٸ, ول قازٸرگٸ كەزدە مەملەكەت باسشىسى ق. توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييا قۇرىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.

وسىعان بايلانىستى قالالىق كوميسسييا قۇرىلدى, ولاردىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ 20-50 جىلدارداعى ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن تولىعىمەن زاڭ جەنە ساياسي اقتاۋ بولىپ تابىلادى.

ونىڭ ايتۋىنشا, كوميسسييانىڭ الدىندا كٶپ ەڭبەكتٸ تالاپ ەتەتٸن جۇمىس تۇر, كوميسسييا قۇرامىندا 51 ادام جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ ٸشٸندە ساراپشىلاردىڭ 70%-ى عىلىمي دەرەجەگە, ال 20%-ى ماگيستر دەرەجەسٸنە يە. بۇل ٶتە كەسٸبي قۇرام, بۇل زەرتتەۋ جۇمىسىندا ٶتە ماڭىزدى.

دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا م. تىنىشباەۆتىڭ ۇلى – 90 جاستاعى اقساقال شەيح-الي داۋلەت مۇحامەدجانۇلى سٶز سٶيلەپ, ٶزٸنٸڭ ەكەسٸ, ٷرەيمەن ٶتكەن بالالىق شاعى, سول قيىن جىلدار, قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان «الاش وردا» كٶشباسشىلارى تۋرالى ەڭگٸمەلەدٸ.

ودان كەيٸن قر جازۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى ۇ. ەسدەۋلەت سٶز سٶيلەدٸ. سول قايعىلى وقيعالار تۋرالى ەستەلٸكتەردٸ ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتكەن ول جاستاردى تاريحتى زەردەلەۋگە جەنە ٶز ەلٸن سٷيۋگە شاقىردى.

ٸس-شارادا قر پرەزيدەنتٸ مۇراعاتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ك. ەلٸمعازينوۆ سٶز سٶيلەپ, مۇراعات ماتەريالدارىمەن جۇمىس ەدٸستەمەسٸ, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق كوميسسييانىڭ اعىمداعى كەزەڭدەگٸ جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى ايتىپ بەردٸ.

سونداي-اق, بەلگٸلٸ عالىم پروفەسسور, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ح. ەبجانوۆ سٶز سٶيلەپ, الاش وردا كٶشباسشىلارى ە. بٶكەيحانوۆتىڭ, ا. بايتۇرسىنوۆتىڭ, م. تىنىشباەۆتىڭ قايعىلى تاعدىرلارى, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن اقتاۋ جٶنٸندەگٸ قالالىق جەنە رەسپۋبليكالىق كوميسسييانىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتتى.

«دٶڭگەلەك ٷستەل» جۇمىسىنا ب. قابدۋشەۆ, ش. زابيح, ز. تٶلەنوۆا, ر. كەمشات, م. گۋبايدۋللينا, گ. نۇرباتىروۆا, ا. ٶتەعاليەۆا سيياقتى قالالىق كوميسسييا ٶكٸلدەرٸ, 20-50 جىلدارداعى قۋعىن-سٷرگٸننٸڭ نەگٸزگٸ كەزەڭدەرٸ, حالىقتاردى دەپورتاتسييالاۋ, قازاق زييالىلارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ج. دوسمۇحامەدوۆ, ت. جٷرگەنوۆ, و. جاندوسوۆ, زەرتتەۋ جەنە مۇراعات جۇمىستارى تۋرالى ەڭگٸمەلەگەن ك. ماتىجانوۆ, س. بورباسوۆ سيياقتى عالىمدار قاتىستى.