Ulttyq kitaphanada Almaty qalasy Din isteri basqarmasy jáne «Adyrna» ulttyq-etnografiialyq birlestiginiń uiymdastyrýymen «Alash Orda»: ulttyq ideia jáne din máseleleri» atty respýblikalyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótti. Jiynǵa UǴA akademigi, tarih ǵylymynyń doktory Hangeldi Ábjanov, ónertaný ǵylymynyń doktory Shaizada Toqtabaeva, tarihshy Danagúl Mahat jáne Alash arystarynyń urpaqtary men ziialy qaýym ókilderi qatysty.
Jiyndy ashqan tarihshy H.Ábjanov búgingi rýhani jańǵyrý tusynda Qazaq eliniń máńgilik el bolýyn kózdegen Alash ideiasynyń ózektiligi arta túskenin atap aitty. Ǵalymnyń aitýynsha, qazirgi dini, saiasi ahýaldyń kúrdeli kezeńinde Alash ziialylary ustanǵan memleketshildik, ulttyq salt-dástúr men ádet-ǵurypty dáripteý, din birligi ideialary ózektiligin joiǵan joq.
Konferentsiianyń «Alash ideiasynyń máni men qalyptasý kezeńi» atty birinshi sektsiiasynda sóz alǵan ónertanýshy Sh.Toqtabaeva qazaqtyń birtýar ǵalymy Shoqan Ýálihanovtyń jazbalaryndaǵy salt-dástúr men din máselelerine toqtalyp, kóshpeli halyqtyń dindi ustanýy ómir saltymen erekshe úilesim tapqanyna nazar aýdardy. «Búgingi jahandaný úrdisi jailaǵan qoǵamda halyq óneri men ádet-ǵurpy ulttyq mádenietimizdiń ózegi bolýy kerek» dedi ǵalym.
HH ǵasyr basynda qazaq dalasynda patshalyq Reseidiń otarlyq saiasatyna bailanysty din máselesi ýshyǵa tústi. Kóshpeli eldiń jaýyngerlik rýhyn basyp-janshyp, ózine baǵyndyrý úshin otarshyl bilik dindi paidalanǵany belgili.
Qazaqtyń dástúr-salty men ómirine úlken ózgerister alyp kelgen dini saiasattyń astaryn jaqsy túsingen Alash qairatkerleri bul úrdiske belsene qarsy turdy.
Olar din men memleket bólek bolýy tiis dep, zaiyrly memleket qurýdy maqsat tutty.
Alash ziialylary qazaq dalasyna missioner tatar moldalaryn jiberip, halyqtyń aqyl-oi, sanasyn dinmen shyrmaý arqyly óziniń saiasi múddesin iske asyrýdy kózdegen otarshyl biliktiń jymysqy saiasatyn qatal áshkereledi. Sol kezde de «óleń aitý, kúi tartý kúná» dep, eldi azǵyrǵan «ýkaznoi» moldalar az bolmaǵan.
Konferentsiianyń «Alash jáne ulttyq ideia» atty ekinshi sektsiiasynda ǵalymdar din men dil tazalyǵy úshin arpalysqan Ahmet Baitursynuly, Álihan Bókeihanuly, Ǵumar Qarash, Smaǵul Sádýaqasov, Naýan haziret syndy qairatkerlerdiń aǵartýshylyq kúresteri jaiynda keńinen maǵlumattar keltirdi.
«Oian qazaq, qorǵan qazaq» dep, eldi bilimge, birlikke úndegen Alash ziialylarynyń ideialary búgingi kúni de úlgi tutýǵa laiyq.
«Alash murasy – máńgilik qundylyq. Bolashaǵy bar eldiń muraty máńgilik qundylyqtarǵa negizdelýge tiis. Rýhani jańǵyrý da osy murattarmen tyǵyz bailanysty. Básekege qabiletti, damyǵan 30 eldiń qataryna biz óz tilimizben, dilimizben kirýimiz qajet. Sondyqtan biz Alash ideialaryn tereń uǵynyp, olardy basshylyqqa alsaq eshqashan adaspaimyz» dedi jiyndy qorytyndylaǵan Hangeldi Ábjanov.
Sharaǵa qatysýshylarǵa «Alash arystary: ulttyq dástúr jáne din» atty derekti film kórsetildi. Jiyn sońynda «Adyrna» ulttyq-etnografiialyq birlestiginiń jetekshisi Arman Áýbákir konferentsiiaǵa qatysqan ǵalymdarǵa alǵyshattar men sertifikattar tapsyrdy.
"QmD" aqparat
