Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń málimetinshe, 2035 jylǵa deiin jasandy intellekt Qazaqstanda nebári 14 mamandyqty tolyq avtomattandyra alady. Al 500-den astam mamandyq túbegeili ózgeriske ushyraidy. Qazirdiń ózinde zertteýlerge sáikes, mamandyqtardyń 53%-ynda jekelegen eńbek fýnktsiialaryn avtomattandyrýǵa bolady, al qyzmetkerlerdiń shamamen 70%-y JI-di paidalaný arqyly eńbek ónimdiligin arttyra alady.
Qazaqstandaǵy eńbek naryǵy qalai ózgerip jatyr jáne jasandy intellekt jumys berýshilerdiń talaptaryn qalai transformatsiialap jatyr? Bul týraly Qazaq Expert Club sarapshysy, HR jáne memlekettik qyzmet salasynyń mamany Asqar Esimseiitov aityp berdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, keiingi jyldary tsifrlandyrý eńbek naryǵyna aitarlyqtai yqpal etti. Buryn kúndelikti oryndalatyn kóptegen qyzmet, bank operatsiialary, bilet satyp alý, memlekettik qyzmetterdi alý, qujat ainalymy – tolyqtai elektrondy formatqa kóshken.
"Óte qarapaiym mysal keltireiin. Astanada aqyly liftileri bar turǵyn úiler bar. Buryn turǵyndar liftini paidalaný úshin arnaiy karta nemese brelok qoldanatyn, al onyń balansyn tolyqtyrý úshin arnaiy qyzmet kórsetý oryndaryna baryp, operatorlarǵa júginetin. Ol jerde qyzmetkerler kartany qolmen tolyqtyryp otyratyn. Qazir munyń bárin bank qosymshasy arqyly birneshe sekýndta jasaýǵa bolady. Qarapaiym ǵana ózgeris siiaqty kóringenimen, osyndai tsifrlyq sheshimniń arqasynda tutas bir operatsiiaǵa jáne sol jumysty atqaratyn qyzmetkerlerge degen qajettilik joiylady.
Áńgime kassirler, bank operatsionisteri, derekterdi engizý mamandary, ákimshilik personaldyń bir bóligi jáne bailanys ortalyqtarynyń alǵashqy jelisindegi qyzmetkerler týraly bolyp otyr. Qazirdiń ózinde jasandy intellekt klientterdiń standartty suraqtaryna jaýap bere alady, qujattardy taldaidy, hattardyń jobasyn ázirleidi jáne kóptegen qaitalanatyn jumystardy adamǵa qaraǵanda áldeqaida jyldam oryndaidy", – deidi sarapshy.
Onyń sózinshe, kez kelgen tehnologiialyq revoliýtsiia bir jaǵynan keibir jumys oryndaryn qysqartsa, ekinshi jaǵynan jańalaryn qalyptastyrady. Dúniejúzilik ekonomikalyq forýmnyń boljamyna sáikes, 2030 jylǵa qarai álemde shamamen 170 million jańa jumys orny ashylady, al 92 millionǵa jýyq jumys orny tehnologiialyq ózgeristerdiń áserinen joiylady. Alaida jańa jumys oryndary árdaiym qysqarǵan oryndardyń ornyn tolyq basa almaidy, óitkeni olar múlde basqa biliktilikti talap etedi.
"Buryn belgili bir jumysty atqarý úshin on qyzmetker qajet bolsa, avtomattandyrýdan keiin kompaniiaǵa kóbine júieniń jumysyn baqylaityn bir maman men onyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etetin bir IT-maman jetkilikti bolady", - deidi Asqar Esimseiitov.
Sonymen qatar sarapshynyń pikirinshe, barlyǵy jappai baǵdarlamashy bolýǵa umtylmaýy kerek. Kerisinshe, óz salasyn tereń meńgergen ári jasandy intellektini jumys quraly retinde tiimdi paidalana alatyn býhgalter, zańger, HR-maman, marketolog nemese menedjer áldeqaida qundy bolady.
Búginde kóptegen mamandyqtyń mazmuny ózgerip keledi. Býhgalter birtindep qarjylai taldaýshynyń rólin atqarsa, HR-maman kadrlardy irikteý men baǵalaýdyń tsifrlyq júielerin meńgergen kásibi mamanǵa ainalýda. Zańgerler jasandy intellektimen jumys istei alatyn deńgeige kóterilse, dizainerler ár elementti qolmen jasaýdan góri jobanyń tujyrymdamasy men sońǵy vizýaldyq nátijesin basqarýǵa kóbirek kóńil bóle bastady.
