الماتى وبلىسىندا الما ٶسٸرۋ جەنە ودان تٷرلٸ ٶنٸم شىعارۋ ٸسٸ جٷيەلٸ جولعا قويىلعان. جەمٸس اعاشىن كٷتٸپ-باپتاۋ ماشاقاتى كٶپ جۇمىس. سوعان قاراماستان, ٶڭٸردە الما باقتارىنىڭ اۋماعى مەن ٶنٸم كٶلەمٸ جىل ٶتكەن سايىن ۇلعايىپ كەلەدٸ. بٷگٸندە ٶڭٸر بويىنشا 7 مىڭ گەكتار اۋماقتا الما ٶسٸرٸلەدٸ. ونىڭ 2,2 مىڭى – ينتەنسيۆتٸ باقتار. قازٸرگٸ تاڭدا المانىڭ وتانى سانالاتىن الاتاۋ باۋرايىندا الما باقتار گٷلدەپ, كٶزدٸڭ جاۋىن الاتىن ەدەمٸ كٶرٸنٸس تۇرعىنداردىڭ دا تۋريستەردٸڭ دە نازارىن اۋدارۋدا. وسىناۋ سۇلۋلىقتى تاماشالاۋ ٷشٸن ارنايى كەلەتٸن ادامدار سانى دا جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ٶڭٸردٸڭ كليماتتىق ەرەكشەلٸگٸنە وراي الما اعاشىنىڭ سۇرىپتارى دا ارنايى تاڭدالعان. سونداي-اق جوعارى تەحنولوگييالى اگرارلىق ەدٸستەر كەڭٸنەن قولدانىلادى. اۆتوماتتاندىرىلعان تامشىلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸ ٸسكە قوسىلعان. بۇل تەحنولوگييا ەرتە ٶنٸم الۋعا, توپىراق ەروزيياسىنىڭ الدىن الۋعا, ٶسٸمدٸك اۋرۋلارى مەن ارامشٶپتەردٸڭ تارالۋ قاۋپٸن ازايتۋعا, سونداي-اق تىڭايتقىشتار مەن مينەرالداردى ەر كٶشەتتٸڭ تامىرىنا دەل جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
الماتى وبلىسىندا بۇل باعىتتاعى كٶشباسشى كەسٸپورىنداردىڭ بٸرٸ – تالعار اۋدانىنداعى «بايمەنە» جشس. كەسٸپورىندا المانى ٶسٸرۋدەن باستاپ, جيناۋ, ٶڭدەۋ جەنە دايىن ٶنٸمدٸ ۇزاق مەرزٸمگە ساقتاۋ جۇمىستارى تٷگەل جولعا قويىلعان.
كومپانييا 2016 جىلى ينتەنسيۆتٸ باق وتىرعىزۋ جۇمىسىن باستاعان. باستاپقىدا 30 گەكتار اۋماققا الما كٶشەتٸ ەگٸلسە, قازٸرگٸ تاڭدا جالپى اۋماعى 110 گەكتار جەردە جەمٸس اعاشى جايقالىپ تۇر. الداعى ۋاقىتتا القاپ كٶلەمٸن كەڭەيتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. باقتا سۋ ٷنەمدەۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸن تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگيياسى قولدانىلادى. وعان مينەرالدى تىڭايتقىشتار قوسىلادى. بۇل توپىراق قۇنارىن ارتتىرا تٷسەدٸ.
كومپانييانىڭ باس اگرونومى گەورگيي چەرنىشەۆتىڭ ايتۋىنشا, كٶشەت ٶسكەن سايىن سۋ دا كٶبٸرەك كەرەك بولادى. ونى باقىلاۋ ٷشٸن تانزيومەتر قۇرىلعىسى ورناتىلعان. اعاشتار 30 مينۋت, كەيدە 1-2 ساعات سايىن سۋارىلادى.
