Men qoiarda qoimai, aiaǵy men qolyn asyqpai jibitip, sabyndy sýǵa saldyryp qoidym, sabyn ashytqan kezde, shydai almai, budan keiin kúnde ózim jýyp júremin dep, monshaqtai jasy sorǵalai bastady. Qatqan kir jyly sýǵa jibigen soń, kústerin eki qolymmen tazalap, ósken tyrnaqtaryn alyp, jarylǵan jerlerine mai jaǵyp, «Eshteńeden tartynba, kómek kerek bolsa ait, taza júrýge tyrys. Osy úidiń endigi arqa súieri sensiń. Sen batyl bol», – dedim aqyryn ǵana.
«Áli esimde, ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary bolsa kerek, aýylda elge syily, bardam bir shańyraqtyń jelpingen uly men jelkildegen kelini kólik apatynan qaza tapty. Arttarynda úielmeli-súielmeli alty jetimek bozdap qala berdi. Úlkeni tórtinshi synypta oqityn. Áke-shesheleri tiride ústi-basy muntazdai bolyp júretin qaradomalaq bala edi. Qai sabaqty bolsa da shemishkedei shaǵatyn. Endi kúnnen kúnge sabaǵy nasharlai bastady. Sebep kóp edi buǵan. Qart atasy men ájesine zyr júgirip kómektesedi. Maldyń qiyn tazalap, shóbin salady. Bir tútinniń aýyrlyǵy kishkentai ǵana sonyń iyǵyna túsken bolatyn. Sabaqqa da keshigip keletin. Tipti onyń qoldary kús-kús bolyp, jarylyp, irińdep ketkenin kórdim birde. Qoly bosaǵan ýaqyttary kóshe balalarymen asyq oinap, keshke malǵa qarap, jýynýǵa mursha joq, murttai ushatyny belgili ǵoi. Qys bolsa saqyldap turǵan ýaq. Qart ájesi alty birdei balaǵa qaraýǵa úlgirmeitini anyq. Mektepte, sol bir jaǵdaisyz kúninen qoryna ma, sabaqty bilip tursa da qol kótermeitinin baiqadym. Sosyn mektepke jaqyn mańda turatyn bir oqýshyma: «Túste apańa aityp, ystyq sý daiyndatyp qoi, keshke maǵan kerek», – dedim. Mektepten taraǵan kezde álgi balany úiindegi sýdy alyp kelýge jumsap, sherli kóńil oqýshyny jeke alyp qaldym. Úiden kir sabyn, oramal alyp kelgen edim. «Balam, uialma, aiaǵyń men qolyńdy myna sýǵa salyp otyr», – dedim. Ol tartynshaqtap, bir jaǵy menen uialǵan bolsa kerek, óziniń úiden jýyp keletinin aitty. Men qoiarda qoimai, aiaǵy men qolyn asyqpai jibitip, sabyndy sýǵa saldyryp qoidym, sabyn ashytqan kezde, shydai almai, budan keiin kúnde ózim jýyp júremin dep, monshaqtai jasy sorǵalai bastady. Qatqan kir jyly sýǵa jibigen soń, kústerin eki qolymmen tazalap, ósken tyrnaqtaryn alyp, jarylǵan jerlerine mai jaǵyp, «Eshteńeden tartynba, kómek kerek bolsa ait, taza júrýge tyrys. Osy úidiń endigi arqa súieri sensiń. Sen batyl bol», – dedim aqyryn ǵana. Sondaǵy sol balanyń janarynan sorǵalaǵan jasty kórseńiz ǵoi. Meiirimge shóldegen jannyń sharasyz jasy edi bul. Sol kúnnen bastap retti júretin boldy. Ásirese, men beretin matematika pánine airyqsha kóńil bóldi. Mektepti úzdik bitirgeni esimde qalypty…
Arada talai jyl ótkende mektep bitirgenderine 30 jyl tolý saltanatyna keldi sol bala. Búginde atpal azamat. Esimi elge tanymal isker jigitterdiń biri. Sahnaǵa shyǵyp, osy bir oqiǵany jylap turyp aityp berdi. Meniń qolymnan súiip, rahmetin jetkizdi. «Eger sizdiń sol meiirimińiz bolmasa, meniń taǵdyrym qalai qalyptasaryn oilai almaimyn. Sol kúni men bir áýletke tirek bolýym kerek ekenin túsindim. Sol kúni men ata-anasyz qalý úlken qaiǵy ekenin, al oǵan moiynsal bolyp, alǵa serpilmeý odan da aýyr qasiret ekenin uqtym», – dedi.
Eger sizdiń sol meiirimińiz bolmasa, meniń taǵdyrym qalai qalyptasaryn oilai almaimyn. Sol kúni men bir áýletke tirek bolýym kerek ekenin túsindim. Sol kúni men ata-anasyz qalý úlken qaiǵy ekenin, al oǵan moiynsal bolyp, alǵa serpilmeý odan da aýyr qasiret ekenin uqtym
Bul bir kishkentai isimdi men áldeqashan umytyp ketken ekenmin, sol oqýshym aitqanda baryp esime tústi… Al sender muǵalimniń qoǵamdaǵy bedeli nege tómen degen suraq qoiasyńdar. Muǵalim bolýdyń basty sharty – júrektiń jumsaqtyǵy. Ózi bilimdi bolsa, meiirimdi bolsa, ony eshqandai bai-baǵlannyń balasy kelemejdei almaidy…».
Qart ustaz sóziniń sońyn aita almady. Daýysy qumyǵyp shyqty. Kózine uiyǵan tuńǵiyq muńdy kórdim men. Meniń de janarym jasqa tolyp ketkenin baiqamai qalyppyn.
T. ÓSKENBAI.
