"تاۋ-كەن سەكتورى ەل ەكونوميكاسى ٶسٸمٸن ەلٸ دە تەجەپ وتىر. بۇعان, نەگٸزٸنەن, ەلٸمٸزدٸڭ بيىل مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸن كٷرت قىسقارتۋى سەبەپ". وسىلاي دەگەن Halyk Finance ساراپشىسى نۇرلان قانجانوۆ 2024 جىلعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸم كٶرسەتكٸشٸسٸنٸڭ ٶسٸمٸ بىلتىرعى دەڭگەيدەن اسپاق تٷگٸلٸ, ونى قايتالاي دا المايتىنىن بولجاپ وتىرعاندارىن ايتادى, دەپ جازادى Dalanews.kz.
"بيىل قازاقستاندا مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ 2024 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي جٸٶ ٶسۋ قارقىنىنىڭ ودان ەرٸ باياۋلاۋىنا ەكەلٸپ سوعۋى مٷمكٸن. ياعني, ٶتكەن جىلدىڭ كٶرسەتكٸشٸن يگەرە الماي قالۋ قاۋپٸ بار. 2024 جىلدىڭ العاشقى 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ سەكتورىنداعى ٶسٸم نەبەرٸ 0,3%-دى قۇرادى. بٸزدٸڭ بولجامدارىمىزعا سەيكەس, IV-توقساندا بۇل كٶرسەتكٸشتٸڭ جىلدىق مەندە 1%-دان اسپايدى, بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى. ەكونوميكانىڭ باسقا سەكتورلارىندا, ەسٸرەسە قازٸر قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا اعىمداعى ٶسۋ مەندەرٸ ساقتالعان جاعدايدا دا, 2024 جىلى جٸٶ-نٸڭ جالپى ٶسٸمٸ ٶتكەن جىلعى دەڭگەيدەن ايتارلىقتاي تٶمەن بولادى دەپ كٷتٸلەدٸ. بٸز اعىمداعى جىلى 4%-دىق ەكونوميكانىڭ جوعارى ٶسٸمٸ بولادى دەپ كٷتپەيمٸز, 2024 جىلدىڭ سوڭىنداعى بولجامىمىز 3,9% دەڭگەيٸندە قالا بەرەدٸ", - دەيدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, تاۋ-كەن سەكتورى جٸٶ قۇرىلىمىندا ايتارلىقتاي ٷلەستٸ (14%) قامتىپ, جالپى ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ تەجەۋشٸ فاكتور بولىپ قالا بەرەدٸ. 2024 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اتالعان سالانىڭ ناقتى كٶلەم يندەكسٸ (نكي) جىلدىق مەندە 0,3%-عا عانا ۇلعايدى. تٶمەن ٶسٸم قارقىنىنىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى شيكٸ مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ قۇلدىراۋى بولدى, ول ٶتكەن جىلدىڭ قازان ايىمەن سالىستىرعاندا 1,8%-عا تٶمەندەدٸ. بۇل جايت جالپى سالاعا ايتارلىقتاي ەسەر ەتتٸ, ٶيتكەنٸ تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸندە مۇناي ٶندٸرٸسٸ باسىمدىققا يە (71%).
"2024 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سالانىڭ جالپى قۇرىلىمىنداعى 19% ٷلەستٸ قۇرايتىن مەتالل كەنٸ ٶندٸرٸسٸنٸڭ (8,4% جىلىنا) ارتۋىنا بايلانىستى سەكتور ٶسٸمٸنٸڭ تەرٸس مەندەرٸن بولدىرماۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى. مەتالل ٶندٸرۋدٸڭ وڭ ديناميكاسىنا قاراماستان, ونىڭ ٷلەسٸ مۇناي سەكتورىنداعى قۇلدىراۋدى ٶتەۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكسٸز. 2024 جىلدىڭ العاشقى ٷش توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سالانىڭ ناقتى كٶلەم يندەكسٸ (نكي) جىلدىق مەندە تەك 1,2% -دى قۇرادى, ال بٸر جىل بۇرىن بۇل كٶرسەتكٸش 5,4%-دى قامتىعان", - دەيدٸ ساراپشى.
2024 جىل قارقىندى ٶسٸممەن باستالعانىمەن, مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ بٸرتٸندەپ تٶمەندەدٸ. جىلدىڭ العاشقى توعىز ايىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ سالىستىرمالى تٷردە تۇراقتى بولىپ, ايىنا 7-7,8 ميلليون توننا ارالىعىندا بولدى. الايدا قازان ايىندا كٷرت قۇلدىراۋ بولدى: ٶندٸرٸس 2023 جىلدىڭ قازانىمەن سالىستىرعاندا 15,2%-عا تٶمەندەپ, 7,7 ميلليون توننادان 6,6 ميلليون تونناعا دەيٸن تٶمەندەدٸ.
