Qazaqstanda 2025–2026 oqý jyly joǵary bilim berý júiesinde turaqty aiaqtalyp jatyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Biyl mektep bitirýshiler sanynyń artýy joǵary bilimge degen suranystyń ósip otyrǵanyn kórsetti. Bul týraly Úkimet otyrysynda Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbek málimdedi.
Ministrdiń aitýynsha, biyl mektepti 215 myń túlek aiaqtaidy. Bul sońǵy jyldarmen salystyrǵanda aitarlyqtai joǵary kórsetkish. Máselen, 2023 jyly mektepti 162 myń oqýshy, al 2024 jyly 188 myń túlek bitirgen bolatyn.
Joǵary oqý oryndaryna túsýge niettiler sany budan da kóp. Ulttyq biryńǵai testileýge qatysý úshin 239 myńnan astam adam tirkelgen. Onyń ishinde shamamen 200 myńy – biylǵy mektep túlekteri, qalǵany – kolledj bitirýshileri men ótken jyldardyń túlekteri.
Ministrdiń sózinshe, UBT ótkizý boiynsha barlyq memlekettik organdardyń jumysy úilestirilgen. Eldiń barlyq óńirinde ákimdikter, quqyq qorǵaý organdary, joǵary oqý oryndary jáne bilim basqarmalary qatysatyn arnaiy komissiialar qurylǵan.
Biylǵy UBT 10 mamyr men 10 shilde aralyǵynda ótip jatyr. Testileý formaty ózgerissiz qaldy. Talapkerler testi eki ret tapsyryp, grant konkýrsyna eń joǵary nátijemen qatysa alady.
Qatysýshylarǵa testileýden keiin durys jáne qate jaýaptar ǵana emes, nátijelerdiń tolyq taldaýy beriledi.
Qazirgi ýaqytta testileýden 80 myńnan astam adam ótip úlgergen.
Joǵary oqý oryndaryna qabyldaý naýqany da naqty keste boiynsha júrgiziledi. Qujattardy qabyldaý onlain jáne oflain formatta ótedi. Pedagogikalyq jáne meditsinalyq baǵyttarǵa túsýshiler úshin arnaiy emtihandar saqtalady. Sondai-aq shyǵarmashylyq mamandyqtarǵa túsetin talapkerler jeke synaqtar tapsyrady.
Memlekettik granttar konkýrsyna ótinishter 13–20 shilde aralyǵynda qabyldanady, al joǵary oqý oryndaryna qabyldaý 25 tamyzda aiaqtalady.
Jańa oqý jylynda birinshi kýrs stýdentteri úshin beiimdelý kezeńi de engizilgen. 28 tamyz ben 10 qyrkúiek aralyǵynda barlyq ýniversitetterde arnaiy beiimdelý aptalyǵy ótedi. Bul stýdentterdiń akademiialyq ortaǵa tez úirenýine baǵyttalǵan.
2026–2027 oqý jylyna joǵary bilim berý júiesine 89 457 memlekettik grant bólindi.
Onyń ishinde:
– 75 371 grant bakalavriatqa;
– 11 007 grant magistratýraǵa;
– 3 079 grant doktorantýraǵa baǵyttalǵan.
Ministrlik granttardy bólý kezinde eńbek naryǵyndaǵy suranysty eskergenin málimdedi.
Boljam boiynsha, 2030 jylǵa deiin Qazaqstanǵa 883 myńnan astam maman qajet bolady.
Onyń ishinde:
– 530 myńnan astam injenerlik kadr;
– 185 myńnan astam pedagog;
– 168 myńǵa jýyq ózge salalar mamandary qajet bolady.
Sondyqtan memlekettik tapsysty bólý kezinde injenerlik, IT, aýyl sharýashylyǵy, pedagogikalyq jáne jaratylystaný baǵyttaryna basymdyq berilgen.
Jalpy granttardyń:
– 60 paiyzy injenerlik-tehnikalyq, IT jáne agrarlyq mamandyqtarǵa;
– 21 paiyzy pedagogikalyq kadrlar daiarlaýǵa bólingen.
Úkimet tapsyrmasymen biyl óńirlerde iri kadrlyq zertteý júrgizilgen. Onyń aiasynda 73 myńnan astam kásiporynǵa saýalnama júrgizilip, kadr tapshylyǵy, qyzmetkerlerdiń jas qurylymy jáne jas mamandarǵa qajettilik taldanǵan.