«ەۋەلدە المانىڭ 7-8 سورتىن ەگٸپ كٶردٸك. كەيٸن «گولدەن دەليشەس», «رەد دەليشەس», «گالا», «فۋدجي» سيياقتى نەگٸزگٸ 4 تٷرٸن قالدىردىق. سەبەبٸ ولارعا سۇرانىس جوعارى ەرٸ تابيعات ەرەكشەلٸگٸنە دە ساي كەلەدٸ. باقشا جۇمىستارىنىڭ كٶبٸ ارنايى تەحنيكا مەن زاماناۋي قۇرىلعىلاردىڭ كٶمەگٸمەن اتقارىلادى. قازٸر جاڭا سورتتاردى سىناقتان ٶتكٸزٸپ جاتىرمىز. ولاردىڭ قالاي ٶسٸپ, ٶنٸم بەرەتٸنٸن جەنە تۇتىنۋشىلاردىڭ پٸكٸرٸن باقىلاپ, زەرتتەيمٸز. بۇل سۇرىپتار 2-3 جىلدا جەمٸس بەرە باستايدى. ينتەنسيۆتٸ باقتىڭ ارتىقشىلىعى دا سول – ٶنٸمگە تەز قول جەتكٸزەسٸڭ. زييانكەستەر مەن تٷرلٸ ٶسٸمدٸك اۋرۋلارىنان اعاشتاردى ساقتاۋ ٷشٸن پەستيتسيد, فۋنگيتسيد, ينسەكتيتسيد سيياقتى دەرٸلەر قولدانىلادى. سونىمەن قاتار باقىلاۋ جٷيەسٸ دە بار. ول فەروموندى تۇزاق ارقىلى زييانكەستەردٸڭ تارالۋىنا جول بەرمەيدٸ», - دەيدٸ اگرونوم.
«بايمەنە» جشس ديرەكتورى ەۆگەنيي كامباروۆ كەسٸپورىندا المانى سۇرىپتاپ, كٶلەمٸنە قاراي ٸرٸكتەپ, بۋىپ-تٷيۋگە ارنالعان ارنايى جەلٸ جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ايتتى. مۇندا المادان 100 پايىز تابيعي شىرىن ٶندٸرٸلەدٸ. 3 ليتر شىرىن الۋ ٷشٸن 6 كەلٸ الما پايدالانىلادى. قوسارلانعان پاستەرلەۋ تەسٸلٸ ٶنٸمنٸڭ بارلىق پايدالى قاسيەتتەرٸن كونسەرۆانتسىز ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كەسٸپورىننىڭ زاماناۋي جەمٸس ساقتاۋ قويماسا دا بار. وندا 5100 تونناعا دەيٸن ٶنٸمدٸ ساقتاۋعا بولادى.
«قازٸرگٸ تاڭدا كٶشەت وتىرعىزۋ, كٷتٸپ-باپتاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. ٶنٸمدٸ تامىز ايىندا جينايمىز. كەيٸن قويماعا ساقتاۋعا جٸبەرٸلەدٸ. بٸز جەمٸستٸ ٸشكٸ نارىققا ٶتكٸزەمٸز, سونداي-اق شەتەلدەرگە دە ەكسپورتتايمىز. ٶتكەن جىلى 1500 توننا الما جينادىق. ال بيىل ەكٸ مىڭ تونناعا جەتكٸزۋدٸ كٶزدەپ وتىرمىز. كەسٸپورىندا 18 تەحنيكا جۇمىس ٸستەيدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا تراكتورلار, تٷرلٸ كۋلتيۆاتورلار, دەرٸ نەمەسە تىڭايتقىش شاشاتىن, اعاشتاردى كەسٸپ, اراسىن سيرەتەتٸن تەحنيكالار بار. كٶشەتتەر گوللاندييا مەن يتالييادان ەكەلٸنەدٸ. ال بيىل 30 گەكتارعا جەرگٸلٸكتٸ تۇقىمباقتان الىنعان كٶشەتتەردٸ وتىرعىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەيدٸ كومپانييا ديرەكتورى.
كەسٸپورىندا 100-دەن استام ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. قىزۋ ەڭبەك كەزٸندە جۇمىسشىلاردىڭ دا سانى كٶبەيەدٸ. ولارعا ماماندار تەحنيكالاردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن تٷسٸندٸرٸپ, كەڭەس بەرەدٸ.
بٷگٸندە اۋماعى 1600 شارشى مەتر بولاتىن كەشەننٸڭ قۇرىلىسى جٷرٸپ جاتىر. وندا شىرىن, پيۋرە, دجەم, سمۋزي جەنە بالالار تاعامىن ٶندٸرۋ جوسپارلانعان.
وبلىستا بۇدان ٶزگە دە الما باعىن باپتاپ, ٶسٸرەتٸن كەسٸپورىندار كٶپ. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ زور. سوندىقتان بولاشاقتا الماتى وبلىسىنىڭ بولمىسىن ايشىقتايتىن الما باقتارى بۇدان دا جاندانا تٷسپەك.