"Injenerlerge, energetikterge, qurylysshylarǵa, logistika, kólik jáne elektrondy kommertsiia salasynyń mamandaryna, sondai-aq bilikti jumysshy kadrlarǵa suranys joǵary bolyp qala beredi. Qalalardy damytý, infraqurylym salý, ónerkásipti órkendetý, logistikalyq ortalyqtar men marketpleisterdiń jumysyn tek keńse qyzmetkerleri nemese jasandy intellekt arqyly qamtamasyz etý múmkin emes.
Sondai-aq adamnyń tikelei qarym-qatynasy sheshýshi ról atqaratyn mamandyqtar da óz mańyzyn joǵaltpaidy. Olar – dárigerler, muǵalimder, psihologtar, kútim kórsetý salasynyń mamandary jáne áleýmettik qyzmetkerler. Jalpy alǵanda, kásibi biliktilikti, tsifrlyq saýattylyqty jáne adamdarmen jumys isteý qabiletin qatar meńgergen mamandardyń múmkindigi joǵary bolady", - deidi sarapshy.
Onyń aitýynsha, satý jáne klienttermen jumys isteý salasyndaǵy mamandarǵa degen suranys ta saqtalady. Jasandy intellekt standartty keńester berý men hat almasýdy óz moinyna alǵanymen, kúrdeli kelissózder júrgizý, klienttiń senimine kirý jáne ony uzaq merzimge saqtap qalý áli de adamnyń enshisinde bolady.
"Qazirgi ózgerister ásirese adam resýrstaryn basqarý salasynda anyq baiqalady. Jasandy intellekt birneshe minýttyń ishinde bos jumys ornynyń sipattamasyn daiyndai alady, júzdegen túiindemeni óńdep, úmitkerlerge bastapqy irikteý júrgizedi, suhbatqa arnalǵan suraqtardy ázirleidi jáne basqa da qaitalanatyn mindetterdi oryndaidy.
Sońǵy jyldary “úlken tórttikke” kiretin PwC, Deloitte, EY jáne KPMG kompaniialary óz komandalaryn qaita quryp, jasandy intellektige belsendi túrde investitsiia quiyp jatyr. Mysaly, 2025 jyly PwC AQSh-ta shamamen 1 500 qyzmetkerin qysqartty.
Qazir myqty bir HR-maman buryn tutas bir komanda atqarǵan jumystyń edáýir bóligin oryndai alady. Bolashaqta kadrlardy irikteýdiń bastapqy ári qaitalanatyn kezeńderiniń basym bóligin jasandy intellekt atqarady. Al adamnyń kompaniiaǵa qanshalyqty sáikes keletini, ujymǵa beiimdelýi, senimge laiyq bolýy jáne damý áleýeti siiaqty túpkilikti sheshimderdi qabyldaý ázirge adamnyń quzyrynda qalady", - deidi Asqar Esimseiitov.
Sarapshynyń pikirinshe, búgingi kúni eń mańyzdy qabiletterdiń qatarynda jańa tehnologiialardy tez meńgerý, analitikalyq oilaý, tiimdi kommýnikatsiia, ózgeristerge beiimdelý jáne ómir boiy bilim alýǵa daiyn bolý tur.
"Bul maǵan áser etpeidi" dep oilaý – úlken qatelik. Onyń yqpaly qazirdiń ózinde bárine sezilip jatyr. Bireýge qattyraq áser etse, endi bireýge ázirge baiqalmaityn shyǵar. Qazirdiń ózinde tsifrlandyrý keńse jumysyn, saýdany, bank sektoryn, bilim berý men densaýlyq saqtaý júiesin, memlekettik qyzmetterdi jáne óndiristi túbegeili ózgertip jatyr. Al jasandy intellekt pen robototehnikanyń damýy bul úderisti odan ári jedeldetedi. Tehnologiialar aldaǵy ýaqytta tek intellektýaldyq emes, fizikalyq eńbektiń de bir bóligin óz moinyna alady.
Sondyqtan ár adam ózine únemi: “Meniń jumysymnyń qai bóligin búginniń ózinde avtomattandyrýǵa bolady jáne birneshe jyldan keiin de suranysqa ie bolý úshin qandai jańa daǵdylardy meńgerýim kerek?” degen suraqty qoiyp otyrǵany durys", - dep túiindedi Asqar Esimseiitov.