Ministrdiń aitýynsha, memlekettik tapsyrys endi tek bilimdi qarjylandyrý quraly emes, eldiń kadrlyq jáne ekonomikalyq saiasatynyń mańyzdy bóligine ainalyp otyr.
Kásibi baǵdar berý jumystary da keńeitilgen. Sonyń biri – EduNavigator.kz platformasy.
Búginde júie arqyly 240 myńnan astam oqýshy kásibi diagnostikadan ótken, onyń 132 myńy tek 2025 jyly tirkelgen.
Platforma oqýshylardyń beiimdiligin anyqtaýǵa, bolashaq mamandyq tańdaýǵa jáne eńbek naryǵymen bailanystyrýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar elimizde alǵash ret «Pedagog-proforientolog» baǵdarlamasy engizildi. Qazir mamandar Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetinde daiarlanyp jatyr. Al kelesi oqý jylynan bastap baǵdarlamaǵa Batys Qazaqstan ýniversiteti de qosylady.
Kásibi baǵdar berý jumystary aiasynda ótken Study in Kazakhstan kórmesi elimizdiń 14 qalasynda uiymdastyrylyp, oǵan 46 myńnan astam oqýshy, ata-ana jáne maman qatysqan.
Kórmede 60-tan astam qazaqstandyq jáne 20-dan astam sheteldik ýniversitet bilim berý baǵdarlamalaryn tanystyrdy.
Budan bólek, «Serpin» baǵdarlamasy aiasynda ótkizilgen is-sharalarmen 13 myńnan astam oqýshy, 2 myń ata-ana jáne 700 kásibi baǵdar mamany qamtyldy.
Qazirgi tańda Qazaqstanda 122 joǵary oqý orny jumys isteidi. Onyń ishinde:
– 12 ulttyq ýniversitet;
– 30 memlekettik JOO;
– 52 jekemenshik ýniversitet;
– halyqaralyq, aktsionerlik jáne arnaiy joǵary oqý oryndary bar.
Jalpy stýdentter sany 724 myńnan asty.
Onyń ishinde:
– 658 myń stýdent bakalavriatta;
– 40 myńǵa jýyq magistrant;
– 9 myń doktorant;
– 16 myńnan astam internatýra jáne rezidentýra stýdenti oqidy.
Qazaqstanda bilim alyp jatqan sheteldik stýdentter sany 35 myńnan asty.
Sonymen qatar elimizde AQSh, Ulybritaniia, Qytai, Ońtústik Koreia, Frantsiia jáne Germaniia ýniversitetterimen birlesken jobalar júzege asyrylyp jatyr. Qazir Qazaqstanda 32 sheteldik ýniversitettiń filialy men seriktestik jobalary jumys isteidi.
Olarda 12 myńǵa jýyq stýdent bilim alady, onyń 700-ge jýyǵy – shetel azamattary.
Biyl ýniversitetterdi 193 myńǵa jýyq túlek aiaqtaidy. Bul sońǵy jyldardaǵy eń iri bitirýshiler leginiń biri sanalady.
Qorytyndy attestattaý 20 maýsymǵa deiin, al diplom tapsyrý rásimi 10 shildege deiin aiaqtalady.
Oqý jyly aiaqtalǵannan keiin 530 myńnan astam stýdent jazǵy demalysqa shyǵady.
Olardyń ishinde:
– 150 myń stýdent óndiristik jáne oqý praktikasyna jiberiledi;
– 30 myń jas stýdenttik jasaqtarǵa qatysady;
– taǵy 30 myń stýdent ekologiialyq jáne volonterlik jobalarǵa tartylady.
Sondai-aq eldegi 15 joǵary oqý ornynda stýdenttik lagerler men sporttyq-saýyqtyrý keshenderi jumys isteidi. Bul nysandarda 15 myń stýdenttiń demalysy men tájiribeden ótýi uiymdastyrylady.
Osylaisha, joǵary bilim júiesi jańa oqý jylyn kadr daiarlaý, eńbek naryǵyna beiimdeý jáne jastardy jumyspen qamtý baǵytynda aýqymdy josparlarmen aiaqtap otyr.
