الماتى وبلىسىندا ٶڭٸر باسشىسى مارات سۇلتانعازيەۆتٸڭ تٶراعالىعىمەن جەر رەسۋرستارىن تيٸمدٸ پايدالانۋ جەنە زاڭسىزدىقتاردىڭ الدىن الۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلانعان كەڭەس ٶتتٸ. جيىندا وبلىستا پايدالانىلماي جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸ, پايدالى قازبالاردى زاڭسىز ٶندٸرۋ فاكتٸلەرٸ, سونداي-اق مەملەكەتتٸك تاپسىرمالاردىڭ فورمالدى ورىندالۋى نەگٸزگٸ كٷن تەرتٸبٸنە شىعارىلدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى امانجول ەبدٸراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2022–2025 جىلدار ارالىعىندا الماتى وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جالپى كٶلەمٸ 1,26 ملن گەكتار پايدالانىلماي جاتقان جەر انىقتالعان. ونىڭ ٸشٸندە:
- 517,2 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارىلعان;
- 2025 جىلدىڭ ٶزٸندە 91,1 مىڭ گەكتار جەر قايتا الىنعان.
قازٸرگٸ تاڭدا 323 مىڭ گەكتار جەر قايتادان اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگٸزٸلگەن. سونىمەن قاتار:
- 9,4 مىڭ گەكتار جەر بويىنشا سوت ٶندٸرٸسٸ جٷرٸپ جاتىر;
- 2,1 مىڭ گەكتار جەر يەسٸز مٷلٸك رەتٸندە تٸركەلگەن;
- 272,6 مىڭ گەكتارعا قاتىستى جەر سالىعىن ارتتىرۋ جٶنٸندە ۇيعارىمدار بەرٸلگەن.
سونداي-اق سەنٸمسٸز جەر پايدالانۋشىلارمەن كەلٸسٸمشارتتاردى بۇزۋ ماقساتىندا 1 059 جەر ۋچاسكەسٸنە (136 مىڭ گەكتار) قاتىستى قۇجاتتار ەزٸرلەنٸپ جاتقانى حابارلاندى.
«بٸزدٸڭ مٸندەت – جەردٸ قايتارۋ عانا ەمەس, ونى ناقتى ەكونوميكاعا ەنگٸزۋ. بيىل قوسىمشا 40 مىڭ گەكتار جەردٸ مەملەكەتكە قايتارۋدى, بەس ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ٸسكە اسىرۋدى جەنە الماتى ماڭىندا ٷش يندۋسترييالىق ايماق قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەدٸ امانجول ەبدٸراحمانوۆ.
مەملەكەت مەنشٸگٸنە ٶتكەن جەرلەردٸڭ 322,9 مىڭ گەكتارى قايتا اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگٸزٸلگەن. ونىڭ ٸشٸندە:
- 165,9 مىڭ گەكتار – كونكۋرس ارقىلى ٷلەستٸرٸلگەن;
- 138,5 مىڭ گەكتار – جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ مال جايۋىنا بەرٸلگەن;
- 18,5 مىڭ گەكتار – ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا باعىتتالعان.
2025 جىلى بٸرقاتار اۋداندار مەن قوناەۆ قالاسىندا سەۋلەت جەنە جەر زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىنا تالداۋ جٷرگٸزٸلگەن. نەتيجەسٸندە جەر ۋچاسكەلەرٸن بەرۋ كەزٸندە جەنە ولاردىڭ ماقساتتى باعىتىن باس جوسپارعا قايشى ٶزگەرتۋ دەرەكتەرٸ انىقتالعان.
الدىن الۋ شارالارى رەتٸندە ۆەدومستۆوارالىق ٶزارا ٸس-قيمىل تەتٸكتەرٸ بەكٸتٸلٸپ, مونيتورينگ كٷشەيتٸلدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە 2025 جىلى زاڭبۇزۋشىلىقتار سانى الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا ازايعان.
كەڭەستە جەر قويناۋىن پايدالانۋ مەسەلەسٸنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. كەسٸپكەرلٸك جەنە يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگٷل ماناسباەۆانىڭ مەلٸمەتٸنشە, الماتى وبلىسىندا شامامەن 296 كارەر جۇمىس ٸستەيدٸ. ٶڭٸردٸڭ شيكٸزات قورى وبلىس پەن الماتى قالاسىنىڭ قاجەتتٸلٸگٸن تولىق قامتاماسىز ەتەدٸ.
«2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پايدالى قازبا ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 13 پايىزعا ارتتى. ال 2025 جىلى بيۋدجەتكە تٷسكەن تٷسٸم 18,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى», – دەدٸ ايگٷل ماناسباەۆا.
الايدا زاڭسىز ٶندٸرۋ مەسەلەسٸ ەلٸ دە ٶزەكتٸ. 2025 جىلى:
- 18 زاڭسىز ٶندٸرۋ فاكتٸسٸ انىقتالعان;
- الدىن الا ەسەپ بويىنشا 15,1 ملرد تەڭگە شىعىن كەلتٸرٸلگەن;
- اتالعان دەرەكتەر بويىنشا قىلمىستىق ٸستەر قوزعالعان.
ەسٸرەسە ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىنداعى بٸر اۋىلدىق وكرۋگتە بٸر جەر ۋچاسكەسٸندە زاڭسىز قازبا ٶندٸرۋ دەرەگٸ جىل باسىنان بەرٸ 25 رەت قايتالانعان.
كەڭەستٸ قورىتىندىلاعان وبلىس ەكٸمٸ مارات سۇلتانعازيەۆ بۇرىن بەرٸلگەن تاپسىرمالاردىڭ تولىق ورىندالماعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«جەر مەن جەر قويناۋىن زاڭسىز پايدالانۋ ەكونوميكاعا دا, ەكولوگيياعا دا تٸكەلەي زييان كەلتٸرەدٸ. سوندىقتان بارلىق تاپسىرمالار فورمالدى ەمەس, ناقتى ەرٸ تولىق ورىندالۋى تيٸس. زاڭسىز شەشٸمدەر جويىلىپ, جەر مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارىلۋى قاجەت», – دەدٸ ٶڭٸر باسشىسى.
سونىمەن قاتار ەكٸم جەردٸ قايتارۋ بويىنشا سوت جۇمىستارىن جەنە تەكسەرٸستەردٸ كٷشەيتۋدٸ, اۋماقتاردى فۋنكتسيونالدىق ماقساتتارىنا قاراي ناقتى بٶلٸپ جوسپارلاۋدى, ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارلاۋ جوبالارىن اياقتاۋدى جەنە الماتى اگلومەراتسيياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن بٶلشەكتەۋ تەجٸريبەسٸن توقتاتۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق زاڭسىز قازبا ٶندٸرۋ ورىندارىنا باقىلاۋ بەكەتتەرٸن ورناتۋ جەنە ۆەدومستۆوارالىق ٶزارا ٸس-قيمىلدى كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
