ا. تۋتۋباەۆ كٸم? ول نەگە كەسٸپكەرگە قىسىم كٶرسەتٸپ وتىر?
كٷنٸ كەشە Abai.kz پورتالىندا ماسيپحان قوناي اتتى كەسٸپكەردٸڭ قر باس پروكۋرورى ج. اسانوۆ مىرزاعا جازعان اشىق حاتى جارىق كٶردٸ. كەسٸپكەردٸڭ حاتىنا قاراعاندا, اسقار تۇتۋباەۆ (تۋتۋباەۆ) دەگەن كٸسٸ (قازٸر تالدىقورعان قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى) ەكەۋٸنٸڭ اراسىنداعى قارجىلىق داۋدىڭ سوڭى قورقىتىپ-ٷركٸتۋگە ۇلاسقان. 2007 جىلى ا. تۋتۋباەۆتان 60 مىڭ دوللار العان كەسٸپكەر (ساۋدالىق بايلانىسپەن) ٶزٸ ۋەدە ەتكەن قولحات نەگٸزٸندە ول اقشانى 2009 جىلى قايتارىپ بەرگەن. ال قولحات ا. تۋتۋباەۆتىڭ ادامدارىنىڭ قولىندا قالىپ كەتكەن. 2015 جىلى اسقار تۋتۋباەۆتىڭ ٸنٸسٸ باقىتبەك تۋتۋباەۆ كەسٸپكەر ماسيپحان قونايدى ٸلە اۋداندىق پوليتسيياسىنا ۇستاتىپ, "ٶزٸ تەرگەگەن" ەرٸ وعان كٷش كٶرسەتۋ ارقىلى 92 مىڭ اقش دوللارىنا قارىزبىن دەگەن قولحات جازدىرىپ العان. وسى ەكٸنشٸ قولحات نەگٸزٸندە كەسٸپكەردٸ سوتقا بەرٸپ, اقشاسىن ٶندٸرٸپ الۋ ەرٸ كەسٸپكەردٸڭ بارلىق مال-مٷلكٸن تەركٸلەتٸپ, ٶزٸن قىتايعا قايتارۋدى كٶزدەپ وتىرعان كٶرٸنەدٸ (م. قوناي - قىتاي ازاماتى). سودان بەرٸ كەسٸپكەر مەن ەكٸم اراسىنداعى قايشىلىققا بايلانىستى سوت پروتسەسٸ 4 رەت ٶتكەن. كەسٸپكەردٸڭ ايتۋىنشا, "اسقار تۋتۋباەۆ بۇ ٸستە تاسادا تۇرىپ, سوتقا ٸنٸسٸ باقىتبەك تۋتۋباەۆ ارالاسىپ وتىر. ول ٷنەمٸ كەسٸپكەردٸ سوتتاتاتىنىن ەرٸ قازاقستانداعى بارلىق بيزنەسٸن توقتاتىپ, ٶزٸن تٷرمەدە شٸرٸتەتٸنٸن ايتىپ, قوقان-لوققى جاساپ كەلەدٸ".
بٸز "اباي" سايتىندا جارييالانعان اشىق حاتتى گازەتٸمٸزگە باسۋدى قۇپ كٶردٸك. قارجىلىق تالاس-تارتىس, بيزنەسكە ارالاسۋ, جەكەمەنشٸككە قول سۇعۋ قانشالىقتى زاڭسىز ەرەكەت بولعانىنا قاراماستان, قوعامنىڭ كٶلەڭكەسٸندە "ستسەناريسٸز" دامىپ جاتقانىن جاسىرۋ قيىن.
اسقار تۋتۋباەۆ كٸم? ول قانداي قىزمەتتەر اتقاردى? لاۋازىم تٶرٸندە جٷرگەن ازاماتتىڭ بيزنەسپەن اينالىسۋعا, بۇرىنعى سەرٸكتەستەرٸنە تۋىس-تۋعاندارى ارقىلى قىسىم كٶرسەتۋگە قانشالىقتى قۇقى بار? بۇل تۋرالى كەلەر اپتادا ارنايى زەرتتەۋ ماقالا جارييالايمىز. قارسى تاراپتىڭ ايتار ۋەجٸ بولسا, ونى دا جارييالاۋعا دايىنبىز. بٸزدٸكٸ وسى ٸستٸڭ شىنايى ەرٸ اشىق ٶتۋٸنە ىقپال ەتۋ. بۇل سوت پروتسەسٸن ارى قاراي جٸتٸ قاداعالايمىز.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى ج.ق. اسانوۆقا
قۇرمەتتٸ جاقىپ قاجىمانۇلى!
