Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Ermek Kenjehanulynyń qatysýymen balyq salasynda sheshimin tappai kele jatqan ózekti máseleler jáne balyq sharýashylyǵy salasyn damytý jóninde jiyn ótti.
Májiliske Tabiǵi resýrstar jáne tabiǵat paidalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Qairat Abdýaliev jáne balyq sharýashylyǵyna qatysty quzyrly memlekettik organdar jáne aýdan, qala ákimdikteriniń salaǵa jaýapty orynbasarlary men sharýa qojalyqtyń ieleri qatysty.
Túrkistan oblysynda balyq sharýashylyǵy salasynyń jaǵdaiy týraly oblystyq tabiǵi resýrstar jáne tabiǵat paidalanýdy retteý basqarmasynyń Janýarlar dúniesin qorǵaý bóliminiń basshysy Daniiar Seiitov baiandama jasady.
– «Balyq sharýashylyǵyn damytýdyń óńirlik baǵdarlamasyna» sáikes, Túrkistan oblysynda 2030 jylǵa deiin taýarly balyq ósirý kólemin 20 myń tonnaǵa jetkizý josparlanǵan.
Oblysta jergilikti mańyzy bar 104 sý aidyny tirkelip, olar 88 tabiǵat paidalanýshyǵa bekitilip berilgen. Taýarly balyq ósirýmen 146 kásipkerlik sýbektisi ainalysady.
Balyq sharýashylyǵyn damytýǵa memlekettik qoldaýlar kórsetiledi. Akvaósirý boiynsha 2023 jylǵa jergilikti biýdjetten 500 mln. teńge bólinip, búginde 26 sharýashylyqqa sýbsidiia berilýde. Budan bólek, investitsiialyq salymdardy sýbsidiialaýǵa biylǵa respýblikalyq biýdjetten 226 mln. teńge qarastyrylǵan. Tiisti jumystar atqarylýda, – dedi ol.
Búginde josparǵa sáikes jańadan 20 toǵandy balyq sharýashylyǵy, onyń ishinde tórteýi úiirgelik aýlada ashylǵan. Aldaǵy ýaqytta osy baǵytta jumystardy qarqyndy júrgizip, normaǵa sáikes oblys turǵyndarynyń balyq ónimin tutynýyn tolyq qamtamasyz etý jáne balyq ónimderiniń eksportyn arttyrý josparlanyp otyr.
Degenmen, konkýrstyq negizde balyq sharýashylyǵyn júrgizý úshin tabiǵat paidalanýshylarǵa bekitilip berilgen jergilikti mańyzy bar 21 sý aidynynda tabiǵat paidalanýshylarmen kelisimshart talaptarynyń merziminde oryndalmaýyna bailanysty, shartty birjaqty buzý sharalary júrgizilýde.

Balyq sharýashylyǵymen ainalysatyn kásipkerlerge jan-jaqty qoldaý kórsetý jáne jańadan balyq sharýashylyǵyn obektilerin ashý josparyn oryndaý júkteldi.
Oblys ákimi Darhan Satybaldy balyq sharýashylyǵyn júrgizý úshin bekitilgen 91 sý aidynyn qaitadan taldap, zerdeleýdi tapsyryp, eksportqa den qoiýdy tapsyrǵan. Ermek Kenjehanuly osy baǵytta jumystar atqarylýy kerektigin aityp, jaýapty mamandarǵa tapsyrma berdi. Sondai-aq balyq sharýashylyǵy salasyna investitsiialar tartý jumysyn kúsheitý qajet ekenin atap ótti.
– Balyq sharýashylyǵymen ainalysatyn kásipkerlerge jan-jaqty qoldaý kórsetilýi kerek. Investorlar tartý mańyzdy. Jańadan toǵandy balyq sharýashylyǵyn, balyq azyqtary men balyq ónimderin óńdeitin zaýyt, kásiporyn ashýǵa niet bildirgen tulǵalarǵa jańadan jáne tabiǵat paidalanýshylarǵa konkýrstyq negizde bekitilgen sý aidyndary men jumys istep turǵan toǵandy balyq sharýashylyqtaryn odan ári damytý maqsatynda ainalasynan jer ýchaskelerin berýli qarastyrý qajet.
Balyq sharýashylyǵyn damytý maqsatynda 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan jańadan balyq sharýashylyǵy nysandaryn ashý josparynyń oryndalýy qamtamasyz etilip, atqarylǵan jumystar boiynsha ár toqsan saiyn tabiǵi resýrstar jáne tabiǵat paidalanýdy retteý basqarmasyna esebi berilýi kerek.
Balyq sharýashylyǵymen ainalysýshylarǵa kásipterin damytý úshin jeńildetilgen nesie berý qamtamasyz etilsin. Konkýrstyq negizde balyq sharýashylyǵyn júrgizý úshin bekitilip berilgen jergilikti mańyzy bar sý aidyndarynda tabiǵat paidalanýshylarymen atqarylǵan jumystaryna taldaý júrgizilip, shart talaptaryn oryndamaǵan tabiǵat paidalanýshylarmen shartty birjaqty buzý sharalary atqarylýy tiis.
Zańǵa sáikes rezervtegi sý aidyndaryn konkýrstyq negizde tabiǵat paidalanýshylarǵa bekitip berý jumystary jalǵasady, – dedi Ermek Kenjehanuly.
– Baǵdarlamaǵa sáikes 2030 jylǵa deiin oblysta taýarly balyq óndirý kólemi 20 myń tonna bolyp bekitilgen. Aýdan, qala ákimdikteriniń aýmaǵynan 2023-2025 jyldary jańadan ashýǵa josparlanǵan 91 sharýashylyqqa investitsiialyq sýbsidiia jáne jeńildetilgen nesie turaqty túrde bekitilgen jaǵdaida, 2025-2026 jyldary oblysta taýarly balyq óndirý kólemi 30 myń tonnadan asady, – dedi Qairat Abdýaliev.
Jinalys barysynda óńirde balyq sharýashylyǵyn damytýdyń ózekti máseleleri talqylanyp, kókeitesti suraqtarǵa utymdy jaýaptar alynyp, balyq sharýashylyǵyn damytý joldary jan-jaqty saralanyp, usynys-pikirler tyńdaldy.
Aita keteiik, balyq sharýashylyǵymen ainalysatyn 14 kásipker «Túrkistan ÁKK» aktsionerlik qoǵamy arqyly 5,4 mlrd teńge kóleminde jeńildetilgen nesie alý boiynsha qujattaryn jinaqtap, ótkizýde. Oblysta jalpy qýattylyǵy jylyna 15 myń tonnany quraityn 7 balyq óńdeý zaýyty jumys isteidi. 2023 – 2024 jyldary qosymsha, jeke investorlarmen 1 mlrd. 700 mln. teńgege balyq azyqtaryn shyǵaratyn (qýattylyǵy jylyna 10 myń tonnalyq) 2 zaýyt ashý josparlanyp, jumystar júrgizilip jatyr.