"قازان ايىنداعى ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ تەڭٸز جەنە قاشاعان سيياقتى ٸرٸ كەن ورىندارىندا كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ جٷرگٸزٸلۋٸ, سونداي-اق قاراشىعاناق كەن ورنىندا جوسپاردان تىس جۇمىستاردىڭ توقتاۋىنا بايلانىستى بولدى. ەگەر اعىمداعى جىلدىڭ سوڭعى ەكٸ ايىنداعى بولجامدى كٶرسەتكٸشتەردٸ قاراستىراتىن بولساق, وندا ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, قاراشا جەنە جەلتوقسان ايلارىندا مۇناي ٶندٸرۋ شامامەن 15 ملن توننانى نەمەسە ايىنا ورتا ەسەپپەن 7,5 ملن توننانى قۇراۋى تيٸس", - دەيدٸ قانجانوۆ.
ەسكە سالا كەتسەك, ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ 2024 جىلعا ارنالعان ٶندٸرٸس كٶلەمٸ بولجامىن 90,3 ملن توننادان 88,4 ملن تونناعا دەيٸن تٶمەندەتۋ تۇرعىسىندا قايتا قاراعان بولاتىن.
"وسىلايشا, ەگەر بۇل بولجام ورىندالسا, اعىمداعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مۇناي ٶندٸرٸسٸندەگٸ قۇلدىراۋ شامامەن 2%, ال 2024 جىلعى IV توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ياعني سوڭعى ايلارداعى ٶندٸرٸستٸڭ تۇراقسىز مەندەرٸن, سونداي-اق قازان ايىندا قاتتى تٶمەندەۋ بولعانىن ەسكەرە وتىرىپ, شامامەن 1,4%-دى قۇرايدى دەۋگە بولادى. وندا دا بۇل وپتيميستٸك بولجام جەنە وعان كٷمەنمەن قاراۋعا بولادى".
سونىمەن قاتار, قازاننان قاراشاعا دەيٸنگٸ ارالىقتاعى مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸنٸڭ ورتاشا باعاسى 74,8 دوللار بولدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ول شامامەن 72-73 دوللاردى قۇرايدى, بۇل 2023 جىلعى ورتاشا دەڭگەيدەن (بٸر باررەلٸ - 82,2 دوللار) ايتارلىقتاي تٶمەن. باعانىڭ بۇلايشا تٶمەندەۋٸ مۇناي سەكتورىنا قوسىمشا قىسىم جاساپ, ونىڭ ەكونوميكانىڭ جالپى ٶسٸمٸندەگٸ ٷلەسٸن شەكتەيدٸ.
"وسىلايشا, ٶندٸرۋ كٶلەمٸ بويىنشا وپتيميستٸك بولجامدار ورىندالعان جاعدايدا, نىسانالى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزگەن كەزدە دە جىل سوڭىندا مۇناي ٶندٸرٸسٸ ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قۇلدىراۋ بولعانىن بايقاتاتىن بولادى. تاۋ-كەن سەكتورىنداعى مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ جوعارى ٷلەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, بٸز 2024 جىلدىڭ سوڭىندا سەكتور ٶسٸمٸ 1% - دان اسپايدى دەپ ەسەپتەيمٸز. ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸڭ ٶسٸمٸ 5%-عا, ال ساۋدا-ساتتىق 7-8%-عا جاقىن دەڭگەيدە ساقتالسا دا, جالپى ٶندٸرٸستە ايتارلىقتاي ٷلەستٸ الاتىن جەنە جٸٶ-نٸڭ ٶسٸمٸنە بەرەتٸن سەرپٸندٸ ايتارلىقتاي انىقتاۋشى تاۋ-كەن سەكتورىنىڭ قاتتى باياۋلاۋى 4%-دان جوعارى ٶسٸمگە قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. بٸز بارلىق تەۋەكەلدەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, 2024 جىلدىڭ اياعىندا جٸٶ-نٸڭ ٶسٸمٸ بويىنشا بولجامىمىزدى 3,9% دەڭگەيٸندە قالدىرامىز", - دەيدٸ Halyk Finance ساراپشىسى.
ايتا كەتسەك,5 جەلتوقساندا وپەك+ ەلدەرٸ مينيسترلەرٸنٸڭ 38-شٸ كەزدەسۋٸ ٶتتٸ. وتىرىسقا قاتىسۋشىلار كەلٸسٸم نەگٸزدەرٸنە بەيٸلدٸلٸگٸن راستادى جەنە وپەك-كە قاتىسۋشى ەلدەر مەن وپەك-كە كٸرمەيتٸن ەلدەر ٷشٸن مۇناي ٶندٸرۋدٸڭ جالپى دەڭگەيٸن وپەك+ 35-شٸ مينيسترلٸك كەزدەسۋٸندە قابىلدانعان شەشٸمدەرگە سەيكەس, 2026 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيٸن ۇزارتۋعا كەلٸستٸ.