مەن سٸزگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى لاۋازىمىڭىزدى قۇرمەتتەي وتىرىپ, وسى حاتتى جازۋعا بەكٸدٸم. سٸزدٸ قاي كەزدە دە ەلباسىمىزدىڭ قاسىنان تابىلاتىن ازامات رەتٸندە ماقتانىش تۇتامىن جەنە پرەزيدەنت جولعا قويعان بەس رەفورماعا ساي, ٶزٸڭٸز جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن زاڭ سالاسىنىڭ بەدەلٸن كٶتەرۋ ٷشٸن جاساپ جاتقان باتىل قادامدارىڭىزدى تەلەارنا جاڭالىقتارىنان كٶرٸپ, قۋانىپ وتىرامىن. ەكٸ جىلعا تاياۋ ۋاقىتتان بەرگٸ ٶز باسىما تٷسكەن قيىن جاعداي تۋرالى سٸزدەن كٶمەك سۇراماسقا ەش امالىم قالمادى.
مەن ماسيپحان كوناي 04.11.1969 جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى, كٷنەس اۋدانىندا تۋعانمىن. ۇلتىم قازاق. 2004 جىلى, 5 مامىردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كٶشٸپ كەلدٸم. قىتاي ازاماتىمىن. تۇراقتى تٸركەۋگە تۇرىپ, ىقتييارحاتپەن جٷرمٸن. قىتاي مەن قازاقستان اراسىندا جەكە كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسامىن.
2004 جىلى تالدىقورعاندىق اسقار المابەكۇلى تۇتۋباەۆا دەگەن جٸگٸتپەن تانىسىپ, بٸراز جىل ساۋدا ٸستەدٸم. العاشىندا بٸرلەسٸپ, كٸرپٸش زاۋىتىن اشتىق. 2007 جىلى بۇل زاۋىت اسقار تۇتۋباەۆتىڭ يەلٸگٸنە ٶتٸپ كەتتٸ. ودان كەيٸنگٸ جىلداردا دا بٸزدٸڭ ساۋدا جايىنداعى بايلانىسىمىز ٷزٸلگەن جوق. مەن اسقار تۇتۋباەۆتىڭ بەرگەن تاپسىرىسىن قىتايدان تاسىپ بەرۋمەن اينالىستىم. وسى بارىستا ارامىزدا قوماقتى اقشانىڭ الىس-بەرٸسٸ جٷرگەنٸ راس. بٸراق, مەن ونىڭ بار ەسەبٸن ۋاعىندا جاۋىپ وتىردىم. بۇل تۋرالى سوت الدىندا ايتىپ, بۇلتارتپاس دەلەلدەرمەن تولىق جەنە اشىق دەلەلدەپ بەرە الامىن.
2015 جىلى سەۋٸر ايىندا سول اسقار تۇتۋباەۆ جەنە ٸنٸسٸ باقىتبەك تۇتۋباەۆ مەنٸڭ ٷستٸمنەن, اقشامىزدى بەرمەي جٷر دەپ, الماتى وبلىسى, ٸلە اۋداندىق سوتىنا ارىز بەرٸپتٸ. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ارقىلى تۇتقىنداتىپ, ٸلە اۋدانىنىڭ ۋاقىتشا قاماۋ ورتالىعىنا مەنٸ ٷش كٷن قاماتتى. قاماۋ ورنىندا قۇقىق قورعاۋشىلار ەمەس, باقىتبەك تۇتۋباەۆ ٶزٸ سۇراققا تارتتى. ولاردىڭ قولىندا مەنٸڭ «60 مىڭ اقش دوللارىن الدىم» دەپ 2009 جىلى بەرگەن قولحاتىم بار ەكەن. بٸراق, بۇل اقشانى مەن 2010 جىلى كٷزدە ٷرٸمجٸدە اسقار تۇتۋباەۆتىڭ اتىنان كەلگەن ٶز ادامدارىنا (باحا دەگەن ٷشارالدىق رەكەتتٸڭ ادامدارىنا) بەرگەنمٸن. اقشانى بەرگەنٸم تۋرالى اسقار تۇتۋباەۆتىڭ ٶزٸنە تەلەفون شالىپ ايتقان ەدٸم. ەسەپ سونىمەن جابىلعان بولاتىن.
