Prezident Qasym-Jomart Toqaev Túrki memleketteri Parlamenttik assambleiasyna (TURKTIME) múshe elderdiń parlament spikerlerimen kezdesti. Jiyn barysynda memleket basshysy aimaqtyq yqpaldastyqty tereńdetý, ekonomikalyq áriptestikti nyǵaitý jáne qazirgi zamanǵy syn-qaterlerge birlesip jaýap berý máselelerin kóterdi. Sonymen qatar Qazaqstanda júzege asyp jatqan saiasi reformalar, túrki elderiniń ortaq bastamalary jáne parlamenttik diplomatiianyń mańyzy jóninde keńinen toqtaldy. Dalanews.kz kezdesýde kóterilgen ózekti máselelerge sholý jasady.
Qazaqstan túrki integratsiiasyn damytýǵa múddeli
Memleket basshysynyń aitýynsha, qazirgi tańda túrki elderi arasyndaǵy yqpaldastyq jyl saiyn nyǵaiyp keledi.
“Parlamenttik Assambleia – óte mańyzdy saiasi qurylym. Qazaqstan bul Uiymdy barynsha qoldaidy. Men ózim on jyl boiy Senat Tóraǵasy retinde jumys istedim, parlamentaralyq bailanystarǵa belsendi túrde qatystym. Jalpy, Parlamenttiń jumysyn jaqsy bilemin, túsinemin. Qazir Parlamenttik Assambleia aiasyndaǵy birlesken kúsh-jigerimizdiń arqasynda túrki yntymaqtastyǵy jyldan jylǵa nyǵaiyp kele jatyr. Bul – óte jaqsy úderis, sebebi tutas túrki jurtynyń halyqaralyq bedeli men yqpaly da arta túsýde. Eń bastysy, elderimizdiń arasynda ózara jaqyndasýǵa degen talpynys bar. Qazaqstan aldaǵy ýaqytta da túbi bir túrki halyqtarynyń jan-jaqty yntymaqtastyǵyn damyta berýge múddeli”, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
TURKTIME aiasyndaǵy jetistikter jáne ortaq álipbi
Prezident Qazaqstannyń Parlamenttik assambleia usynǵan tyń bastamalardy qoldaitynyn jáne uiymnyń áleýetin halyqtardyń ortaq múddesine paidalanýǵa daiyn ekenin málimdedi.
“Qazaqstan – Túrki memleketteri uiymynyń negizin qalaýshylardyń biri. Bul qurylym elderimizdiń ekonomikalyq jáne mádeni-gýmanitarlyq damýyna erekshe yqpal etedi dep senemiz. Onyń áleýetin halyqtarymyzdyń ortaq maqsatyna paidalanǵan jón dep sanaimyz. Byltyr Qazaqstan Túrki memleketteri uiymyna tóraǵalyq etti. "TURKTIME" uranymen biz birqatar mańyzdy jobany júzege asyrdyq. Túrki yqpaldastyǵyn tereńdetýge serpin beretin 100-ge jýyq is-shara uiymdastyrdyq. Astanada V Dúniejúzilik kóshpendiler oiyndary ótti. Bairaqty báseke Uly dala órkenietin jer-jahanǵa tanytty. Túrki álipbiiniń ortaq nusqasy bekitildi. Muny tarihi oqiǵa deýge bolady”, – dedi Memleket basshysy.
Ekonomikalyq bailanystar men jańa bastamalar
Sondai-aq Prezident Túrki memleketteri uiymy janynan Turaqty ókilder institýtynyń qurylýyn jáne memleketter arasyndaǵy saýda, energetika, qarjy, investitsiia salalaryndaǵy bailanystyń artyp kele jatqanyn erekshe atap ótti.
“Túrki investitsiialyq qory óz qyzmetin tiimdi júrgizip otyr. Osynyń bári – túrki yqpaldastyǵyn bekemdei túsetin mańyzdy qadamdar. Biz Túrki memleketteri uiymy sammitteriniń qorytyndylaryn joǵary baǵalaimyz. Ýaǵdalastyqtardy sapaly júzege asyrýǵa erekshe mán beremiz. Jaqynda Majarstanda ótken memleket basshylarynyń beiresmi kezdesýi nátijeli boldy. Qazaqstan osy igi úrdisti jalǵastyra berýge qashanda ázir. Bul rette, men kelesi basqosýdy kieli Túrkistanda ótkizýdi usyndym”, – dedi Memleket basshysy.
Saiasi reformalar jáne Ádiletti Qazaqstan
Prezident keiingi jyldary Qazaqstanda jan-jaqty júzege asyrylyp jatqan saiasi jáne áleýmettik-ekonomikalyq reformalarǵa da toqtaldy.
