Túrkistanda 2 myńnan asa jumys orny qurylatyn maqta agroónerkásiptik kesheniniń qurylysy bastaldy

Túrkistanda 2 myńnan asa jumys orny qurylatyn maqta agroónerkásiptik kesheniniń qurylysy bastaldy

"TURAN" arnaiy ekonomikalyq aimaǵynda "Túrkistan maqta agroónerkásiptik kesheniniń" qazyǵy qaǵyldy. Búgin Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy men "Túrkistan maqta agroónerkásiptik kesheni" JShS-niń direktory Siýi Tsze maqtany tereń óńdep, daiyn ónimdi eksportqa shyǵaratyn kópsalaly keshenniń kapsýlasyn saldy, - dep habarlaidy Dalanews.kz

Aimaq basshysy bul jobanyń áleýmettik mańyzdylyǵyn aita kele, maqta sharýashylyǵyn jańa deńgeige shyǵaratyn jańa bastamaǵa sáttilik tiledi.
Keler jyly júzege asatyn jobanyń quny 146,8 mlrd teńgeni quraidy. Tolyq tsikldi toqyma fabrikasynyń quramynda jip iiretin, mata shyǵaratyn, boiap, óńdeitin 11 tseh salynady. 2000-nan asa jańa jumys orny ashylady. Jospar boiynsha jylyna 13000 tonna iirilgen jip, úige arnalǵan 50 million metr toqyma buiymdaryn, 7 million tósek-oryn jiyntyǵyn shyǵarady. Óndiris ornynyń qýattylyǵy jyl saiyn artyp otyrady.

Maqta-toqyma klasterin damytýǵa baǵyttalǵan óndiris ornynyń qurylysyn Xinjiang Lihua Group Co., LTD kompaniiasy qolǵa aldy. Kompaniia álemge tanymal "Louis Vuitton", "Gucci" brendterimen tikelei jumys isteidi. Aldaǵy ýaqytta Túrkistanda shyǵaratyn jipter men matalardy áigili brendterge satýdy kózdep otyr.
Túrkistan oblysy – elimizde maqta ósiretin jalǵyz óńir. Oblysta maqta-toqyma klasterin qurý boiynsha aýqymdy jumystar júrgizilýde. Búginde shitti maqtany satýdan bólek, maqta talshyǵyn tereń qaita óńdeýge basymdyq berilýde. Elimizde básekege qabiletti toqyma jáne tigin ónerkásibi damymaǵandyqtan, shitti maqtany satý baǵasy eksport naryǵyna táýeldi bolyp otyr.

Ózekti máseleni sheshý úshin oblys ákiminiń tapsyrmasymen ótken jyly "Maqta sharýashylyǵyn damytýdyń jáne maqta-toqyma klasterin qoldaýdyń 2027 jylǵa deiingi óńirlik jol kartasy" bekitildi. Oǵan sáikes 4 baǵytta, egistikti ártaraptandyrý, tuqymmen qamtamasyz etý, jańa tehnologiialardy engizý, maqta klasterin qurý boiynsha aýqymdy jumys júrgiziledi. Nátijesinde 2027 jylǵa deiin 9 maqta klasterin qurý kózdelgen. Nátijesinde maqta baǵasyna táýeldilik joiylmaq.
Túrkistan oblysynda jylda 100 myń gektarǵa maqta daqyly egilip, 300 myń tonnadan astam ónim jinalady. Óńirde egistikti ártaraptandyrýda ónimdilikti jańa tehnologiialar esebinen ulǵaitýǵa basymdylyq berilýde. Osy maqsatta Qytai tájiribesi negizinde biyl Arys qalasy jáne Jetisai, Saýran, Ordabasy aýdandarynda 2,5 gektar alqapqa elitaly sortty maqta egildi. Bul tehnologiia sýdy, energiiany, eńbek resýrstaryn jáne mineraldy tyńaitqyshtardy únemdei otyryp, gektarynan 60-65 tsentnerden ónim alýǵa múmkindik beredi. Bul oblystyń ortasha kórsetkishinen 2,5 esege joǵary. Sharýalardyń aitýynsha, nátijesi tańǵalarlyqtai.
Maqta-toqyma klasterin damytý maqsatynda 2023 jyly Maqtaaral aýdanynda "Cotton Maqta" JShS maqta óńdeý zaýyty jobasy júzege asyryldy. Zamanýi qytailyq tehnologiiamen jabdyqtalǵan maqta óńdeý zaýyty ótken jyly 40 myń tonna shitti maqtany qabyldady. Budan bólek, oblysta Qytai jáne Ózbekstan investorlarynyń qatysýymen 223,5 mlrd. teńgeni quraityn 2 investitsiialyq joba júzege asyrylýda.
Aita keteiik, Túrkistan qalasynyń investitsiialyq áleýetin joǵarylatý maqsatynda 2018 jylǵy qurylǵan "TURAN" arnaiy ekonomikalyq aimaǵynyń aýmaǵy – 3987,39 gektar, 6 qosalqy aimaqtan turady.

Búgingi tańda "TURAN" AEA investitsiialyq portfeli jalpy quny 530,085 mlrd. teńgeni quraityn 129 jobadan turady. Onyń ishinde 214,55 mlrd. teńgege 28 joba iske asyryldy. Búginde 353,87 mlrd. teńgege 95 joba iske asyrylýda. Odan bólek, "TURAN" AEA ónerkásiptik sýbzonalarynyń aýmaǵynda 41,083 mlrd. teńgege qatysýshylar retinde 13 ónerkásiptik joba tirkeldi. Atap aitqanda, "BASPOLYMER" JShS, "Týran Jol" JShS, "Gesso Tech" JShS, "QazEcoPack" JShS, "PSI Mineral Technologies" JShS, "Panel Sistem KZT" JShS, "Exclusive Stroy Montazh" JShS, "TýrkestanTemirBeton" JShS, "Kentau Red Star" JShS, "ALTYN DALA MAQTA" JShS, "Mnogoprofilnyi Kentaýskii Zavod" JShS, "ER-QAN" JShS, "Sayat Technology" JShS.

Bul aimaqta 6 myń turaqty jumys orny ashyldy. Barlyq jobalar iske qosylǵanda 7 221 jańa jumys orny qurylady. Sondai-aq qazirgi ýaqytta 2,5 myń jumys ornyn quraityn, jalpy somasy 175,72 mlrd. teńgeniń 13 investitsiialyq jobasy pysyqtalýda.

"TURAN" AEA qatysýshylary jer jáne múlik salyǵynan, importqa kedendik bajdardan, korporativtik tabys salyǵynan, jerdi jalǵa alý tóleminen, qosylǵan qunǵa salynatyn salyqtan bosatylady.