سول جولى اسقار المابەكۇلىنىڭ تۋعان ٸنٸسٸ باقىتبەك تۇتۋباەۆ مەنٸ تٷرمەدە ۇرىپ-سوعىپ, 60 مىڭ اقش دوللارىنىڭ ٷستٸنە جەنە 32 مىڭ اقش دوللارىن قوسىپ, جيىنى «92 مىڭ اقش دوللارىنا قارىزبىن» دەگٸزٸپ, زورلىقپەن تاعى قولحات جازدىرىپ الدى. جەنە ٷش ادامدى جەبٸرلەنۋشٸ رەتٸندە جەنە ٶزدەرٸنە قوسىپ الىپتى.
مٸنە, سودان بەرٸ تٶرت رەت سوت وتىرىسى بولدى. مەن قىتايدا «جاڭا جازۋ» دەپ اتالاتىن الفاۆيتپەن وقىعانمىن. تٶتە جازۋدى دا دۇرىس تانىمايمىن. ال, كيريلليتسا ەرٸبٸن تٸپتٸ بٸلمەيمٸن. ورىس تٸلٸن مٷلدەم تٷسٸنبەيمٸن. سوتتىڭ بارلىق وتىرىسى قازاق تٸلٸندە ٶتٸپ كەلەدٸ. بٸراق, مەن جازۋ تانىمايمىن. ادۆوكاتتىڭ كٶمەگٸنە سٷيەنٸپ, جاۋاپ بەرٸپ كەلەمٸن. مەنٸڭ اق ەكەنٸمدٸ سوت تٷسٸنٸپ, بٸلٸپ وتىر. بٸراق, ەلٸ اقتاپ شەشٸم شىعارا العان جوق. سەبەبٸ, اسقار تۇتۋباەۆ الماتى وبلىسىندا لاۋازىمدى قىزمەتتە ەكەن. ول مەنٸڭ ٷستٸمنەن ارىزدى تۋعان ٸنٸسٸ باقىتبەك تۇتۋباەۆتىڭ اتىنان بەرٸپ قويىپ, ٶزٸ تاسادا وتىر.
مەن كٶبٸندە قازاقستاندا بولامىن. ساۋدا بابىمەن قىتايعا دا بارىپ تۇراتىنمىن, ول كەزدە. ەگەر, مەن شىنىمەن ولارعا 60 مىڭ اقش دوللارى قارىز بولسام, تۇتۋباەۆتار نەگە مەنٸ ٸزدەمەگەن. ولار ٷكٸمەت قىزمەتٸندەگٸ لاۋازىمدى تۇلعا عوي, قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنا ارىز بەرٸپ, شەكارادان ٶتٸپ جٷرگەندە نەگە تۇتقىنداتپايدى? تۇتقىنداتۋعا مٷمكٸندٸكتەرٸ تولىق جەتەدٸ عوي!
سوت وتىرىسى بولعان سايىن باقىتبەك تۇتۋباەۆ مەنٸ دەلەلسٸز ايىپتاپ, بەلە-قازانى ٷيٸپ-تٶگۋمەن كەلەدٸ. الاياق دەپ, كٷش كٶرسەتەدٸ. قىتايدا قىلمىستى بولعان دەپ, جالا جابادى. بٸراق, بٸر دە دەلەلٸ جوق!
2015 جىلعى مامىر ايىنان باستاپ, مەنٸڭ بٷكٸل جۇمىسىم توقتادى. قىتايدان قازاقستانعا شاقىرعان, قارجى سالعان قانشاما ينۆەستورلارىم وسىلاردىڭ كەسٸرٸنەن ەلٸنە قايتىپ كەتتٸ.
تٶلقۇجاتىم مەن «لەكسۋس-470» ماركالى اۆتوكٶلٸگٸم ٸلە اۋداندىق قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنىڭ قولىندا ەكٸ جىلدان بەرٸ كەپٸلدە تۇر.
قۇرمەتتٸ جاقىپ قاجىمانۇلى!
باسىما قاۋٸپ تٶنۋدە. بالارىم مەن ەيەلٸم قىتايدا قالدى. بارماعانىما ەكٸ جىل بولدى. تۇتۋباەۆتار ناقاق سوتتاتىپ جٸبەرەيٸن دەپ تۇر. ەگەر, شىنىمەن قارىز بولسام, ولار مەنٸ باياعىدا سوتتاتىپ تىنار ەدٸ. دەلەلٸ جوق, قورقىتىپ, ٷركٸتٸپ مويىنداتقىسى كەلەدٸ...
سٸزدەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى لاۋازىمىڭىزبەن ماعان اراشا تٷسۋٸڭٸزدٸ, وسى قاۋٸپتەن تەزٸرەك قۇتقارۋىڭىزدى ٶتٸنە سۇرايمىن!
قۇرمەتپەن, ماسيپحان كوناي
