«Túrkiiadan qashan úlgi alamyz?». Munaiǵa bai bolsaq ta, munaidy saqtaityn ambarymyz joq

«Túrkiiadan qashan úlgi alamyz?». Munaiǵa bai bolsaq ta, munaidy saqtaityn ambarymyz joq
Baýyrlas Túrkiiadan kóptegen dúnielerdi úirenýge bolady. Aitalyq, Túrkiiada altyn kenishteri atymen joq. Biraq túriktiń altyny álemge tanymal. Búginde Túrkiia zergerlik buiymdardy shyǵarýda kóshbasshy elderdiń biri. Bul úshin altyn kenishtiń qajet de joq.

Sol siiaqty Túrkiia jerinde anaý aitqandai munaidyń mol qory joq. Biraq Túrkiiada Teńiz tabanynda munai-gaz kenishterin baralap-burǵylaityn alpaýyt qondyrǵylar bar birden bir – memleket.

Búgin túrik aǵaiyndar dál osyndai qondyrǵynyń tórtinshisin iske qosty. Áne, damyǵan elderdi ekonomikasyn ártaraptandyrý úshin osylai áreketke baryp jatyr.

Bizder ǵoi, teńizge «shyǵa almaimyz, anaý-mynaý» degen áńgimeni 30 jyl boiy estip keldik. El múddesi úshin qyzmet etetin basshy bolsa biz teńizge shyǵa almaimyz dep qarap otyrmaidy. Teńiz jaǵasyndaǵy eldermen odaqtasyp, tutastai flot quryp tastaýyna bolady.


Bilesiz be, Qazaqstan munaiǵa bai el bolsa da mol munaidy saqtaityn iri ambary joq el. 30 jylda qazaqtyń munaiyn baýyryna basqan Qulybaevtar ambar salyp basyn aýyrtpady.

Damyǵan elder munaidyń baǵasy quldyraǵan kezde ambarlaryn munaiǵa toltyryp alyp, baǵa kóterilgende qaita satyp, munaiǵa bai elden artyq paida tabady.

Al biz bolsaq, munaiǵa bai bolsaq ta qara altyndy saqtaityn bir ambarymyz joq. Munaidy qoiyńyzshy, bizdiń elde piiaz ben kartopty saqtaityn qoimalardyń ózi tapshy emes pe? Mundai jaǵdaida ambardy aityp, jurttyń basyn aýyrtpai-aq qoialyq.

Kók-ónis saqtaityn jibi túzi qoima bolmaǵannan keiin kóktemde piiaz ben sábizdiń baǵasy sharyqtap ketýi biz úshin qalypty dúniege ainalǵany qashan.

Endi negizgi áńgimemizge qaita oralsaq, kúni keshe ǵana baýyrlas Túrkiia eli teńiz tabanynda munai-gaz qoryn barlap-burǵylaityn alyp qondyrǵysyn sýǵa túsirdi.

Túrkiiada dál osyndai tórt qondyrǵy bar. Olar – «Fatih» (Fatih), «Kanýni» (Kanuni ) jáne «Iavýz» (Yavuz) dep atalady. Munai-gaz salasyna barlaý-burǵylaý paidaly kásip bolǵannan keiin resmi Ankara tórtinshi platformasyn sýǵa túsirip, úlken qýanyshqa keneldi.   


Búginde Túrkiia «bizdiń ata-babalarymyz jarty álemdi jaýalap alǵan» dep keýde kerip maqtanbaidy. Qazir Túrkiia «Bairaqtarymen», oq ótpeitin áskeri kiimder shyǵaratyn óndirisimen, munai-gaz qoryn barlap-burǵylaityn qondyrǵylarymen maqtanady.

Túrkiianyń memlekettik munai kompaniiasy bas direktory jańa Melih Bilgin barlaý-burǵylaý kemeliriniń sońǵy jetinshi býynyna jatatyn jańa qondyrǵynyń usyndyǵy 238 metr, eni 42 metir ekenin alǵa tartty.

– Jańa qondyrǵyda 200 adam eńbek etip, teńiz tabanynan 12 200 metrge deiin burǵylaý jumystaryn júrgize alady. Dúniejúzinde mundai barlaý-burǵylaý kemeleriniń sany 4-5 ǵana. Aldaǵy ýaqytta bizder osy kemeler arqyly munaily elderge qyzmet kórsetip, túrik ekonomikasyn damytýǵa óz úlesmizdi qosamyz, – dedi Melih Bilgin.  


Munaiy joq bolsa da munai óndirý tehnologiiasyn jetik meńgergen Túrkiiaǵa sáttilik tileimiz. Kim biledi?  Jańa Qazaqstandy sátti qursaq, biz de munai saqtaityn ambar salyp, muhittarda kók bairaǵymyzdy jelbiretip, munai tasityn tankerlerimiz júzip júrer. Qudai qazaqty soǵan jetkizsin.

Nurlan Jumahan