Qazaqstanda otyn-energetika keshenin tsifrlandyrý aiasynda 20 joba iske asyrylyp, jasandy intellektini qoldaný arqyly energiia resýrstarynyń shyǵynyn 90 paiyzǵa deiin qysqartý josparlanyp otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Bul týraly Úkimet otyrysynda Energetika ministri Erlan Aqkenjenov baiandady.
Ministrdiń aitýynsha, Digital Qazaqstan strategiiasy aiasynda otyn-energetika keshenin tsifrlandyrý boiynsha úsh baǵytta 20 is-shara júzege asyrylyp jatyr. Kútiletin jiyntyq ekonomikalyq áser jylyna shamamen 23 mlrd teńgeni quraidy.
Jyl sońyna deiin basym jasandy intellekt sheshimderiniń tizilimin, tsifrlyq egizderdiń nysanaly arhitektýralaryn jáne kiberfizikalyq qaýipsizdik arhitektýrasyn bekitý josparlanǵan. Bul kásiporyndarǵa daiyn standartty sheshimderdi paidalanyp, tiimdi jobalardy salanyń basqa nysandaryna jyldam engizýge múmkindik beredi.
Saladaǵy negizgi baǵyttardyń biri – tsifrlyq egizderdi engizý. «QazMunaiGaz» kompaniiasy «Embimunaigaz» ken ornynda qabat, uńǵymalar jáne óndiristik infraqurylym týraly derekterdi biriktiretin tsifrlyq egiz qurý boiynsha pilottyq jobany iske asyryp jatyr. Jobany keńinen engizý munai óndirý kólemin qosymsha 2,9 mln tonnaǵa deiin arttyrýy múmkin.
Sonymen qatar Astana ákimdigimen birlesip elordanyń energetikalyq kesheni nysandarynyń tsifrlyq egizderin jasaý jumystary júrgizilýde. Munda otyndy 2,5 paiyzǵa deiin únemdeý kózdelgen.
Qazir energetika salasynda 45 jasandy intellekt jobasynan turatyn portfel qalyptastyrylǵan. Gaz salasynda II gaz tutynýdy boljaý úshin qoldanylyp, boljam dáldigin 86 paiyzǵa deiin jetkizý kózdelip otyr.
Munai-gaz salasynda jasandy intellekt munai ónimderiniń ainalymyn taldaýǵa paidalanylady. Munda josparlaý dáldigin 85 paiyzǵa deiin arttyrý josparlanǵan. Elektr energetikasynda II óndiristik qaýipsizdikti kúsheitý úshin engizilip, óndiristik oqiǵalar sanyn 78 paiyzǵa deiin azaitý kútiledi.
Tsifrlandyrýdyń taǵy bir baǵyty – energetikalyq nysandardyń kiber jáne fizikalyq qaýipsizdigin kúsheitý. Onyń ishinde kiberqaýipterdi anyqtaý, tehnologiialyq júielerdi qorǵaý, kibershabýyldar kezindegi mamandardyń is-qimylyn pysyqtaý, sondai-aq ushqyshsyz ushý apparattaryn anyqtaý jáne beitaraptandyrý sharalary qarastyrylǵan.
Bul baǵyttar ACR Center – otyn-energetika kesheniniń kiberfizikalyq ornyqtylyǵy salasyndaǵy perspektivalyq ázirlemeler ortalyǵy aiasynda biriktiriledi. Biyl alǵashqy salalyq ENERFORT kiberoqý-jattyǵýlary ótkizildi. Mundai oqý-jattyǵýlardy jyl saiyn ótkizý josparlanyp otyr.
Sonymen birge generatsiialaý, berý jáne bólý nysandaryndaǵy negizgi jabdyqtardyń jaǵdaiyn onlain baqylaý júiesi engizilýde. Tsifrlyq egizdermen qatar týrbinalar, qazandyqtar men transformatorlar arnaiy datchiktermen jabdyqtalady. Nátijesinde apattylyqty 25 paiyzǵa tómendetý kózdelgen.
Ministrliktiń taǵy bir maqsaty – munai men munai ónimderiniń uńǵymadan janarmai quiý stantsiiasyna deiingi qozǵalysyn tolyq baqylaý. Ol úshin energiia resýrstarynyń ainalymyn esepke alý, ony jasandy intellekt arqyly taldaý jáne tutynýdy boljaý júieleri engizilip jatyr.
2026 jyly munai-gaz jáne energetika salalaryndaǵy tsifrlyq egizderdiń pilottyq jobalaryn iske asyrýǵa, jasandy intellekt sheshimderin engizýge jáne biryńǵai tsifrlyq arhitektýrany bekitýge basymdyq berilmek.
2029 jylǵa qarai barlyq josparlanǵan is-sharalardy aiaqtap, otyn-energetika keshenin tsifrlyq derekter negizinde basqarýǵa kóshý josparlanǵan.