“Biz jalpyhalyqtyq referendým arqyly Konstitýtsiiaǵa mańyzdy túzetýler engizdik. “Kúshti Prezident – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet” qaǵidatyna negizdelgen jańa júiege kóshtik. Prezident jeti jyldyq merzimge bir ret qana sailanatyn boldy. Parlamenttiń quzyry keńeidi, Úkimettiń jaýapkershiligi artty. Adam quqyqtaryn qorǵaý júiesi jetile tústi. Konstitýtsiialyq Sot quryldy. Jergilikti bilik túbegeili jańǵyrtyla bastady. Biyldan bastap elimizdegi barlyq aýdan ákimderin halyq tikelei sailaityn boldy. Oblystyq jáne aýdandyq máslihat depýtattarynyń 90 paiyzy bir mandatty okrýgten, iaǵni tikelei daýys berý arqyly sailanýda. Elimizdiń qoǵamdyq-saiasi ómirinde mundai aýqymdy ózgeris buryn-sońdy bolǵan emes”, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sondai-aq ol Zań men tártip qaǵidatyna negizdelgen Ádiletti Qazaqstan qurýdy túpki maqsatymyz dep atady.
“Bul tujyrymnyń ajyramas bóligi – Taza Qazaqstan kontseptsiiasy, ony biz túbegeili iske asyrýymyz kerek. Taza Qazaqstan degenimiz – tek tazalyq qana emes, bul – halqymyzdyń bolmysyn jańǵyrtý, órkenietti ustanymdarǵa qarai bet burý degen sóz. Men halyqpen, ásirese, jastarmen kezdesken kezde olarǵa únemi elimizdiń keleshegi – óskeleń urpaqtyń qolynda dep aitamyn. Bul – shyndyq, aqiqat. Sondyqtan jastarymyz sanaly, aqyldy, kózi ashyq, uqypty, zaiyrly jáne adal bolýy kerek”, – dedi Prezident.
Ekonomikadaǵy ósim men tsifrlandyrýǵa basymdyq
Prezidenttiń aitýynsha, el ekonomikasynyń damý baǵyty naqty aiqyndalyp, soǵan sáikes júieli reformalar qolǵa alynǵan.
“Sonyń arqasynda 2024 jyly elimizdiń jalpy ishki óniminiń kólemi shamamen 290 milliard dollarǵa jetti. Bul bir adamnyń basyna shaqqanda 14 myń dollar degen sóz. Biraq aldymyzda turǵan túitkilder az emes. Olardy oidaǵydai sheshý úshin birqatar mańyzdy is-sharalardy qoldaný kerek. Atap aitqanda: iri infraqurylym jobalaryn júzege asyrý, jappai tsifrlandyrý jáne jasandy intellektini damytý, aýyl sharýashylyǵyna jan-jaqty qoldaý kórsetý, kólik-logistika salasynyń áleýetin arttyrý boiynsha qazir belsendi jumys júrgizilip jatyr. Biyl ekonomikalyq ósim 5 paiyzdan astam bolmaqshy. Osy mindetterdi júzege asyrý úshin túrki memleketterimen tiimdi yntymaqtastyqty nyǵaitý óte mańyzdy”, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, Astanadaǵy alqaly jiyn “TURKTIME: parlamenttik diplomatiianyń róli” degen taqyrypta ótedi. Memleket basshysy muny tolyqtai qoldaitynyn aitty. Qazirgi syn-qaterge toly almaǵaiyp zamanda ózara yqpaldastyqty nyǵaitý asa mańyzdy.
“Qazaqstan baýyrlas elder arasyndaǵy parlamentaralyq bailanysqa, ásirese, halyqtyq diplomatiiaǵa erekshe mán beredi. Túrki memleketteriniń Parlamenttik assambleiasy – asa bedeldi halyqaralyq uiym, yntymaqtastyǵymyzdy damytýǵa múmkindik beretin biregei qurylym dep kúmánsiz aitýǵa bolady. Sizderdiń Uiym aiasyndaǵy birlesken jumystaryńyzdyń mán-mańyzy óte zor”, – dedi Memleket basshysy.
Jiyndaǵy qorytyndy sózinde Prezident bul kezdesý túrki memleketteriniń maqsat-múddesi bir ekenin aiqyn kórsetetinin aityp, tatýlyqty saqtaý men nyǵaitý barshaǵa ortaq mindet ekenin jetkizdi.
“Qazaqstan túrki memleketteriniń parlamenttik diplomatiiasyn barynsha qoldaidy. Biz bárimiz tatý bolsaq, osy qubylmaly zamandy aman-esen eńseremiz, ekonomikalarymyzdyń damýyna úlken serpin beremiz, tórt qubylamyz túgel bolmaq. Baýyrymyz bútin, baýyrlastyǵymyz máńgi bolsyn!”, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
