مەن قوياردا قويماي, اياعى مەن قولىن اسىقپاي جٸبٸتٸپ, سابىندى سۋعا سالدىرىپ قويدىم, سابىن اشىتقان كەزدە, شىداي الماي, بۇدان كەيٸن كٷندە ٶزٸم جۋىپ جٷرەمٸن دەپ, مونشاقتاي جاسى سورعالاي باستادى. قاتقان كٸر جىلى سۋعا جٸبٸگەن سوڭ, كٷستەرٸن ەكٸ قولىممەن تازالاپ, ٶسكەن تىرناقتارىن الىپ, جارىلعان جەرلەرٸنە ماي جاعىپ, «ەشتەڭەدەن تارتىنبا, كٶمەك كەرەك بولسا ايت, تازا جٷرۋگە تىرىس. وسى ٷيدٸڭ ەندٸگٸ ارقا سٷيەرٸ سەنسٸڭ. سەن باتىل بول», – دەدٸم اقىرىن عانا.
«ەلٸ ەسٸمدە, ٶتكەن عاسىردىڭ جەتپٸسٸنشٸ جىلدارى بولسا كەرەك, اۋىلدا ەلگە سىيلى, باردام بٸر شاڭىراقتىڭ جەلپٸنگەن ۇلى مەن جەلكٸلدەگەن كەلٸنٸ كٶلٸك اپاتىنان قازا تاپتى. ارتتارىندا ٷيەلمەلٸ-سٷيەلمەلٸ التى جەتٸمەك بوزداپ قالا بەردٸ. ٷلكەنٸ تٶرتٸنشٸ سىنىپتا وقيتىن. ەكە-شەشەلەرٸ تٸرٸدە ٷستٸ-باسى مۇنتازداي بولىپ جٷرەتٸن قارادومالاق بالا ەدٸ. قاي ساباقتى بولسا دا شەمٸشكەدەي شاعاتىن. ەندٸ كٷننەن كٷنگە ساباعى ناشارلاي باستادى. سەبەپ كٶپ ەدٸ بۇعان. قارت اتاسى مەن ەجەسٸنە زىر جٷگٸرٸپ كٶمەكتەسەدٸ. مالدىڭ قيىن تازالاپ, شٶبٸن سالادى. بٸر تٷتٸننٸڭ اۋىرلىعى كٸشكەنتاي عانا سونىڭ يىعىنا تٷسكەن بولاتىن. ساباققا دا كەشٸگٸپ كەلەتٸن. تٸپتٸ ونىڭ قولدارى كٷس-كٷس بولىپ, جارىلىپ, ٸرٸڭدەپ كەتكەنٸن كٶردٸم بٸردە. قولى بوساعان ۋاقىتتارى كٶشە بالالارىمەن اسىق ويناپ, كەشكە مالعا قاراپ, جۋىنۋعا مۇرشا جوق, مۇرتتاي ۇشاتىنى بەلگٸلٸ عوي. قىس بولسا ساقىلداپ تۇرعان ۋاق. قارت ەجەسٸ التى بٸردەي بالاعا قاراۋعا ٷلگٸرمەيتٸنٸ انىق. مەكتەپتە, سول بٸر جاعدايسىز كٷنٸنەن قورىنا ما, ساباقتى بٸلٸپ تۇرسا دا قول كٶتەرمەيتٸنٸن بايقادىم. سوسىن مەكتەپكە جاقىن ماڭدا تۇراتىن بٸر وقۋشىما: «تٷستە اپاڭا ايتىپ, ىستىق سۋ دايىنداتىپ قوي, كەشكە ماعان كەرەك», – دەدٸم. مەكتەپتەن تاراعان كەزدە ەلگٸ بالانى ٷيٸندەگٸ سۋدى الىپ كەلۋگە جۇمساپ, شەرلٸ كٶڭٸل وقۋشىنى جەكە الىپ قالدىم. ٷيدەن كٸر سابىن, ورامال الىپ كەلگەن ەدٸم. «بالام, ۇيالما, اياعىڭ مەن قولىڭدى مىنا سۋعا سالىپ وتىر», – دەدٸم. ول تارتىنشاقتاپ, بٸر جاعى مەنەن ۇيالعان بولسا كەرەك, ٶزٸنٸڭ ٷيدەن جۋىپ كەلەتٸنٸن ايتتى. مەن قوياردا قويماي, اياعى مەن قولىن اسىقپاي جٸبٸتٸپ, سابىندى