Mitingke shyqqan azamattar Pavlodar qalasyndaǵy qazaqtildi buqaranyń jumysqa turý, qyzmet alý barysynda diskriminatsiiaǵa ushyrap júrgenin aitqan. Minberde sóilegen azamattar qazaq tilin saqtaýdy, damytýdy árkim ózinen, óz otbasynan bastaý kerek ekenin tilge tiek etken.
Jinalǵan jurt – orys tilin resmi til statýsynan aiyrý týraly tóte talap qoiǵan.
"Qazaqstan Respýblikasynyń Ata Zańyndaǵy "orys tili memlekettik mekemelerde qazaq tilimen birge qoldanylady" degen tarmaq memtildiń órisin taryltyp otyr", – degen edi til janashyrlary.
Pavlodardaǵy Til mitingi Kremldiń nazaryna ilikse kerek. Orys tilin resmi statýstan aiyryp, Ata zańnan alyp tastaý týraly talap Reseidegi KSRO-ny qaita qurýdyń kókseitinderdiń qulaǵyna túrpidei tiipti.
Sonyń biri bolshevik Zahar Prilepin basqaratyn "Za Pravdý" partiiasy. Saiasi uiym belsendileri Qazaqstan biligine ún qatyp, eldegi orystildi aýditoriianyń ar-namysyn tabanǵa taptamaýdy talap etipti. Olardyń quqyn qorǵap, orys tilin konstitýttsiialyq statýstan aiyrmaýdy surapty.
"Pavlodar ólkesinde orystardyń úlesi kóp. Muny resmi derekter de rastaidy. Óńir turǵyndarynyń 35 paiyzy orys. Ony aitasyz, Shyǵys Qazaqstan, Qostanai jáne Soltústiktegi orystyń úlesi 50 paiyzdan asyp jyǵylady. Tutastai alǵanda Qazaqstan halqynyń 20 paiyzyn orys aýditoriiasy quraidy", – deidi partiia belsendileri.
Pavlodardaǵy Til mitingine Batystyń suǵanaq saiasaty sebepker bolǵanyna senimdi. Mundaǵy Batystyń oiy Qazaqstan men Reseidiń arasyn ajyratý, Eýraziialyq odaqtyń irgesin sógiltip, kúlli Orta Aziiany Kremlden jyryp alý.
"Pavlodardaǵy mitingtiń maqsaty aiqyn – Qazaqstandaǵy turaqtylyqty shaiqaý. Osy elde alańsyz kún keship jatqan ulttardy arazdastyryp, sońyn janjalǵa ainaldyrýdy kózdeidi. Erteń el ishinde opai-topai ornap, airandai uiyǵan birlikten bereke ketse, onyń sebebin qazaq tiliniń taǵdyryn alǵa tartyp, alańǵa shyqqan bir shoǵyr azamattan kórińiz.
Qazaq tiline arasha túsem dep, orys tilin resmi statýstan aiyrýǵa bolmaidy. Orys tili osy mártebeden aiyryldy eken, ertesine-aq Qazaqstandaǵy saiasi ahýal kúrt ózgeredi, ultaralyq yntymaqtyń izi de qalmaidy. Mysaldy alystan izdeýdiń qajeti shamaly, irgedegi Ýkrainaǵa qarańyzdar", – delingen partiia málimdemesinde.
Aita ketelik Zahar Prilepin basqaratyn "Za Pravdý" partiiasyn reseilik kásipker Aleksandr Babakov qarjylandyrady. Babakov Pýtinniń alys-jaqyn sheteldegi slavian uiymdarymen bailanys ornatý boiynsha arnaiy ókili.
...
«Memlekettik tildiń mártebesin kóterip, ár salada qoldanýyn talap etý, jáne qazaqtildi tutynýshylardyń diskriminatsiiasyn toqtatý» atty Pavlodardaǵy mitingide 10 tarmaqtan turatyn kelesidei qarar qabyldanǵan.
1. Konstitýtsiianyń 7 baby 2 tarmaǵyn alyp tastaý, sebebi Ata Zańymyzda 7-shi baptyń 2-shi tarmaǵynda «memlekettik uiymdarda jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynda orys tili resmi tilde qazaq tilimen teń qoldanady» dep jazylǵany elimizdegi qalǵan 128 ulttyń tilderin mensinbeý jáne kemsitý dep baǵalanady. Naq qazir múmkindik bolmasa, 2 tarmaǵyna, jalǵyz orys tili QR territoriiasynda qoldanylmaidy dep naqtylaityn ózgeris eńgizý.
2. QR Úkimetine, QR Parlamentine memlekettik til týraly zań qabyldaý;
3. Memlekettik tildi bilmeitin, aýdarmashysyz jumys atqara almaityn qyzmetkerlerdi memqyzmetke alýǵa tiym salý.
4. QR Til týraly zańyndaǵy memlekettik tildi meńgerý QR árbir azamatynyń paryzy degen 4-bapty memlekettik tildi meńgerý QR árbir azamatynyń mindeti dep aýystyrý;
5. Memlekettik tapsyrys, satyp alý arqyly qyzmet kórsetýshilerdiń tenderleriniń tehspetsifikatsiiasyna, litsenziia, jáne basqa da ruqsatnama qujattaryna: «qandai da bolmasyn qyzmet mindetti túrde memtilde birinshi kezekte bolýy kerek» degen nusqaý jazylýyn qamtamasyz etý
6. Otandyq telearnalardy ártúrli jastaǵy balalarǵa arnalǵan sapaly, mazmundy, kishkentailarǵa arnalǵan qyzyqty qazaqtildi kontentpen qamtamasyz etý;
7. Apta saiyn telearnalarda «Memlekettik tildi bilý QR territoriiasyndaǵy ár azamattynyń paryzy», «Orystildilerdiń qandai quqy bar qyzmet orys tilinde qyzmet tutynýǵa, dál sondai, jáne birinshi kezekte qazaqtildirerde de bar» degen nasihat júrgizý.
8. Birinshi memorgandardyń, jáne solar arqyly QR esh sýbektileriniń qandai da bolmasyn tek orys tilinde qujat, blanki, aqparat t.t. berýin doǵarý.
9. Ár tildik diskriminatsiia faktileri boiynsha, konstitýtsiiaǵa sáikes, ÁK boiynsha shara qoldanýdy mindetteý. Bul fýnktsiiany prokýratýramen qatar Til basqarmalaryna jáne politsiiaǵa berý normasyn qarastyrý.
10. Qazaqtildilerdiń quqyǵy óreskel buzylýy tiylmaidyǵynan Memlekettik til Aliansyn qurýdy usynamyz. Onyń qataryna BAQ-nan jýrnalister, Qoǵamdyq uiymdar, Til komiteti, memlekettik qyzmet ister agentiginiń ókilderi kiredi. Osy Alians barlyq zań buzýshylyqty júieli túrde zań aiasynda sot arqyly sheshý mindetin atqarady.
Qarardy tapsyrýshy, R.Beisenbai, t. 8701-182-5265, ruza_7@mail.ru
