دەپۋتات اتاپ ٶتكەندەي, باستاۋىشتا ساۋات اشۋدىڭ ەلٸپپە كەزەڭٸن دۇرىس قالىپتاستىرىپ, عىلىمي نەگٸزدە جەتٸلدٸرۋ اسا ماڭىزدى.
كەزٸندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: "قولىڭداعى ەسەم كٸتاپ "ەلٸپپەڭ" – اياۋلى انا تٸلٸڭنٸڭ مٶلدٸر باستاۋى, بٸلٸم شىڭىنا جول اشار اقىلشىڭ", - دەگەن سٶزٸ وقۋلىقتىڭ بٸرٸنشٸ بەتٸنە ويىپ جازىلعان ەدٸ.
بٸز بٸلٸمنٸڭ ٸرگەتاسى سانالاتىن سول "ەلٸپپەدەن" ەش نەگٸزسٸز باس تارتتىق. اراداعى "ەلٸپپەسٸز" ٶتكەن جىلدار سول قادامنىڭ ٷلكەن قاتەلٸك بولعانىن انىق كٶرسەتتٸ. وقۋ سالاسى ونسىز دا وڭباي تۇرعان ەدٸ, 2019 جىلدىڭ سوڭىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمى (ەىدۇ) مەن بٸلٸم جەتٸستٸكتەرٸن باعالاۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق قاۋىمداستىق (EA) بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ٷش حالىقارالىق سالىستىرمالى زەرتتەۋدٸڭ نەتيجەلەرٸن جارييالادى.
قازاقستان PIAAC (ەرەسەك حالىقتىڭ وقۋ, ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىعىن جەنە اكت داعدىلارىن حالىقارالىق باعالاۋ باعدارلاماسى), PISA (15 جاستاعى بٸلٸم الۋشىلاردىڭ ماتەماتيكالىق, جاراتىلىستانۋ عىلىمي جەنە وقۋ ساۋاتتىلىق دەڭگەيٸن باعالاۋ باعدارلاماسى), ICILS (8-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ كومپيۋتەرلٸك جەنە اقپاراتتىق ساۋاتتىلىعىن حالىقارالىق زەرتتەۋ) ۇيىمدارىنىڭ زەرتتەۋٸ بويىنشا ٷشەۋٸندە دە اۋتسايدەر بولدى.
وسى ورايدا, ۇلتتىق تەربيەگە باسا نازار اۋداردى مٸندەتتەگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ساپالى جەنە كەسٸبي وقۋلىق ەزٸرلەۋدٸ قاتاڭ تاپسىرعان.
بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ جاڭا ەلٸپپە ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ ەدٸستەمەسٸ نەگٸزٸندە ەزٸرلەنەتٸنٸنە بٷكٸل حالىقتى سەندٸردٸ. جەنە بٷكٸل قوعام كٷتٸپ وتىرعان جاڭا "ەلٸپپە" بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە بايتۇرسىنۇلىنىڭ سالعان ٸزٸمەن قايتا ورالادى دەگەن سەنٸمدە.
اتا-انالار ۇرپاعىنىڭ تەربيەسٸنە قاتتى الاڭداۋلى. بيىل 400 مىڭعا جۋىق التى جاسار بالا مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاماق. جوعالىپ تابىلعان "ەلٸپپە" – بٷلدٸرشٸندەردٸڭ عانا ەمەس, بارشا اتا-انانىڭ قۋانىشى.
- بٷگٸندە سول قوعام باقىلاۋىنداعى وقۋلىقتاردىڭ جاي-كٷيٸ قالاي?
- "ەلٸپپە" ەزٸرلەۋ جوباسىنا قانشا ەڭبەك تٷستٸ?
- "ەلٸپپە" مەن "انا تٸلٸن" كٸمدەر جەنە قالاي جازىپ جاتىر?
- اشىقتىق پەن بەسەكە قاي دەڭگەيدە?
- قانداي كريتەرييلەرمەن باعالاندى?
- وقۋلىققا تاپسىرىس بەرۋشٸ كٸم?
- وزىق وقۋلىقتى انىقتايتىن مينيسترلٸك جانىنان قۇرىلعان ارنايى ساراپتامالىق كوميسسييا قالاي جاساقتالادى?
- قانداي مامانداردان قۇرىلعان?