سۋعا سالدىرىپ قويدىم, سابىن اشىتقان كەزدە, شىداي الماي, بۇدان كەيٸن كٷندە ٶزٸم جۋىپ جٷرەمٸن دەپ, مونشاقتاي جاسى سورعالاي باستادى. قاتقان كٸر جىلى سۋعا جٸبٸگەن سوڭ, كٷستەرٸن ەكٸ قولىممەن تازالاپ, ٶسكەن تىرناقتارىن الىپ, جارىلعان جەرلەرٸنە ماي جاعىپ, «ەشتەڭەدەن تارتىنبا, كٶمەك كەرەك بولسا ايت, تازا جٷرۋگە تىرىس. وسى ٷيدٸڭ ەندٸگٸ ارقا سٷيەرٸ سەنسٸڭ. سەن باتىل بول», – دەدٸم اقىرىن عانا. سونداعى سول بالانىڭ جانارىنان سورعالاعان جاستى كٶرسەڭٸز عوي. مەيٸرٸمگە شٶلدەگەن جاننىڭ شاراسىز جاسى ەدٸ بۇل. سول كٷننەن باستاپ رەتتٸ جٷرەتٸن بولدى. ەسٸرەسە, مەن بەرەتٸن ماتەماتيكا پەنٸنە ايرىقشا كٶڭٸل بٶلدٸ. مەكتەپتٸ ٷزدٸك بٸتٸرگەنٸ ەسٸمدە قالىپتى…
ارادا تالاي جىل ٶتكەندە مەكتەپ بٸتٸرگەندەرٸنە 30 جىل تولۋ سالتاناتىنا كەلدٸ سول بالا. بٷگٸندە اتپال ازامات. ەسٸمٸ ەلگە تانىمال ٸسكەر جٸگٸتتەردٸڭ بٸرٸ. ساحناعا شىعىپ, وسى بٸر وقيعانى جىلاپ تۇرىپ ايتىپ بەردٸ. مەنٸڭ قولىمنان سٷيٸپ, راحمەتٸن جەتكٸزدٸ. «ەگەر سٸزدٸڭ سول مەيٸرٸمٸڭٸز بولماسا, مەنٸڭ تاعدىرىم قالاي قالىپتاسارىن ويلاي المايمىن. سول كٷنٸ مەن بٸر ەۋلەتكە تٸرەك بولۋىم كەرەك ەكەنٸن تٷسٸندٸم. سول كٷنٸ مەن اتا-اناسىز قالۋ ٷلكەن قايعى ەكەنٸن, ال وعان مويىنسال بولىپ, العا سەرپٸلمەۋ ودان دا اۋىر قاسٸرەت ەكەنٸن ۇقتىم», – دەدٸ.
ەگەر سٸزدٸڭ سول مەيٸرٸمٸڭٸز بولماسا, مەنٸڭ تاعدىرىم قالاي قالىپتاسارىن ويلاي المايمىن. سول كٷنٸ مەن بٸر ەۋلەتكە تٸرەك بولۋىم كەرەك ەكەنٸن تٷسٸندٸم. سول كٷنٸ مەن اتا-اناسىز قالۋ ٷلكەن قايعى ەكەنٸن, ال وعان مويىنسال بولىپ, العا سەرپٸلمەۋ ودان دا اۋىر قاسٸرەت ەكەنٸن ۇقتىم
بۇل بٸر كٸشكەنتاي ٸسٸمدٸ مەن ەلدەقاشان ۇمىتىپ كەتكەن ەكەنمٸن, سول وقۋشىم ايتقاندا بارىپ ەسٸمە تٷستٸ… ال سەندەر مۇعالٸمنٸڭ قوعامداعى بەدەلٸ نەگە تٶمەن دەگەن سۇراق قوياسىڭدار. مۇعالٸم بولۋدىڭ باستى شارتى – جٷرەكتٸڭ جۇمساقتىعى. ٶزٸ بٸلٸمدٸ بولسا, مەيٸرٸمدٸ بولسا, ونى ەشقانداي باي-باعلاننىڭ بالاسى كەلەمەجدەي المايدى…».
قارت ۇستاز سٶزٸنٸڭ سوڭىن ايتا المادى. داۋىسى قۇمىعىپ شىقتى. كٶزٸنە ۇيىعان تۇڭعيىق مۇڭدى كٶردٸم مەن. مەنٸڭ دە جانارىم جاسقا تولىپ كەتكەنٸن بايقاماي قالىپپىن.
ت. ٶسكەنباي.
