الماتى وبلىسىندا ءوڭىر باسشىسى مارات سۇلتانعازييەۆتىڭ توراعالىعىمەن جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە زاڭسىزدىقتاردىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان كەڭەس ءوتتى. جيىندا وبلىستا پايدالانىلماي جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرى، پايدالى قازبالاردى زاڭسىز ءوندىرۋ فاكتىلەرى، سونداي-اق مەملەكەتتىك تاپسىرمالاردىڭ فورمالدى ورىندالۋى نەگىزگى كۇن تارتىبىنە شىعارىلدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى امانجول ءابدىراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا، 2022–2025 جىلدار ارالىعىندا الماتى وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جالپى كولەمى 1،26 ملن گەكتار پايدالانىلماي جاتقان جەر انىقتالعان. ونىڭ ىشىندە:
- 517،2 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعان؛
- 2025 جىلدىڭ وزىندە 91،1 مىڭ گەكتار جەر قايتا الىنعان.
قازىرگى تاڭدا 323 مىڭ گەكتار جەر قايتادان اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگىزىلگەن. سونىمەن قاتار:
- 9،4 مىڭ گەكتار جەر بويىنشا سوت ءوندىرىسى ءجۇرىپ جاتىر؛
- 2،1 مىڭ گەكتار جەر يەسىز مۇلىك رەتىندە تىركەلگەن؛
- 272،6 مىڭ گەكتارعا قاتىستى جەر سالىعىن ارتتىرۋ جونىندە ۇيعارىمدار بەرىلگەن.
سونداي-اق سەنىمسىز جەر پايدالانۋشىلارمەن كەلىسىمشارتتاردى بۇزۋ ماقساتىندا 1 059 جەر ۋچاسكەسىنە (136 مىڭ گەكتار) قاتىستى قۇجاتتار ازىرلەنىپ جاتقانى حابارلاندى.
«ءبىزدىڭ مىندەت – جەردى قايتارۋ عانا ەمەس، ونى ناقتى ەكونوميكاعا ەنگىزۋ. بيىل قوسىمشا 40 مىڭ گەكتار جەردى مەملەكەتكە قايتارۋدى، بەس ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ىسكە اسىرۋدى جانە الماتى ماڭىندا ءۇش يندۋستريالىق ايماق قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز»، – دەدى امانجول ءابدىراحمانوۆ.
مەملەكەت مەنشىگىنە وتكەن جەرلەردىڭ 322،9 مىڭ گەكتارى قايتا اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە:
- 165،9 مىڭ گەكتار – كونكۋرس ارقىلى ۇلەستىرىلگەن؛
- 138،5 مىڭ گەكتار – جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ مال جايۋىنا بەرىلگەن؛
- 18،5 مىڭ گەكتار – ينۆەستيسيالىق جوبالارعا باعىتتالعان.
2025 جىلى ءبىرقاتار اۋداندار مەن قونايەۆ قالاسىندا ساۋلەت جانە جەر زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىنا تالداۋ جۇرگىزىلگەن. ناتيجەسىندە جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋ كەزىندە جانە ولاردىڭ ماقساتتى باعىتىن باس جوسپارعا قايشى وزگەرتۋ دەرەكتەرى انىقتالعان.
الدىن الۋ شارالارى رەتىندە ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل تەتىكتەرى بەكىتىلىپ، مونيتورينگ كۇشەيتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 2025 جىلى زاڭبۇزۋشىلىقتار سانى الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا ازايعان.
كەڭەستە جەر قويناۋىن پايدالانۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل ماناسبايەۆانىڭ مالىمەتىنشە، الماتى وبلىسىندا شامامەن 296 كارەر جۇمىس ىستەيدى. ءوڭىردىڭ شيكىزات قورى وبلىس پەن الماتى قالاسىنىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى.
«2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پايدالى قازبا ءوندىرۋ كولەمى 13 پايىزعا ارتتى. ال 2025 جىلى بيۋدجەتكە تۇسكەن ءتۇسىم 18،2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى»، – دەدى ايگۇل ماناسبايەۆا.
الايدا زاڭسىز ءوندىرۋ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى. 2025 جىلى:
- 18 زاڭسىز ءوندىرۋ فاكتىسى انىقتالعان؛
- الدىن الا ەسەپ بويىنشا 15،1 ملرد تەڭگە شىعىن كەلتىرىلگەن؛
- اتالعان دەرەكتەر بويىنشا قىلمىستىق ىستەر قوزعالعان.
اسىرەسە ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى ءبىر اۋىلدىق وكرۋگتە ءبىر جەر ۋچاسكەسىندە زاڭسىز قازبا ءوندىرۋ دەرەگى جىل باسىنان بەرى 25 رەت قايتالانعان.
كەڭەستى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى مارات سۇلتانعازييەۆ بۇرىن بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ تولىق ورىندالماعانىن اتاپ ءوتتى.
«جەر مەن جەر قويناۋىن زاڭسىز پايدالانۋ ەكونوميكاعا دا، ەكولوگياعا دا تىكەلەي زيان كەلتىرەدى. سوندىقتان بارلىق تاپسىرمالار فورمالدى ەمەس، ناقتى ءارى تولىق ورىندالۋى ءتيىس. زاڭسىز شەشىمدەر جويىلىپ، جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلۋى قاجەت»، – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
سونىمەن قاتار اكىم جەردى قايتارۋ بويىنشا سوت جۇمىستارىن جانە تەكسەرىستەردى كۇشەيتۋدى، اۋماقتاردى فۋنكسيونالدىق ماقساتتارىنا قاراي ناقتى ءبولىپ جوسپارلاۋدى، ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلاۋ جوبالارىن اياقتاۋدى جانە الماتى اگلومەراسياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن بولشەكتەۋ تاجىريبەسىن توقتاتۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق زاڭسىز قازبا ءوندىرۋ ورىندارىنا باقىلاۋ بەكەتتەرىن ورناتۋ جانە ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