- بۇل كوميسسيياعا باسپالاردىڭ "بارماق باستى, كٶز قىستى" ىقپالى جوق پا?
- وقۋلىق پەن وقۋ-ەدٸستەمەلٸك كەشەنٸنٸڭ جوباسىن ەزٸرلەپ, باسپاعا تاپسىرۋ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ نەگە تٸكەلەي مينيسترلٸكتٸڭ قۇزىرىندا ەمەس?".
وسى ساۋالدارىمىزدى مينيستردٸڭ ٶزٸنە جولداعانبىز, الايدا ورىنباسارىنان كەلگەن جاۋاپتار كٶڭٸلدەن شىقپادى.
جالپى, "ەلٸپپەمەن" قاتار ەنگٸزٸلەتٸن باسقا دا جاڭا وقۋلىقتاردىڭ دايىندىعى مەن ساپاسىنىڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى اتا-انالار تاراپىنان سۇراق كٶپ. مەسەلەن, 1-سىنىپقا ارنالعان ٶزگە وقۋلىقتاردا ٶزارا پەنارالىق بايلانىس جوق. ەلٸ ەرٸپتٸ ٶتپەي جاتىپ, "جاراتىلىستانۋدان" سۋرەتتٸ مەتٸنگە جالعاۋدى قالاي تٷسٸنۋگە بولادى? وقي المايتىن بالا سۋرەتتە قانداي سٶز جازىلىپ تۇرعانىن قايدان بٸلەدٸ?
تٸپتٸ, "ەلٸپپە" وقۋلىعىن باعالاۋ كريتەرييلەرٸ ٶزگە تٸلدەن اۋدارىلعانداي ەسەر قالدىرادى. سونىمەن قاتار, قر بٸلٸم بەرۋدٸ جەنە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا "ەلٸپپە" پەنٸ ا.بايتۇرسىنوۆتىڭ ەدٸستەمەسٸ نەگٸزٸندە لاتىن گرافيكاسىمەن وقىتىلادى" دەلٸنگەن. بۇل دا بالالارعا از سالماق بولمايىن دەپ تۇر...
جالپى, "ەلٸپپە" مەن "انا تٸلٸ" وقۋلىقتارىنىڭ تاعدىرى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ قولدان ۇيىمداستىرىلعان داۋىستار مەن بەس-التى جٷز ادامنىڭ باسقان "لايك" ارقىلى لايىق دەپ تانىلماۋ كەرەك.
جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سەۋلە قۇياتىن وقۋلىق ساپاسى – بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ ۇلتتىق جاۋاپكەرشٸلٸك. سونداي-اق, ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸنە دايىندالاتىن وقۋلىقتاردىڭ ساپاسى مەن يدەولوگيياسىنا قاتىستى مەسەلە دە از ەمەس.
ەل نازارىن اۋدارعان "ەلٸپپە" مەن "انا تٸلٸ" وقۋلىعىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, مىنا جايتتاردى ۇسىنامىز:
بٸرٸنشٸ, وزىق دەپ تانىلعان وقۋلىقتى ارنايى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ دەڭگەيٸندە كەڭەيتٸلگەن القانىڭ (كەسٸبي ماماندار, دەپۋتاتتار, قوعام قايراتكەرلەرٸ, اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸنەن قۇرالعان) اشىق تالقىسىنان ٶتكٸزۋ كەرەك.
ەكٸنشٸ, 1-سىنىپتى وقىتاتىن مۇعالٸمدەردٸڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ باعىتىندا ارنايى ٸس-شارالاردى قولعا الۋ كەرەك.
ٷشٸنشٸ, "ەلٸپپەدەن" "انا تٸلٸنە" ٶتەتٸن كەزەڭدەگٸ بٸرٸزدٸلٸك ساباقتاستىعىن تەرەڭ يگەرۋ ٷشٸن مۇعالٸمدەرگە جٷيەلٸ تٷردە تٷسٸندٸرمە جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ قاجەت.
تٶرتٸنشٸ, بازالىق وقۋلىقتاردى ەزٸرلەۋ, ساراپتامادان ٶتكٸزۋ, باسىپ شىعارۋ ٸسٸ, ۇيىمداستىرۋ شارالارىن اشىق ٶتكٸزۋ قۇزٸرەتٸنٸڭ بارلىعى ٷكٸمەتتە نەمەسە بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸندە بولۋى كەرەك.
