اەس – تۇراقتى ەرٸ ٷزدٸكسٸز ەنەرگييا كٶزٸ

يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ جەكەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ دانييار جانسەيٸتوۆ اەس پەرسپەكتيۆاسى تۋرالى تٷسٸندٸردٸ.

ٶز كەزەگٸندە بٸلٸكتٸ مامان اەس بٸزگە نە بەرەدٸ جەنە ونىڭ پەرسپەكتيۆاسى تۋرالى سايتىمىزدىڭ وقۆرماندارىنا ەڭگٸمەلەپ بەردٸ.

– ەڭ الدىمەن ەلٸمٸزدە جاڭا تەحنولوگييالىق باعىت پايدا بولادى. ەلەمدەگٸ 32-ٸ ەلدە اەس بار. بٸراق بارلىعىندا اتوم ستانتسيياسى 3 نەمەسە 3+ باۋىنىنا جاتپايدى, تەك 10-12-ٸ عانا جوعارى تەحنولوگييا ستانتسييالارمەن جابدىقتالدى. ياعني اتوم سالاسىنداعى جەتەكشٸ مەملەكەتتەر ونشاقتى دەۋگە بولادى.

اەس بٸزگە نە بەرەدٸ دەگەن سۇراققا كەلەتٸن بولساق, ەكونوميكالىق تۇرعىدا تيٸمدٸ. ەلدٸڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعى ارتادى. شەتەلدٸڭ ٸرٸ-ٸرٸ كومپانييالارى اەس-تٸ سەنٸمدٸ ەنەرگييا كٶزٸ رەتٸندە باعالايدى, ەكٸنشٸ جاعى, زاماناۋي تەحنولوگييانى قولداناتىن ەل رەتٸندە مويىندايدى. ەكٸنشٸ جاعى, ەكولوگييالىق تۇرعىدا تيٸمدٸ. ٶيتكەنٸ اۋاعا گازدار بٶلٸنبەيدٸ. ٷشٸنشٸدەن, قاۋٸپسٸزدٸگٸ جاعىنان تولىق كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ.

اتوم ستانتسيياسى ورتا ەسەپپەن 10-12 جىلدا سالىنىپ, ونىڭ بيۋدجەتٸ 12-15 ميلليارد دوللار قۇراۋى مٷمكٸن. ساراپشىلاردىڭ اراسىندا قوعامتى قارجى جۇمساعانشا, شاعىن ستانتسييالار سالعانىمىز دۇرىس دەيتٸندەر بار. اەس-تٸ سالساق 60 جىل تۇراقتى ەنەرگييا كٶزٸ بولادى, جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ تاعى 20 جىلعا سوزۋ مٷمكٸندٸگٸ بار.

ەلەم ەلدەرٸندە 60 رەاكتور جۇمىس ٸستەپ تۇر. حالىقارالىق تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, ستانتسييا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەزدە 3 ميلليارد دوللار سالىق رەتٸندە ەل بيۋدجەتٸنە قارجى تٷسەدٸ. ەكٸنشٸ جاعى, ستانتسييانى سالۋ باراسىندا 8 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىسقا تارتىلادى. ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن 2 مىڭ ادام وزىق تەحنولوگييالى ستانتسييادا جۇمىس ٸستەيدٸ.

60-80 جىل اەس-تە 2 مىڭ وتاندىق مامان تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى.
باستىسى, اەس – تۇراقتى ەرٸ ٷزدٸكسٸز ەنەرگييا كٶزٸ. ەزٸرگە اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ ورىن باساتىن ٶزگە ستانتسييالار جوق, - دەدٸ  بٸلٸكتٸ مامان.